غیبت کردن پشت سر این افراد، مجاز است!

غیبت کردن پشت سر این افراد، مجاز است! دین و اندیشه

در این مطلب به موضوع پشت سر دیگران غیبت کردن و غیبت مجاز پرداخته ایم.

غیبت کردن عملی نکوهیده و گناهی بزرگ در اسلام است اما در این بین برخی از غیبت ها و صحبت کردن درباره دیگران میتواند مباح و مجاز باشد بد نیست در ادامه همراه با Niksalehi شوید تا درباره پشت سر دیگران غیبت کردن بیشتر بخوانید.

پشت سر دیگران غیبت

برخی از موارد غیبت های مجاز عبارت اند از:

۱٫دادخواهی از ظالم

۲٫
نهی از منکر

۳٫
پرسش و استفتا

۴٫
غیبت دانشمند نمایان

۵٫
غیبت متجاهر به فسق.

شیخ انصاری (ره) در تعریف غیبت می گوید: از مجموع اخبار و کلمات فقها در تعریف غیبت به دست
می آید که غیبت عبارت است از: سخن گفتن پشت سر مردم، به کلامی که غیبت شونده از کلام بدش
می آید.
[۱] غیبت از گناهان کبیره است و در آیات و روایات شدیداً از آن نهی شده است.
[۲]

بر اساس روایات رسیده از پیشوایان دین، حقیقت غیبت آن است که کسی درباره دیگری چیزی
بگوید که اگر بشنود، خوش نمی دارد.
خواه در باره نقص و عیب باشد که در خود او، یا در بدن او، و یا در دین یا
دنیای او است، و یا در چیزی است که وابسته به او است.

غیبت در قرآن

در قرآن از غیبت کردن همانند خوردن گوشت برادر مؤمن در صورتی که مردار است یاد شده است.
[۳] و در روایات از غیبت کننده بعنوان منفورترین مخلوقات [۴] ، بدترین مردم [۵] ، شریک شیطان [۶] و
منافق [۷] یاد شده، و برای غیبت تعبیراتی از قبیل خورشت سگان اهل جهنم [۸] و عملی زشت تر از
زنا بکار رفته است.

حرام بودن غیبت و پشت سر دیگران غیبت

در این که چه کسانی غیبتشان حرام است؛ آیا همه مؤمنان و مسلمانانی که خدا و رستاخیر را باور دارند
و به اسلام پای بندند، یا…
؟، بسیاری از علما و فقها، در پاسخ به این پرسش با استناد به آیات و روایاتی که درباره غیبت
آمده است، می گویند: اساس و مناط در حرام بودن غیبت و بدگویی پشت سر دیگران، احترامی است که انسان
ها از جانب دین، به دست آورده اند.

از این رو کسانی که مؤمن نیستند، از آن جا که خود به خواست خویش وارد حریم ایمان نشده اند،
احترامی ندارند.
بنابراین، غیبت اینان روا دانسته شده است.
[۹]

لازم به ذکر است که در امر غیبت شرایطی معتبر دانسته شده است که با
حصول مجموع آنها عنوان غیبت تحقق پیدا می کند؛ مثلا:

گاه تصوّر می شود که مفهوم غیبت و همچنین روایاتى
که درباره غیبت وارد شده ناظر به افراد زنده است و مردگان را شامل نمی شود، و غیبت کردن پشت
سر مرده اشکالى ندارد، ولى این اشتباه بزرگى است؛
زیرا طبق روایات؛ احترام مرده مسلمان همچون احترام زنده او است

پشت سر دیگران غیبت

غیبت

چه مواردی غیبت محسوب می شود

۱٫
فردی که از او غیبت می شود در جمع حاضر نباشد.

۲٫
آن سخن عیب و نقص محسوب شود.

۳٫
این عیب از عیوب پنهان باشد.

۴٫فرد از شنیدن آنچه در موردش گفته می شود کراهت داشته باشد.
[۱۰]

نکته قابل ذکر آن است که گرچه غیبت از گناهان بزرگ اخلاقی و اجتماعی بوده و
مفاسد و بی سامانی های خطرناکی بر آن مترتب است،

اما بر اساس احادیث ائمه (ع)، در موارد ویژه ای
که پای مصلحت و خیر انسان ها در میان است و هدفی مشروع و عقلایی دارد که مفاسد آن را
جبران می کند، یا این که مفسده ای ندارد، به لحاظ شرعی جایز شمرده شده است.

از پیامبر اکرم (ص) آمده است: “من القی جلباب الحیاء عن وجهه فلاغیبه له”؛ کسی که پرده حیا و شرم
را از روی خود کنار زند غیبتش حرام نیست.

[۱۱] از مفهوم این روایت می توان بهره برد که اگر فردی به زشتی ها افتخار می کند و هیچ
حیایی قایل نمی شود، و با این عمل خویش نوعی فساد و بی بندوباری را در جامعه ترویج می کند،
حرمت و شخصیت خود را از بین برده و این رفتار اوست که موجب تجویز بدگویی (غیبت) شده است.

غیبت های مباح کدامند

در روایتی نیز از امام باقر علیه السلام آمده است: “سه گروه دارای حرمت و احترام نیستند (غیبت شان مباح)
است:

۱٫
هوسباز بدعتگذار

۲٫
پیشوا و حاکم ستمگر

۳٫
فاسقی که گناهش را علنی کند.
[۱۲]

در هر صورت برخی از موارد غیبت های مجاز عبارت اند از:

۱٫دادخواهی از ظالم

۲٫
نهی از منکر

۳٫
پرسش و استفتا

۴٫
غیبت دانشمند نمایان

۵٫
غیبت متجاهر به فسق.البته طبق دیدگاه فقهای شیعه درباره متجاهر به فسق باید گفت: غیبتشان جایز است در همان گناهی
که به آن تجاهر می کنند، نه گناه های مستور و پوشیده.
[۱۳] و گر نه همه مردم از آن جهت که معصوم نیستند گناهانی انجام می دهند و اگر قرار باشد
غیبت کسی که گناهی مرتکب شد جایز باشد، در جامعه آبرویی برای کسی باقی نمی ماند.

سخن گفتن به بدی، پشت سر مردگان، مورد تأیید اسلام نمی باشد و گناه است.
وقتی ما در نماز میت با آن که شاید بدی هایی را هم از مرده بدانیم، می گوییم: «لا نعلم
منه الا خیرا» (جز خیر از او نمی دانیم).
از این رو؛ سزاوار نیست بعد از این سخن در نماز میت، سر سخن از بدی های انسان مرده باز
شود

غیبت درباره هدایت فرد

یک نکته قابل تامل این است که: در بسیاری موارد از اعلام عیب فرد (غیبت) این عمل برای کسب
یک اجماع کلی برای هدایت فرد به مسیر خیر و صلاح است؛ مانند شورای پزشکی که در مورد بیماری یا
عیوب مخفی یک فرد گفت و گو می کنند، [۱۴] تا بتوانند راهی جهت بهبود وضعیت جسمانی بیمار بیابند، در
نتیجه مجوز برای غیبت در احکام شرعی داریم.
لکن آنچه مهم است، این است که در این حالت حتماً شرایط امر به معروف و نهی از منکر لحاظ
شده و طبق آن عمل شود.

با این تفصیل، بیان عیب استادی که ضعیف درس می دهد اگر به منظور رسیدن به اجماع کلی برای انتخاب
استاد اصلح و مجرب باشد، در صورتی که اولاً با رعایت احترام و نگهداشت حرمت استاد باشد و ثانیاً قصد
مذمت، تنقیص و تخریب او نباشد با رعایت شرایط یاد شده بلا اشکال است.

غیبت مردگان معصیت است؟

در این قسمت یک سوال ممکن است به نظر برسد و آن اینکه: آیا غیبت کردن پشت سر مرده گناه
است؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که:

گاه تصوّر می شود که مفهوم غیبت و همچنین روایاتى که
درباره غیبت وارد شده ناظر به افراد زنده است و مردگان را شامل نمی شود، و غیبت کردن پشت سر
مرده اشکالى ندارد، ولى این اشتباه بزرگى است؛ زیرا طبق روایات؛ احترام مرده مسلمان همچون احترام زنده او است.
(الکافی، ج ۷، ص ۲۲۸(

بلکه می توان گفت؛ غیبت مرده از جهاتى زشت تر و ناپسندتر است؛ زیرا زندگان
ممکن است روزى غیبت را بشنوند و به دفاع از خود برخیزند، ولى مرده هرگز قادر به دفاع از خود
نیست، به علاوه؛ شخص غیبت کننده ممکن است افراد زنده را ببیند و از آنها حلیّت بطلبد ولى در مورد
مردگان این مطلب هرگز صدق نمی کند.
((مکارم شیرازى، ناصر، اخلاق در قرآن، ج ۳، ص ۱۳۳)

بنابر این، سخن گفتن به بدی، پشت سر مردگان، مورد
تأیید اسلام نمی باشد و گناه است.
وقتی ما در نماز میت با آن که شاید بدی هایی را هم از مرده بدانیم، می گوییم: «لا نعلم
منه الا خیرا» (جز خیر از او نمی دانیم).
از این رو؛ سزاوار نیست بعد از این سخن در نماز میت، سر سخن از بدی های انسان مرده باز
شود.

پشت سر دیگران غیبت

غیبت

بد نیست درباره پشت سر دیگران غیبت کردن بیشتر بدانید

می‌خواستم بدانم که اگر پشت سر کسی حرفی بزنیم و کسی که می‌شنود او را نشناسد و یا در صورت شناختن فردِ غایب، آن چیزی را که ما می‌گوییم او هم در مورد آن شخص بداند آیا مرتکب غیبت شده‌ایم؟ با توجه به فرض‌هایی که گفتم در مورد عیب‌جویی هم توضیح دهید. پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است:[۳]

حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای (مد ظله العالی):
موارد مذکور هر چند غیبت محسوب نمی‌شود ولی اگر موجب ایذاء دیگران بشود جایز نیست و باید اجتناب شود.

حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مد ظله العالی):
غیبت آن است که عیب پنهانی کسی را پشت سر او بگویند ولی در مواردی که مسئله مهمّی مطرح است ـ مانند موارد مشورت و اصلاح ذات البین و امثال آن ـ استثنا شده است.

حضرت آیت الله العظمی نوری همدانی(مد ظله العالی):
بیان عیوب پنهان دیگران که از افشای آن اکراه دارند جائز نیست.
تبیان-اسلام کوئست

در ایام قرنطینه در منزل بی نهایت کارتون ببینین
سانسور عجیب صداوسیما در بازی فوتسال ایران و آمریکا
تاریخ بروزرسانی : 2021-08-29 / گردآوری :
/
برچسب ها:
اخبار مرتبط :