یادداشتی خواندنی درباره برنامه تلویزیونی هفت

یادداشتی خواندنی درباره برنامه تلویزیونی هفت فرهنگ و هنر

نود منهای ۸۳ نود گروه سینما و تلویزیون: شاید خوانندگان این مطلب یادشان باشد که در برنامه های ابتدایی “نود” ، دوربین ، بین دو نیمه به داخل رختکنها می رفت و از لحظات ناب بین دو نیمه تصاویری بکر برای بیننده پخش می شد.اتفاقا همان تصاویر بودند که ابهت برخی مربیان نامدار را شکستند.درواقع […]

نود منهای ۸۳ نود گروه سینما و تلویزیون: شاید خوانندگان این مطلب یادشان باشد که در برنامه های ابتدایی “نود”
، دوربین ، بین دو نیمه به داخل رختکنها می رفت و از لحظات ناب بین دو نیمه تصاویری بکر
برای بیننده پخش می شد.
اتفاقا همان تصاویر بودند که ابهت برخی مربیان نامدار را شکستند.
درواقع شفاف سازی در آن عرصه – فوتبال – ، همانطور که به برخی کمک کرد تا دانش و قدرت
خود را در حضور دوربینها نشان دهند ، به همان اندازه برای عده ای مثل سم ، مهلک واقع شد
.
خلاصه اینکه بعد از چند هفته که به این منوال گذشت ، عیار تعدادی از مربیان مشخص شد و به
اصطلاح پته شان روی آب ریخت ! از آن روز یک دسته از مربیان ، بازیکنان و مدیران که مشخص
بود از چه دانشی در حرفه شان برخوردار بودند ، شدند منتقد درجه یک برنامه “نود” و “فردوسی پور”.
چون ” نان آنان توسط این برنامه آجر شده بود”.
این روزها حکایت برنامه “هفت” و فریدون جیرانی ، همان حکایت “نود” و فردوسی پور شده است .
تعدادی از بازیگران ، کارگردانان ، تهیه کنندگان و حتی برخی مسوولان ، در راستای شفاف شدن عرصه ی سینما
و حواشی آن ، چون نحوه تفکر و نوع فعالیتشان برای مخاطب روشن شده ، عیار کارشان دست مردم آمده
و تاحدود زیادی اقبال خود را بین افکار عمومی از دست داده اند .
این گروه احتمالا همان افرادی هستند که حسین فرح بخش در برنامه دو هفته پیش هفت در مورد آنان به
مسعود فراستی گفت ؛ “…
نفرینتان خواهند کرد ، چون آنان را از نان خوردن انداخته اید…
“.
هفت در این مدت کوتاه ، توانسته به اندازه کافی منتقد و حتی دشمن برای خود بتراشد، و این هم
نوعی موفقیت است .
چون تا زمانی که منتقد جدی نداشته باشی ، پس به اندازه کافی جسور نبوده ای.
این روزها خیلی ها هستند که حتی خواستار توقف برنامه هفت هستند .
و جالب است که این افراد در بین بازیگران ، کارگردانان و تهیه کنندگان پراکنده اند حالا هفت را می
توان به همان کارآمدی نود دانست.
برنامه ای که در ابتدا چندان به موفقیتش امید نبود و بسیاری نگران بودند که نکند چون هفت – احتمالا-
نمی خواهد در دام زرد شدن بیفتد ، از آن طرف بام بیفتد و بیش از حد محتاط باشد .
که البته امروز آن نگرانی تا حدود زیادی برطرف شده .
امروز برنامه هفت هم جذابیتش را دارد ، هم برنامه ای باوقار است و هم به اندازه لازم به حواشی
می پردازد.
در همین مدت کوتاه پخشش چند برنامه با بحثهای چالشی جذاب داشته که بیننده را کاملا درگیر بحث کرده.
ازطرفی هفت در این مدت کوتاه ، توانسته به اندازه کافی منتقد و حتی دشمن برای خود بتراشد، و این
هم به نوعی ، نشانی از موفقیت است .
چون تا زمانی که منتقد جدی نداشته باشی ، پس به اندازه کافی جسور نبوده ای.
این روزها خیلی ها هستند که حتی خواستار توقف برنامه هفت هستند .
و جالب است که این افراد در بین بازیگران ، کارگردانان و تهیه کنندگان پراکنده اند .
مطمئنا فریدون جیرانی از این مرحله ی تهدید و تحدید ،‌ گذر خواهد کرد ، اگر هویت برنامه را حفظ
کند و در دام افراط و تفریط نیفتد.
از این نظر برنامه نود ، الگوی خوبی برای هفت است .
نود برنامه ای تخصصی است که هم جسارت دارد و هم برای تلویزیون بیننده جمع آوری می کند .
در نتیجه تلویزیون هم از آن حمایت می کند.
گاهی اوقات حمایت از برنامه نود برای تلویزیون حتی هزینه هم داشته ، ولی ارج و قرب نود تا حدی
بوده که حمایتها از آن ، کم نشده .
حالا این راهیست که نود پیش پای هفت قرار می دهد .
جسور باش و راستگو و البته هدف دار.
با این روش مخاطب خواهی داشت و بنابراین ، تلویزیون از برنامه ات حمایت می کند و البته هزینه هایش
را هم می پردازد.
آغاز مخالفتها با برنامه هفت نود از بدو شروع برنامه هفت ، و با مشخص شدن شکل برنامه و مواضع
آن ، تعدادی از دست اندرکاران سینما از جهت گیری برنامه انتقاد داشتند .
شاید جواد رضویان – پای ثابت کمدیهایی که امروز به نام “سطحی” قابل شناسایی اند – اولین مخالف جدی هفت
بود که ادعا داشت برنامه هفت – بطور هدفمند- باعث افت فروش تعدادی از فیلمها می شود.
بعد از آن مسعود ده نمکی در برنامه ای از اینکه همیشه در این برنامه نسبت به فیلمهایش – علی
الخصوص اخراجیهای ۲- جفا می شود گله مند بود .
و در یکی از به یادماندنی ترین برنامه های هفت بود که حسین فرح بخش صراحتا از نقش تخریبی هفت
و کلا ساختار و هدف برنامه ، انتقاد کرد.
در همان برنامه بود که فرح بخش آسمان و ریسمان را به هم می بافت تا ثابت کند برنامه هفت
خواسته یا ناخواسته در جهت تخریب سینما قدم بر می دارد و دکترین “خوردنی بودن یا پوشیدنی بودن منتقد “
را برای دومین بار ، در آن برنامه مطرح کرد .
در همان برنامه محمدرضا شریفی نیا هم در مصاحبه ای ضبط شده ، تلویحا از برنامه هفت شکایت داشت.
با کمی تحقیق و تامل مشخص می شود اکثر منتقدین کنونی برنامه هفت ،‌ به نحوی در کمدیهای نازل و
سخیف این سالها دست داشته اند.
از نظر آنان مهم ترین دلیل افت فروش این فیلمها در یک سال اخیر ، همین برنامه بوده و به
همین دلیل در همان آغاز راه هفت ، نسبت به این برنامه موضع گیری کردند.
اما آیا واقعا هفت نقشی تخریبی دارد و یا اینکه مخالفتها با ادامه این برنامه ، ‌از جنس مخالفتها با
مواضع برنامه نود و فردوسی پور است؟ در پاسخ باید گفت ، بنا به نظرات بسیاری از دست اندرکاران و
دلسوزان سینما ،‌ و همچنین مواضع افکار عمومی در قبال این برنامه ، به نظر می رسد علیرغم احترامی که
می شود به مخالفان این برنامه گذارد ، باید از نقش سازنده ی هفت در کمک به مخاطبان و درنهایت
ارتقاء سینما ، به نیکی یاد کرد.
حداقل این است که برنامه هفت در همراه سازی مخاطب با این برنامه تا حد زیادی موفق عمل کرده و
این نشانگر کسب نمره قبولی برای تهیه کنندگان این برنامه است.
در شرایطی که تیزرهای تبلیغاتی محدود و کوتاه فیلمهای سینما ، در تلویزیون ، نمی تواند معرفی خوبی از محتوای
فیلم باشد ، برنامه هفت ، بدون تبلیغ مستقیم یک فیلم ، مخاطب را نسبت به دیدن فیلمهایی خاص تشویق
می کند و درواقع به آنها جهت می دهد .
البته این موضوع می تواند مورد انتقاد جدی جمعی از مخالفان قرار گیرد ، ولی باید درنظر داشت ، درنهایت
، این مخاطب است که انتخاب می کند چه فیلمی را ببیند توفیقات هفت بطور خلاصه می توان گفت که
برنامه هفت تا به حال به این توفیقات دست یافته است : – تعداد زیادی از مخاطبان ، با تجزیه
و تحلیلهای ارائه شده در برنامه هفت ، توانستند تا حدودی از کیفیت فیلمهای روی پرده مطلع شوند .
مخاطبان با معرفی فیلمها و نقد آنها توانستند طبق هدفی از پیش تعیین شده به سینما بروند و بطور تصادفی
بلیط نخرند .
اتفاقا همین موضوع موجب عدم توفیق فیلمهای کم ارزش شد.
– در شرایطی که تیزرهای تبلیغاتی محدود و کوتاه فیلمهای سینما ، در تلویزیون ، نمی تواند معرفی خوبی از
محتوای فیلم باشد ، برنامه هفت ، بدون تبلیغ مستقیم یک فیلم ، مخاطب را نسبت به دیدن فیلمهایی خاص
تشویق می کند و درواقع به آنها جهت می دهد .
البته این موضوع می تواند مورد انتقاد جدی جمعی از مخالفان قرار گیرد ، ولی باید درنظر داشت ، درنهایت
، این مخاطب است که انتخاب می کند چه فیلمی را ببیند.
– خطاهایی که تا به حال از سوی مسوولین سر می زد و چندان بازتابی نداشت ، حالا در یک
برنامه زنده تلویزیونی مطرح می شود و همین محرک خوبیست برای جلوگیری از تکرار اشتباه.
باید درنظر داشت که اگر برنامه هفت در این مورد به ۱۰ درصد توفیق هم دست یابد ، کار بزرگی
صورت داده.
یکی از جالب ترین توفیقات هفت در این مورد ،‌ بحث دو برنامه ی گذشته ی هفت بود که سرانجام
، مسولان مربوطه متوجه ی این موضوع شدند که در تولید یک فیلم کم ارزش و سخیف ، تنها تهیه
کنندگان آن فیلم مسول و جوابگوی افکار عمومی نیستند ، بلکه مرجع صادر کننده مجوز ساخت آن فیلم با آن
کیفیت ، مسوولیت بیشتری دارد و درواقع همین مجوز در افکار عمومی ، مهر تایید نظام ، بر یک فیلم
سینمایی قلمداد می شود که حتی تهیه کنندگان در مواقع ضرور ، از آن ، به شکلهای مختلف بهره برداری
خواهند کرد.
– برنامه ی هفت به ارتقاء دانش سینمایی مخاطبین کمک می کند.
به عنوان مثال مخاطب ، با توجه به نقد فیلم ،‌ می تواند راجع به برداشت خود از فیلمی که
دیده ، قضاوت کند.
و آنرا با نقدی که از برنامه ارائه می شود ، مقایسه کند.
– و سرانجام اینکه: برنامه هفت محل خوبیست برای انعکاس اخبار صحیح و باارزش.
محل خوبیست برای معرفی چهره های موفق – و نه فقط ستاره های- سینمایی ، مجال خوبیست برای ارتباط بهتر
اهالی سینما با بینندگان تلویزیونی ، محل خوبیست برای قضاوت افکار عمومی راجع به اختلافات سینماییها که همیشه از نظر
عموم دور بوده است.
و حتی می توان گفت که محلیست برای کسب اطلاعات و آموزه های جدید .
به عنوان مثال همین برنامه آخر که بحث سینمای دینی را به بهترین شکل ممکن مطرح کرد و تعریف مناسبی
از سینمای دینی ارائه داد.
انتقاداتی بر شکل برنامه اما مطمئنا برنامه هفت تا رسیدن به شکل آرمانی فاصله زیادی دارد.
– فریدون جیرانی هنوز در بین صحبتهای میهمانان می پرد و گاهی مجال حرف زدن را از آنان می گیرد.
نوع ارتباط او با پشت صحنه بسیار ابتداییست که البته می تواند نوعی رابطه ی صادقانه هم تلقی شود.
البته انصافا این ایرادات در قسمتهای ابتدایی بسیار بیش از این بود.
از نقاط مثبت اجرای جیرانی هم باید از تخصص او راجع به بحثها گفت و اینکه گاهی باعث می شود
موضوع صحبتها گم نشود و حتی گاهی به داغ تر شدن بحث هم کمک میکند .
– اینکه برخی از میهمانان برنامه ، به ثابت بودن منتقد برنامه – مسعود فراستی – انتقاد دارند ، تا
حدودی قابل قبول است .
منتقد یک فیلم نمی تواند سلیقه ی شخصی خود را در نقد یک فیلم دخالت ندهد.
در این مورد تفاوت زیادیست بین یک کارشناس ثابت فوتبال با یک منتقد ثابت فیلم.
البته نگاه مسعود فراستی ، نگاهیست که تلویزیونیها بهتر می پسندند ولی بد نیست یک منتقد صاحب نظر دیگر که
لزوما موافق با نظرات فراستی نباشد در بخش نقد فیلم استفاده شود ، تا حداقل اینکه بحثها قابل پیش بینی
نشود.
در این مورد امیرقادری یک گزینه ی خوب است.
در تخصصش تردیدی نیست و در علاقه اش هم همین طور.
امیر قادری در قسمت معرفی فیلم بارها تمایلش را به حضور در بخش نقد نشان داده ولی تاکنون مورد استفاده
قرار نگرفته .
و این کمی کج سلیقگی است که از جانب جیرانی و سایر تهیه کنندگان برنامه صورت می گیرد .
ترکیب جیرانی ، کارگردان ، فراستی و قادری ترکیب خوبی برای نقد یک فیلم است.
به خصوص که قادری نشان داده صاحب عقیده ی شخصی خودش است و در بحثها تحت تاثیر نظر غالب قرار
نمی گیرد و لزوما نگاه یکسانی هم با فراستی ندارد.
در این مورد یادآوری تفاوت نگاه این دو منتقد نسبت به فیلمهای طلاومس و ازدواج دروقت اضافه ، صدق گفتار
را تایید می کند.
– نکته ی بعدی سوال پیامکی برنامه است که تا اینجا وصله ی ناجور برنامه بوده.
سوال پیامکی برنامه هفت – در اکثر موارد – هم در صداقت و جامعیت سوال مشکل داشته ، هم در
درستی و جامعیت پاسخها ، و هم در شفافیت تعداد ارسال کنندگان پیامک .
از طرفی موضوع انگیزه ی بیننده برای ارسال پیامک ، نکته ایست که تهیه کنندگان این برنامه از آن غافلند.
به هرحال باید توجه شود که اگر قرار است از طریق طرح سوال پیامکی ارتباط بیشتری با بیننده برقرار شود
، لازم است الزامات آن هم رعایت شود.
*** به هرحال به نظر می رسد برنامه هفت با وجود عمرکوتاهش ، حتی ‌زودتر از نود هویت و ساختار
خود را پیدا کرد و البته این برنامه به مرور اصلاح هم می شود.
هفت برنامه ایست برای اهالی و دوستداران سینما که در آن به مشکلات سینمای ایران می پردازد.
نقاط مثبت آنرا نشان می دهد و نقاط منفی آنرا به بوته ی نقد و بحث می گذارد.
و نهایتا سعی می کند برای رفع آن چاره اندیشی هم داشته باشد.
مهدی ژاله شادان گروه سینما و تلویزیون تبیان
همچنین بخوانید :  اعتراض تهمینه میلانی به برنامه «هفت»
تاریخ بروزرسانی : 2011-01-05 / گردآوری :
/
برچسب ها:
اخبار مرتبط :
هم سامدکتر تاجبخشدکتر بتول طاهریویدئو