| سلامت :بچه دار شدن با اعمال شاقه دكتر مهشيد چايچي حاملگي خارج رحمي وضعيتي شايع و گاهي مرگبار است. ميگويند از هر 08 مورد حاملگي يكي از آنها خارج رحمي است. شايد بيان اين نكته تكاندهنده باشد كه حتي... |
سلامت :بچه دار شدن با اعمال شاقه
دكتر مهشيد چايچي
حاملگي خارج رحمي وضعيتي شايع و گاهي مرگبار است. ميگويند از هر 08 مورد حاملگي يكي از آنها خارج رحمي است. شايد بيان اين نكته تكاندهنده باشد كه حتي در كشوري مثل انگلستان تقريبا 5 زن در سال به اين علت ميميرند، چرا كه با مشاهده علايم بيماري به پزشك مراجعه نميكنند. نه، نگران نشويد! به ياد داشته باشيد كه در مقايسه با سقط جنين، حاملگي خارج رحمي هنوز نسبتا نادر است. تنها كافي است بهدنبال بروز علايم با پزشك خود مشورت كنيد تا با تشخيص سريع و درمان به موقع از خطر جلوگيري كنيد.اصطلاح <اكتوپيك> به معناي <خارج از جايي> است و حاملگي اكتوپيك يعني جنين در جايي خارج از رحم لانهگزيني كرده است. از آنجائي كه محل لانهگزيني تخم بارور، فضاي كافي براي تغذيه و پرورش جنين ندارد، حاملگي خارج رحم ميتواند موجب تخريب ديواره محل لانهگزيني و پاره شدن يا تركيدن آن عضو شود. لانهگزيني در جاهاي زيادي از بدن ممكن است صورت گيرد: تخمدان، گردن رحم، لولههاي رحمي، شكم (صفاق) و حتي جاي زخم سزارين. البته بارداري خارج رحمي در بيش از 89 درصد موارد در لولههاي رحمي جايگزين ميشود.
شروع بيسروصدا
متاسفانه علايم بارداري خارج رحمي ميتواند بسيار گوناگون باشد. گاهي شما را طوري گول ميزند كه خيال ميكنيد دچار عفونت ادراري يا مشكلات گوارشي و مسموميت شدهايد. حتي ممكن است با وجود بارداري خارج رحمي، خونريزي مشابه قاعدگي داشته باشيد و متوجه نشويد كه باردار شدهايد. تشخيص بارداري خارج رحمي معمولا مشكل است چرا كه علايمش، علايم ابتداي يك حاملگي طبيعي است. تاخير قاعدگي، حساس شدن پستانها، تهوع و استفراغ، تكرر ادرار. اولين علامت خطر، معمولا درد است. دردي كه ممكن است در لگن،شكم يا حتي در شانه و گردن حس شود. اغلب زنان اظهار ميكنند كه دردشان تيز و خنجري است كه ممكن است مداوم يا منقطع باشد. اين مهمترين آژير خطر براي حاملگي است، اما علايم ديگري هم هستند كه بايد به آنها توجه كرد. از جمله خونريزي غيرطبيعي از مهبل كه برخلاف قاعدگي معمولا تيره و آبكي است. سرگيجه و غش، بهدليل افت فشارخون در اثر خونريزي نيز رخ ميدهد.
مشكل در كجاست؟
تخم بارور شده به طور معمول 4 تا 5 روز طول ميكشد تا مسير لوله رحمي از تخمدان تا رحم را طي كند و حدود 6 تا 7 روز بعد از لقاح در رحم لانهگزيني كند. شايعترين علت حاملگي خارج رحمي، تخريب لوله رحمي و ايجاد انسداد يا تنگي لوله است. همچنين احتمال دارد مشكل در ديوارههاي لوله وجود داشته باشد كه نتواند مانند حالت طبيعي منقبض شده و تخم بارور را به داخل رحم به حركت درآورد. در شرايطي مثل آپانديسيت و عفونتهاي لگن نيز پيچخوردگي لوله يا چسبندگي موجب تاخير عبور تخم از لوله و لانهگزيني آن ميشود. پس هر علتي كه موجب كندي حركت تخم بارور در مسير خود به سمت رحم شود ميتواند موجب بارداري خارج رحمي شود. عفونت يا التهاب لوله در اثر بيماريهاي التهابي لگن، اندومتريوز (رشد بافت رحم در جايي خارج از رحم) و بافت زخمي كه در اثر جراحيهاي قبلي در شكم ايجاد شده، هم ميتواند موجب بارداري خارج رحمي شود.
شما بيشتر مواظب باشيد
خطر بارداري خارج رحمي در زنان 53 تا 44 سالهاي كه دچار بيماري التهابي لگن، حاملگي خارج رحمي قبلي، مشكلات نازايي (از جمله اندومتريوز) بودهاند يا سابقه جراحي شكم دارند و يا داروي محرك تخمكگذاري (در درمان نازايي) مصرف ميكنند، بيشتر است. بعضي از روشهاي جلوگيري از بارداري مانند آي.يو.دي و قرصهاي خوراكي كه فقط پروژسترون دارند (مينيپيل) و قرصي كه صبح روز بعد از مقاربت مصرف ميشود نيز ميتوانند ميزان بروز بارداري خارج رحمي را بالا ببرند.
همه چيز از درد شروع ميشود
اگر به محض ظهور علايم با شكايت درد شكمي به اورژانس مراجعه كنيد ابتدا يك آزمايش ادرار براي اثبات حاملگي از شما گرفته ميشود. اين آزمايش بسيار ساده است و خيلي سريع انجام ميشود. تشخيص سريع هم در درمان حاملگي خارج رحمي اهميت زيادي دارد.اگر آزمايش ادرار حاملگي مثبت شود احتمالا آزمايش خون از نظر سطح هورمون HCG انجام ميشود. اگر سطح HCG كمتر از ميزان انتظار در هر مرحله از حاملگي باشد، پزشك يك قدم ديگر به تشخيص بارداري خارج رحمي نزديك شده است. معاينه لگني و سپس تصويربرداري به روش سونوگرافي از روشهاي ديگري هستند كه بهكار گرفته ميشود. سونوگرافي نشان خواهد داد كه آيا رحم، جنين در حال رشد را در برگرفته يا اينكه توده در جاي ديگري از شكم قرار دارد. البته ممكن است سونوگرافي نتواند همه حاملگيهاي خارج رحمي را تشخيص دهد. حتي با بهترين تجهيزات، مشاهده حاملگي پيش از 6 هفته، دشوار است، بنابراين در صورت عدم تشخيص، لازم است بيمار تحت نظر باشد و هر چند روز يكبار سطح HCG او بررسي شود تا وقتي كه بتوان از سونوگرافي استفاده كرد.
درمان، طبي يا جراحي؟
نوع درمان،بسته به اندازه و محل بارداري خارج رحمي و تمايل شما به مادر شدن مجدد،متفاوت است. در مراحل اوليه ميتوان با داروي متوتروكسات تخم بارور شده را حل كرد تا توسط بدن باز جذب گردد. اما اگر زمان بيشتري از حاملگي گذشته باشد لازم است جراحي انجام گيرد. بعد از جراحي لازم است ميزان HCG خون تا زمان به صفر رسيدن يعني 21 هفته بعد،اندازهگيري شود.
زنگ خطر كي به صدا درميآيد؟
اگر جزء كساني هستيد كه در معرض خطر بارداري خارج رحمي هستند (كساني كه در پاراگراف <شما بيشتر مواظب باشيد> به آنها اشاره شد)، قبل از حاملگي با پزشكتان مشورت كنيد. شايد نتوان براي جلوگيري از بارداري خارج رحمي كاري كرد اما تشخيص سريع حاملگي خارج رحمي اهميت بسيار دارد. گاهي لازم است بدين منظور سطح هورمون HCG خون شما از روز دهم حاملگي ثبت شده و سونوگرافي در هفته ششم حاملگي، براي اطمينان از پيشرفت طبيعي بارداري انجام گيرد. در ضمن اگر حامله هستيد و علايم بارداري خارج رحمي را مشاهده كرديد، فورا به پزشك مراجعه كنيد.
در پايان بايد يادآوري كنيم زندگي پس از حاملگي خارج رحمي محكوم به تباهي نيست و بسياري از زنان ميتوانند بارداري موفقيتآميزي داشته باشند. طبق نتايج بدست آمده 56 درصد زنان طي 81 ماه بعد از اين بيماري، حاملگي طبيعي خواهند داشت كه اين ميزان تا سالهاي بعد، بيشتر هم خواهد شد. نكته اينجاست كه بعد از بارداري خارج رحمي سه ماه زمان لازم است تا وضعيت جسمي براي بارداري طبيعي كاملا بهبود پيدا كند. تغذيه مناسب شامل مصرف سبزيجات تازه و ورزش سبك، بدن را در رسيدن به اين آمادگي ياري ميدهند. قطع سيگار و الكل و گاهي مصرف اسيدفوليك نيز براي آمادگي بدن توصيه ميشود.
|
