آیا می شود گاهی بنا به مصلحت دروغ گفت؟

آیا می شود گاهی بنا به مصلحت دروغ گفت؟دین و اندیشه

در این مطلب به موضوع گفتن دروغ مصلحتی و شرایط آن پرداخته ایم.

دروغ گفتن عملی ناپسند و غیراخلاقی است و در تمام ادیان و فرهنگ ها نکوهیده شده است اما گاه بنابر شرایطی مجبور به دروغ گفتن می شویم بد نیست در ادامه همراه با Niksalehi شوید تا درباره دروغ گفتن مصلحتی بیشتر بخوانید.

گفتن دروغ مصلحتی

دروغ ادعای باطلی است که گوینده، عمداً آن را به عنوان حقیقت بیان می‌کند.
دروغ‌گویی معمولاً به منظور کلاه‌برداری یا فریب یا جلوگیری از وضعیتی که برای دروغگو نامطلوب است، رخ می‌دهد.
دروغ می‌تواند باعث بی‌اعتمادی شود.

دروغ از گناهان کبیره در اسلام محسوب می‌گردد.
در روایتی از معصوم گناهان بزرگی چون دزدی و زنا ذکر شده که ممکن است مومن در حالتی دچار آن
گردد(و توبه کند)، اما دروغ گویی با مسلمانی قابل جمع نیست.
(«دانستنیهایی از قرآن گناهان بزرگ و کوچک».
پایگاه حوزه)

انواع دروغ

۱٫جدی که حرام است.

۲٫شوخی که دو صورت دارد:

– شوخی بودن آن معلوم است که حرام نیست ولی باید به اندازه ی
باشد که باعث عادت به دروغ گویی نشود و آن کاری است بس مشکل.

– شوخی بودن آن معلوم نیست که حرام است، مثل دروغ گفتن به فرد ساده لوح خوش باور.

سۆال: آیا می شود گاهی بنا به مصلحت دروغ گفت؟

جواب: دروغ از گناهان کبیره است و مصلحت اندیشی
موجب رفع حرمت نمی شود، بلی مواردی استثناء شده که در کتب اخلاقی مذکور است.
(استفتائات حضرت امام(ره)، ج۲، ص۶۱۶-۶۱۷)

سوال: آیا اگر دروغ برای شوخی باشد، ولی ضرری برای کسی نداشته باشد حرام است؟

جواب: دروغ گفتن حرام است هر چند به شوخى باشد، مگر این‌که در کلامش
قرینه و علامتى باشد که نشان دهد در آنچه مى‌گوید قصد حکایت ندارد؛ پس در صورتى که مخاطب بفهمد قصد
جدّى ندارد و شوخى مى‌کند دروغ محسوب نمى‌شود.
(تبریزى، جواد، استفتاءات جدید، ج‌۲، ص ۴۸۷ ؛ مکارم شیرازى، ناصر، استفتاءات جدید، ج‌۳، ص ۱۷۰؛ صافى گلپایگانى، لطف الله،
جامع الأحکام، ج‌۱، ص ۸۹)

در چه مواردی دروغ گفتن جایز است؟

در موضوع گفتن دروغ مصلحتی راستگویى و مبارزه با کذب و دروغ از اهمیت فوق العاده ای در تعلیمات اسلامی
برخوردار است.
امام صادق (علیه السلام) مىفرماید: “نگاه به رکوع و سجود طولانى افراد نکنید، چرا که ممکن است عادت آنها شده
باشد، به طورى که اگر آن را ترک کنند ناراحت شوند، ولى نگاه به راستگویى و امانت داری آنها کنید”[۱]؛
یعنی راستگویى و امانت ملاکِِ خوبی و ایمان افراد است.

در حدیثى از امام باقر (علیه السلام) آمده است: “خداوند متعال براى شر و بدى، قفل هایى قرار داده که
کلید آن قفل ها شراب است (چرا که مانع اصلى زشتی ها و بدی ها عقل است و مشروبات الکلى
عقل را از کار مىاندازد) سپس اضافه فرمود: دروغ از شراب هم بدتر است[۲]

رابطه دروغ و گناهان دیگر از
این نظر است که انسان گناهکار هرگز نمىتواند، راستگو باشد، چرا که راستگویى موجب رسوایى او است، و براى پوشاندن
آثار گناه معمولا باید متوسل به دروغ شود.
به عبارت دیگر، دروغ انسان را در مقابل گناه آزاد مىکند، و راستگویى محدود.[۳]

گفتن دروغ مصلحتی

دروغ

ضررهای دروغ

یکی از ضررهای بزرگ دروغ این
است که نابود کننده سرمایه اطمینان است.

مىدانیم مهمترین سرمایه یک جامعه اعتماد متقابل و اطمینان عمومى است، و مهمترین چیزى که این سرمایه را به نابودى
مىکشاند دروغ و خیانت و تقلب است، و یک دلیل عمده بر اهمیت فوق العاده راستگویى و ترک دروغ در
تعلیمات اسلامى همین موضوع است، ولی با این حال در موارد و شرایطی که اضطرار (احتیاج شدید) به دروغ گفتن
در کار باشد گفتن دروغ جایز شمرده شده است، اما این جواز به مقدار اضطرار تا زمانی است که اضطرار
وجود داشته باشد نه بیشتر.

مقصود از اضطرار در اینجا، احتیاج شدید به ارتکاب دروغ برای جلو گیری از ضرر های بزرگی همچون به خطر
افتادن جان انسان یا سلامتی او و یا جلوگیری از تهاجم دشمن به سرزمین اسلام و یا جلو گیری از
اختلاف بین برادران مسلمان و به طور کلی تمام مواردی که اهمیتش از قبح دروغ بیشتر باشد.

این نکته را باید متذکر شد که اگر چه دروغ گفتن از دید شرع در موارد اضطرار و براى دفع
ضررهای بزرگ و غیر قابل تحمل جایز است، اما چنانچه راهى وجود داشته باشد که بدون ارتکاب دروغ، ضرر را
دفع کند باید آن راه بر گزیده شود.

یکی از این راهها روش «توریه» است.
توریه یعنی کلامى که از آن دو معنا فهمیده شود: یکى معناى ظاهر و آشکار که ذهن شنونده به سرعت
به آن منتقل مىشود، و دیگرى معناى نهانى و ناپیدا که مقصود اصلى گوینده است و ذهن شنونده به آن
منتقل نمىشود.

اگر انسان براى برطرف کردن زیان از خود یا مسلمانى دیگر ناچار به استفاده از توریه یا دروغ شود، لازم
است «توریه» کند.

اضطرار به دروغ و گفتن دروغ مصلحتی

در موارد اضطرار به ارتکاب دروغ، فرقی نیست که ضرر متوجه خود انسان باشد یا متوجه دیگر مومنین.

حضرت رضا(علیه السلام) فرمود: همانا شخصى در حق برادر مسلمانش سخن راستى مىگوید که با این گفتار، او را گرفتار
مى کند؛ پس نزد خدا از دروغگویان است و همانا شخصى در حق برادر مسلمانش دروغى مىگوید که با آن
دروغ، از او دفع ضرر مىکند؛ پس نزد خدا از راستگویان است.[۴]

امام صادق (علیه السلام) فرمودند: در روز قیامت،
از هر دروغى بازخواست مىشود، مگر از سه مورد: یکى این که شخصى که در حال جنگ،[ دشمن را ]
فریب دهد، این دروغ از او برداشته مىشود؛ دوم هنگامى که دروغ باعث «اصلاح ذات البین» (حل اختلاف و ایجاد
صلح و آشتى بین دو مسلمان) شود و….[۵]

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) به حضرت على (علیه السلام) وصیت فرمود: همانا خداوند دروغ به مصلحت
و خیر را دوست دارد و از راستى که فساد در پىداشته باشد، متنفر است[۶].

البته رعایت مقدار و میزان دروغ لازم براى ایجاد اصلاح، ضرورت دارد و نباید از حد لازم تجاوز کرد؛ چرا
که تجاوز از حد لازم، انسان را به خوى دروغگویى مبتلا مىکند و حضرت صادق (علیه السلام) مىفرماید: اصلاح گر
سرشت دروغگویى ندارد.[۷] آنچه از روایت پیشین مىتوان فهمید این است که انسان به بهانه اصلاح جامعه، و ایجاد صلح
و آشتى بین دو مسلمان، مجاز به دروغگویى بىجا و بىاندازه نیست؛ بلکه باید میزان لازم را رعایت کند.[

گفتن دروغ مصلحتی

دروغ

بد نیست بدانید دروغ گوها چه نشانه هایی دارند؟

طبق تحقیقات اشخاصی که دروغ می گویند مردمک چشم شان از حد معمول بازتر می شود.
آن ها عموما بینی خود را لمس می کنند و جلوی دهان شان را می گیرند.
این افراد در مورد جزئیات بدون درخواست شما توضیحات زیادی می دهند،
به این امید که از این طریق بتوانند شما را از موضوع اصلی گمراه کنند.

آن ها معمولا از پاسخ دادن طفره می روند و تا جایی که امکان داشته باشند پاسخ سوال را به طور مستقیم بیان نمی کنند.
دروغ گوهای حرفه ای معمولا تیک عصبی دارند.
ممکن است این تیک بردن دست شان به سمت گوش (به طور مداوم)، نفس های عمیق و غیر عادی و…باشد.

زمانی که می خواهید در مورد موضوع مورد بحث از آن ها سوال بپرسید بلافاصله موضوع را عوض می کنند و از جواب دادن طفره می روند.
تن صدای آن ها هنگام دروغ گفتن بالاتر از حد معمول است.
آن ها خنده های بی دلیل در زمان صحبت دارند.

تحول فردی- اندیشه
قم

یک رقص خیابونی شاد و پرانرژی
آواز عاشقانه مهرداد میناوند در مراسم ازدواج لاکچری اش
تاریخ بروزرسانی : 2021-05-29 / گردآوری :
/
برچسب ها:
اخبار مرتبط :