زبان از بافت مرطوب و صورتی رنگی به نام غشای موکوسی پوشیده شده است. روی سطح زبان، پرزها وجود دارند. بین این پرزها، جوانههای چشایی جای دارند. طعم غذاها با استفاده از این جوانهها حس میشود. جوانههای چشایی، مجموعهای از اعصاب میباشند که با مغز در ارتباط هستند.
ساختمان زبان
زبان موجب حرکت غذا به سمت مری میشود و بلع غذا کمک میکند.
زبان سالم صورتی رنگ و پوشیده از پرز است.
اختلال در حرکت زبان، میتواند نتیجه تخریب اعصاب باشد. این اختلال میتواند مشکلاتی را در بلع و جویدن غذا و صحبت کردن ایجاد کند.
مشکل در تشخیص مزه غذا در اثر تخریب جوانههای چشایی، تخریب اعصاب، عوارض برخی داروها، عفونت و غیره میباشد.
در طب یونانی، پزشکان بر این عقیدهاند که زبان تمام بیماریهای فرد را منعکس میکند. مشکلات زبانی میتواند نشانهای از کمبود ویتامینی و یا بیماری ایدز و یا سرطان دهان باشد.
بیماریهای مربوط به زبان
1- زبان باردار
هنگامیکه زبان سفید رنگ و چسبناک باشد، نشان دهنده نوعی عفونت در زبان است.
علل به وجود آورنده زبان باردار عبارت است از:
- لوکوپلاکیLeukoplakia : این وضعیت باعث میشود که سلولها در دهان بیش از حد بزرگ شوند و به وجود آورنده تکههای سفید در داخل دهان و روی زبان گردند. این بیماری میتواند پیش زمینه سرطان باشد. این بیماری در مصرف کنندگان تنباکو دیده شده است.
بیماری زبان باردار
- برفک دهانی: برفک دهانی ایجاد کننده تکههای سفید و پنیرمانند روی زبان و دهان است. این عفونت غالبا در نوزادان، افراد مسن، افرادی که پروتز دندان کردهاند و افرادی که سیستم ایمنی بدنشان ضعیف است، دیده میشود. افراد دیابتی و مصرفکنندگان داروهای استروئیدی از قبیل بیماران آسمی یا ریوی نیز میتوانند دچار برفک دهانی گردند.
- لیکن پلان دهان: عفونت دهانی است که با خارش و سفیدی همراه است. پوست در آن محل، فلس مانند و سفت میشود. این عفونت خودبخود درمان میشود، ولی رعایت بهداشت دندان، دوری از مصرف توتون و کم مصرف کردن مواد غذایی که موجب سورش دهان میشوند، برای جلوگیری از پیشرفت این عفونت بسیار مهم است. این عفونت با داروهای ضد قارچ (یا موضعی و یا خوراکی) درمان میشود و دوباره زبان به رنگ صورتی سالم برمی گردد. خوردن ماست در جلوگیری از پیشرفت این عفونت بسیار مفید است.
مصرف کنندگان تنباکو در معرض خطر بروز سرطان دهان میباشند
بیماری زبان تیره
2- زبان تیره
زبان سالم باید صورتی رنگ باشد. هنگامی که رنگ زبان به قهوهای تیره یا سیاه تغییر کند، باید مشکل را پیدا کنید.
علل به وجود آورنده زبان تیره:
- تغذیه و یا داروهای مصرفی: پرزهای رشتهای روی زبان، به راحتی میتوانند لکههای رنگی را بر روی زبان به جای بگذارند. این لکههای رنگی ناشی از رنگهای موجود در غذا، نوشیدنی و آنتی بیوتیک میباشند.
- عوارض ناشی از داروی بیسموت
- نوشیدن مقدار زیادی قهوه، سیگار کشیدن و یا جویدن آدامسهای توتون دار
اگر رنگ زبانتان تیره شده است، میتوانید زبانتان را مسواک بزنید تا به رنگ واقعی خود درآید.
این نکته را فراموش نکنید که مصرف کنندگان تنباکو در معرض خطر بروز سرطان دهان میباشند.
بیماری زبان مودار
3- زبان مو دار
روی زبان پوشیده از پرزهای رشتهای است. این پرزها از کراتین ساخته شدهاند. کراتین همان پروتیئن تشکیل دهنده مو میباشد. شما در حالت عادی، این پرزها را حس نمیکنید، اما در شرایط خاصی، این پرزها بلندتر میشود.
چندین عامل وجود دارد که باعث طویل شدن پرزهای زبان میشود، از جمله: عفونت باکتریایی، بیماری ایدز، نوشیدن زیاد قهوه، مصرف کنندگان آنتی بیوتیک، دیابتیها و یا داشتن دهانی خشک و شیمیدرمانی.
بیماری زبان ناهموار
4- زبان ناهموار
گاهی برخی پرزهای روی زبان ملتهب، قرمز و زخم میشوند. این التهاب دهانی، بی ضررتر از آفت و زخمهای دهانی میباشد، اما اگر این التهابات قرمز و یا سفید شوند، دردناک و حساس گردند و از بین نروند، میتوان به سرطان دهان شک کرد.
از علل به وجود آورنده آن میتوان به کم خونی و کمبود ویتامین B12 اشاره کرد.
بخش سلامت تبیان
