چرا به سوره فلق وناس ، معوذتین گفته می شود؟

چرا به سوره فلق وناس ، معوذتین گفته می شود؟ دین و اندیشه

معوذتین چیست؟ دلیل استفاده از واژه معوذتین این است که این سوره ها با “استعاذه” به معنی پناه بردن شروع می شود.در دو سوره ناس و فلق خداوند به پیامبر اسلام می گوید که از چه چیزهایی به چه کسی پناه ببرد. بعضی از سوره‎های قرآن نام‎های مختلفی دارند از جمله سوره‎های فلق و ناس […]

معوذتین چیست؟

دلیل استفاده از واژه معوذتین این است که این سوره ها با “استعاذه” به معنی پناه بردن
شروع می شود.
در دو سوره ناس و فلق خداوند به پیامبر اسلام می گوید که از چه چیزهایی به چه
کسی پناه ببرد.

بعضی از سوره‎های قرآن نام‎های مختلفی دارند از جمله سوره‎های فلق و ناس است که یکی از نام‎های آنها «معوذه»
است و به هر دو سوره اطلاق « معوذتین » (دو معوذه) شده است،لذا به دو سوره « معوذتین »
می‎گویند و در روایات هم به این دو سوره مبارکه اطلاق « معوذتین » شده است.[۱]

کلمه معوذه از «
عَوْذ » گرفته شده به معنای پناه بردن و حفظ کردن خویش و پرهیز دادن از شر، از راه پناه
بردن به کسی که می‎تواند آن شر را دفع کند.[۲]

علت نام‎گذاری این دو سوره به معوذتینقبل از جواب دادن
به این سؤال تذکر این مسأله لازم است قرآن خود را به عنوان شفاء معرفی می‎کند و می‎فرماید:«وَ نُنَزِّلُ مِنَ
الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحْمَهٌ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ لا یَزِیدُ الظَّالِمِینَ إِلاَّ خَساراً؛[۳] و ما آنچه از قرآن فرستیم شفای
دل و رحمت الهی به اهل ایمان است لکن کافران را به جز زیان چیزی نخواهد افزود» قرآن می‎تواند برای
کسانی که به او تمسک می‎کنند و با او مأنوس هستند هم شفای ظاهری برای آنها باشد و هم شفای
معنوی و روحی او باشد.
[۴]

امّا نسبت به این سوره از روایات این‎گونه استفاده می‎شود که اگر انسان خود یا دیگران را بوسیله این
دو سوره تعویذ کند، مریضی او خوب می‎شود و از شروری که در این دو سوره بیان شده در امان
خواهد بود، لذا از امام صادق ـ علیه السّلام ـ نقل شده که:«پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ
مریض شدند، تب ایشان شدت پیدا کرد، جبرئیل (و میکائیل) این دو سوره را برای شفای پیامبر ـ صلّی الله
علیه و آله ـ نازل کردند، جبرئیل به قرائت سوره فلق و میکائیل به قرائت سوره ناس در پایین پای
آن حضرت برای شفا متوسل شدند».[۵]

هم‎چنین امام صادق ـ علیه السّلام ـ می‎فرماید:«پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله
ـ فرمود:اگر کسی خواست به دیگری بدی انجام بدهد، و او بخواهد که خدا این شخص را از او دور
کند (و مانع بدی او شود) پس وقتی که او را می‎بیند بگوید:«اَعُوذُ وَ بِحَولِ اللهِ وَ قُوَتِهِ مِن حَولِ
خَلقِهِ وَ قُوُّتِهِم» و سوره فلق را بخواند بعد هم این آیه را بخواند:« فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِیَ اللَّهُ لا
إِلَهَ إِلا هُوَ عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِیمِ[۶]» در این صورت خداوند فریب هر فریب‎کاری و مکر هر مکرکننده‎ای
و حسد هر حسدورزی را از او دور می‎کند و باید این کلمات را در صورت او بخواند».[۷]

باز نقل
شده که امام رضا ـ علیه السّلام ـ یک فرد صرعی را (غشی) دید، یک کاسه آب درخواست کردو بعد
امام ـ علیه السّلام ـ سوره حمد و سوره فلق و ناس (معوذتین) را قرائت فرمود و در آب دمید،
آب را روی آن مریض ریختند بعد هم مریض خوب شد و امام ـ علیه السّلام ـ فرمود :«دیگر به
آن حالت بر نمی‎گردد».[۸]

و نقل شده که بسیار می‎شد پیامبر صلّی الله علیه و آله، امام حسن علیه السّلام
و امام حسین علیه السّلام را با این دو سوره تعویذ می‎فرمود.[۹]

هم‎چنین پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله
ـ فرموده‎اند:«آیاتی بر من نازل شده که نظیرش نازل نشده و آن در سوره قل اعوذ است».[۱۰]

علامه طباطبایی در
توضیح این حدیث می‎فرماید:شاید مراد پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ از این‎که فرمود مثل این دو سوره
بر من نازل نشده، این باشد که تنها این دو سوره در مورد عوذه و حرز نازل شده و هیچ
سوره‎ای دیگر این خاصیت را ندارد.[۱۱]

پس می‎توان گفت:این دو سوره خاصیت تعویذ (پناه بردن به خدا) را دارد که
باعث می‎شود انسان با این دو سوره خود را از شروری حفظ کند و بدین جهت این دو سوره به
معوذتین نام‎گذاری شده است.
در سوره فلق به پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ دستوری می‎دهد از چند چیز به خدا پناه
ببر البتّه این دستور اختصاصی به پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ ندارد.

۱٫
از شر هر مخلوقی چه جن و چه حیوانات و هر مخلوق دیگری که شری همراه خود دارد؛

۲٫
از شر شب وقتی که با ظلمتش داخل می‎شود، در این‎جا خداوند شر را به شب نسبت داده، زیرا شبِ
تاریک، انسان شرور را در رساندن شر کمک می‎کند لذا به همین خاطر شر در شب بیشتر از روز است،
علاوه بر این؛ انسان که مورد حمله شرور واقع می‎شود در شب ناتوان‎تر از روز است؛

۳٫
از شر زنان جادوگر و ساحر؛

۴٫
از شر حسود وقتی که مبتلاء به حسد گشته و مشغول اعمال حسدورزی می‎شود.

بعضی هم گفته‎اند این آیه شامل شورچشمی نیز می‎شود چون چشم زدن هم ناشی از نوعی حسادت است.[۱۲]

و در
سوره ناس هم انسان خود را از وساوس شیطانی که هر دم وسوسه می‎کند، تعویذ می‎کند و خود را در
پناه خدا قرار می‎دهد.

البتّه همان‎طوری که می‎دانیم این دو سوره با «قل اعوذ» شروع شده‎اند که متضمن تعویذ (پناه بردن به خدا) می‎باشد
از این رو به این دو سوره معوذتین گفته‎اند.

==================================پی نوشت ها:[۱].
جویباری، رستگار، تفسیر بصائر، قم، ناشر مؤلف، چاپ اول، ۱۴۱۳ هـ ، ج ۶۰، ص ۶۵۸٫[۲] .
ر.ک، هاشم‎زاده هریسی، هاشم، شناخت سوره‎های قرآن، تهران، انتشارات کتابخانه صدر، ۱۳۷۳، ص ۶۳۲؛ و طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر
المیزان، ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی، قم، انتشارات اسلامی، ج ۲۰، ص ۶۸۰٫[۳] .
اسراء/ ۸۲٫[۴] .
طبرسی، مجمع‎البیان، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۱۸ هـ ، ج ۶، ص ۲۲۶٫[۵] .
خرمشاهی، بهاء‎الدین، دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، انتشارات دوستان، چاپ اول، ۱۳۷۷، ج ۲، ص ۲۱۲۳٫[۶] .
توبه / ۱۲۹ .
[۷].
علی بن جمعه العروسی الحویزی، تفسیر نورالثقلین، بیروت، مؤسسه التاریخ العربی، چاپ اول، ۱۴۲۲ هـ ، ج ۸، ص ۳۷۹٫[۸]
.
علی بن جمعه العروسی الحویزی، تفسیر نورالثقلین، بیروت، مؤسسه التاریخ العربی، چاپ اول، ۱۴۲۲ هـ ، ج ۸، ص ۳۷۹٫[۹]
.
طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، ترجمه سید محمد موسوی همدانی، قم، انتشارات اسلامی، ج ۲۰، ص ۶۸۳٫[۱۰] .
همان .
[۱۱].
علی بن جمعه العروسی الحویزی، تفسیر نورالثقلین، بیروت، مؤسسه التاریخ العربی، چاپ اول، ۱۴۲۲ هـ ، ج ۸، ص ۳۷۹٫[۱۲]
.
طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر میزان، مترجم سید محمد باقر موسوی همدانی، قم، انتشارات اسلامی، ج ۲۰، ص ۶۸۰.
اندیشه
قم

تاریخ بروزرسانی : 2016-07-14 / گردآوری :
/
برچسب ها:
گزارش خطا در خبر
اخبار مرتبط :
logo-samandehi