پنجشنبه, ۲۸ فروردين ۱۳۹۳ کارت شارژ شارژ مستقیم همراه اول  RSS تماس با ما تبلیغات در سایت آگهی رایگان تالار گفتمان صفحه اصلی

 

 

اخبار سرگرمی پزشکی تغذیه انواع فال طالع بینی استخاره زناشویی همسرداری سبک زندگی گوناگون خانمها آقایان دینی تصویری سینما کودکانه جالب روانشناسی
بخش دین و اندیشه

پر بیننده ها

  آخرین خبرها
  پربیننده های اخبار

اقتضائات زمان و اسنتباط احکام فقهی

قواعد فقه نقش اقتضائات زمان و مکان در استنباط احکام فقهی اسلام چیست؟ احکام فقهی در اسلام دارای تقسیماتی است، مانند احکام تکلیفی و وضعی، احکام واقعی و ظاهری، احکام حقیقی و طریقی، احکام اولیه و ثانوی و احکام...


قواعد فقه
نقش اقتضائات زمان و مکان در استنباط احکام فقهی اسلام چیست؟

احکام فقهی در اسلام دارای تقسیماتی است، مانند احکام تکلیفی و وضعی، احکام واقعی و ظاهری، احکام حقیقی و طریقی، احکام اولیه و ثانوی و احکام ثابت و متغیر و... .

آنچه مورد سؤال است، چهار قسم اخیر (احکام اولیه، ثانویه، ثابت و متغیر) است.

اگر در حکمی عروض حالتی مانند اکراه، ضرر، عسر و حرج اخذ نشده باشد، حکم اوّلی و اگر آنها اخذ شده باشد، حکم ثانوی است. اگر گفته شود: «روزه بر هر مکلفی واجب است» این وجوب، حکم اوّلی است، و اگر گفته شود: «گر روزه موجب ضرر باشد، حرام است»، این حکم ثانوی است که عنوان ضرر بر حکم شرعی عارض شده و حکم اولیه وجوب را به حرمت ثانویه تبدیل کرده است یا حکم اولیه خوردن مردار، حرمت است، اما اگر خوردن مردار سبب نجات جان انسان شود به حکم ثانوی اضطرار واجب است.

ملاک تغییر حکم اولی به ثانوی، صدق عنوان ضرر و حرج و... می باشد و به مقدار ضرورت و صرفاً در زمان ضرورت حکم ثانوی باقی است و یا هنگام تزاحم براساس اهم و مهم حکم ثانوی صادر می شود، مثل تزاحم مالکیت فرد بر خانه خود و ضرورت ساخت خیابان که اگر چه تصرف در ملک دیگری بدون اجازه حرام است، اما از باب اهم و مهم و اهمیت بیشتر نیاز جامعه به این گونه امور با پرداخت پول ملک به صاحب آن، خانه اش تصرف می شود. احکام حکومتی نیز از همین موارد ضرورت و از باب اهم و مهم است.

احکام اسلام هر چند ثابت هستند و در طول زمان تغییر نمی یابند «حلال محمد حلال إلی یوم القیامه و حرامه حرام إلی یوم القیامة»، اما احکام پنج گانه که وجوب، حرمت، استحباب، کراهت و اباحه هستند دارای موضوعاتی هستند که از طرف شارع به حسب خصوصیت هر موضوع، یکی از آن احکام بار شده است. اگر در طول زمان و نسبت به هر مکان برای موضوع، تغییر حاصل نشود، احکام ثابت و تغیرناپذیر باقی می مانند، اما اگر موضوع تغییر کرد، حکم نیز با توجه به تغییر موضوع، عوض خواهد کرد.

تغیر موضوع احکام به دو صورت است: درونی و بیرونی. تغییر موضوع درونی مانند اینکه: سگی که نجس العین، است در نمک زار تبدیل به نمک شود یا آب نجس تبدیل به بخار یا شراب به سرکه تغییر یابد. در این موارد حکم با تغیر موضوع از نجاست به طهارت تغییر می کند.

تغییر موضوع بیرونی: مثل آنجا که روابط اجتماعی یا اقتصادی نسبت به موضوعی تغییر کند که دیگر آن موضوع سابق به حالت قبل باقی نیست و به خاطر تغییر موضوع، حکم نیز تغییر می کند، مثل فتوای میرزای شیرازی برای تحریم تنباکو که گفت: الیوم استعمال تنباکو... نگفت برای همیشه، بلکه به مقتضای امروز که امر مباحی مانند کشیدن قلیان و استفاده تنباکو، ابزار سلطه استعمار شده است، دیگر آن موضوع بر عنوان اباحه خود باقی نیست و تغییر کرده است تبدیل حرمت می شود.
ما در اسلام قائل به نسخ نیستیم، یعنی بعد از دوره کامل شدن احکام در زمان پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و سلم دیگر احکام اسلامی قابل تغییر نیست، اما تغییر مصداق و موضوعات احکام، امری است که به ناچار در طول زمان رخ می دهد و به تبع آن احکام تغیر می پذیرد.

از همین موارد است، تغییر مصداق یک عنوان که موضوع حکم شرعی است، مانند آلت قمار بودن که موضوع حرمت است، اما عنوان قمار در هر زمان مصداق خاص خودش را دارد که اگر موردی مانند شطرنج بنابر فتوای بزرگانی مانند امام(ره) از عنوان قمار خارج شود و در عرف جامعه دیگر آلت قمار حساب نشود، حکم حرمت نیز عوض شده و تبدیل به جواز می شود.
احکام

ما در اسلام قائل به نسخ نیستیم، یعنی بعد از دوره کامل شدن احکام در زمان پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و سلم دیگر احکام اسلامی قابل تغییر نیست، اما تغییر مصداق و موضوعات احکام، امری است که به ناچار در طول زمان رخ می دهد و به تبع آن احکام تغیر می پذیرد. شهید مطهری بر خلاف اخباریین که اصرار به انداختن تحت الحنک (بخشی از دستار یا عمامه که پس از گذراندن از زیر چانه ، به دور سر می بندند.) دارند، از مرحوم فیض کاشانی نقل کرده است: در صدر اسلام مشرکین شعاری داشتند و آن این بود که تحت الحنک ها را از بالا می بستند و اگر کسی تحت الحنک را از بالا می بست، شعار آنها را پذیرفته بود و به قول امروزی ها آرم آنها را گرفته بود. اینکه دستور دادند شما تحت الحنک ها را بیندازید، خود تحت الحنک موضوعیت ندارد، مخالفت با شعار مشرکین موضوعیت دارد، یعنی مسلمانان نباید شعاری که مشرکین دارند انتخاب کنند و این تا وقتی بود که مشرکین وجود داشتند و چنین شعاری داشتند، اما امروز که نه آن مشرکین وجود دارند و نه شعارشان، دیگر تحت الحنک انداختن لزومی ندارد و دیگر موضوعیت ندارد. بعد شهید مطهری اضافه می کند: آیا مرحوم فیض با این حرف، حکم اسلام را نسخ کرده است؟ خیر او این دستور را خوب درک کرده و با اجتهادی که قوه ی محرّکه اسلام است، حکم اسلام را درست آورده است.1
نقش اجتهاد در فرایند استنباط احکام و مقتضیات زمان چیست؟

فقیه جامع الشرایط با تکیه بر اصول و مبانی، احکام را بر موضوعات تطبیق می دهد و یا در تغییر موضوعات و کاربرد آنها اجتهاد می کند. اجتهاد راهی است برای استنباط احکام شرعی از مبادی نقلی و عقلی. امام صادق علیه السلام فرمود: «انما علینا ان نلقی الیکم الاصول و علیکم ان تفرّعوا»؛ بر ماست که اصول را برای شما بیان کنیم و بر شماست که فروعات را استنباط کنید».2

این توصیه در زمان خود ائمه علیهم السلام صادر شده است و مجتهد اسلام شناس و آگاه بر شرائط گوناگون، در تحولات از باب اهم و مهم یا تغییر مصادیق و موضوعات، احکام را با تحولات زمانی تطبیق می دهد و هیچ گاه در مواجهه با موضوعات متغیر و موضوعات ثابت ، در تطبیق اصول بر فروعات و بدست آوردن احکام برای موضوعات، دچار توقف نمی شود.

منابع برای مطالعه بیشتر:

1- مجموعه آثار شهید مطهری؛ ج 3، و 21.

2- انتظارات بشر از دین؛ عبدالله نصری.

3- حکومت اسلامی و ولایت فقیه؛ آیت الله مصباح یزد.
منبع : مجموعه مقلات ره توشه راهیان نور

گروه دین و اندیشه تبیان

  ایستگاه سلامت نیک صالحی

سرگرمی
جدیدترین خبرهای امروز
تازه های نیک صالحی در یک نگاه

  • سالاد سبز کم کالری و لذیذ! +عکس
  • ته‌چین گوجه و بادنجان بسیار خوشمزه و آسان! +عکس

  • اثبات حرف یک زن در میان خاکستر جسدش!+عکس
  • خواهر بریتنی اسپیرز و همسر جدیدش +عکس

  • چهره باورنکردنی یک ستاره معروف هالیوودی بدون آرایش +عکس
  • نقش‌‌ های آهنگین یک بازیگر جذاب! + عکس

  • گل‌های مصنوعی با نمک تمیز کنید!
  • ساخت دفترچه خاطرات دوخت روبان دوزی+ تصاویر

  • ۸ نکته در استفاده از برق لب!
  • فر کردن آسان مو درمنزل + آموزش تصویری

  • هنر بسیار جالب ژاپنی ها +عکس
  • شخصیت سازی با جلد مجله! +تصاویر بسیار جالب

  • تفاوت خواب های ترسناک مردان و زنان!
  • مردان و زنان چگونه درباره زیبایی قضاوت می‌کنند؟

  • اگر فکر می‌کنید ناتوانی جنسی دارید بخوانید
  • تغذیه مناسب برای داشتن رابطه جنسی بهتر

  • راهنمای انتخاب یک قاب عینک مناسب
  • سفر رویایی در ماه عسل با این نکات!

  • فنون زیبایی خانم ها
  • با اصول اولیه رنگ کردن مو آشنا شوید

  • ازدواج موفق مفيد براي سلامت قلب مردان
  • مراقبت از موها در مردان

  • رازهای تربیت یک کودک با جرأت!
  • کدام بچه ها بلندقد خواهند شد؟

  • کارگردان سینما:سینما همچنان زنده و سرحال است
  • گیشه نوروزی امشب ۱۰ میلیاردی می‌شود!

  • سرد مزاجید یا گرم مزاج؟
  • نمره خوشبختی شما چند است؟ (تست روانشناسی بسیار جالب)

  • "محمد علیزاده" خبر درگذشت "مرتضی پاشایی" را تکذیب کرد
  • تغییر چهره "معمای شاه" با حضور بازیگران جدید

  • عکس های جدید از حضور برخی بازیگران در برنامه «ب مثل بهار»
  • 2 عکس جدید و متفاوت از سامیه لک بازیگر زن

  • حکایت آهو در طویله خران
  • فرشته بیکار, داستانی بسیار تاثر برانگیز

  • ۱۲ علامت بروز هموروئيد
  • پکیج، عامل یبوست و خشکی مزاج

  • گردن درد را اینگونه تسکین دهید
  • آزمایش خون راهی برای تشخیص آسیب‌دیدگی مغزی

  • داخل خودروحریم خصوصی است:رابطه رئیس جمهور فرانسه و بازیگر زن + عکس
  • پوسترغیرواقعی فیلم نخودی:آبروی سینما را نبرید!+ عکس

  • بازیگر مشهور ترکیه در صف نماز جماعت+ تصاویر
  • این کودک 3 ساله را پیدا کنید (+عکس)

  • بهترین دعا برای ثروتمند شدن
  • یأجوج و مأجوج که بودند؟

  • آنچه درباره سالم ترین نوشیدنی دنیا نمی دانید!
  • چگونه بعد از عید از اضافه وزن مان جلوگیری کنیم؟

  • منتظرفیلم ملی کوروش کبیر باشید!+ عکس
  • بازیگر«ارباب حلقه‌ها»به دیدار کودکان سوری رفت+ تصاویر

  • دلایل رشد نرخ سکه و ارز در بازار
  • کرایه‌ها ۲۵ درصد گران‌ می‌شود

  • اقدام وحشیانه دوبرادر با نوزادی مرده+عکس
  • حادثه ای تلخ و خونین در پی پخش خیرات

  • یاداشت جالب یک دختر چادری
  • روش هایی برای کاهش وزن فوری

  • درمان افسردگی بدون دارو!
  • دلایل آرایش بیش از حد زنان و دختران از دید متخصصان

  • مجسمه مومیایی فوتبالیست های مشهور+ تصاویر
  • سلاطین ساده زیست پرسپولیس!+عکس

  • ساطور گروگان گیر برگردن زن +تصاویر
  • ویدیوی عاشقانه بنیامین بهادری با حضور همسر مرحومش

  • عکس های دیدنی
    جدیدترین خبرهای امروز
    بخش دین و اندیشه
    خروجی RSS برای بخش  دین و اندیشه

    مرتبط

    Copyright (c) 2003-2014 NikSalehi.com.All Rights Reserved

    © کلیه حقوق این پایگاه متعلق است به شرکت فرهنگ سازان

    تمامی مطالب این پایگاه تحت نظارت و مطابق با قوانین جمهوری اسلامی ایران میباشد.