فایده سفر کردن از نگاه قرآن کریم

فایده سفر کردن از نگاه قرآن کریمدین و اندیشه

فایده سفر کردن از نگاه قرآن کریمReviewed by Esmaeeli on Apr 1Rating: فرمان «سِیرُوا فِی الْأَرْضِ‏» شش بار در قرآن آمده است.متأسّفانه کافران بیش از ما به این دستور عمل کردند و وجب به وجب کشورهاى اسلامى را کاوش کردند و از منابع، ذخایر، نقاط قوّت و ضعف، آثار فرهنگى، کتب خطى و هنرهاى مسلمانان […]

فایده سفر کردن از نگاه قرآن کریمReviewed by Esmaeeli on Apr 1Rating:
فرمان «سِیرُوا فِی الْأَرْضِ‏» شش بار در قرآن آمده است.
متأسّفانه کافران بیش از ما به این دستور عمل کردند و وجب به وجب کشورهاى اسلامى را کاوش کردند و
از منابع، ذخایر، نقاط قوّت و ضعف، آثار فرهنگى، کتب خطى و هنرهاى مسلمانان آگاه شده و آنها را غارت
کردند و مسلمانان در خواب غفلت ماندند.
بر مسلمانان واجب است از فرصتهای مناسبی چون عید نوروز برای جبران این غفلت بهره برده و به منظور کسب
تجربه و عبرتگیری از ملل سابق در جهان گردش نمایند.
در این مجال به بررسی جایگاه سفر و فواید آن از منظر آیات پرداخته می‌شود.
آثارى که در نقاط مختلف روى زمین از دوران هاى قدیم باقى مانده اسناد زنده و گویاى تاریخ هستند، و
حتى ما از آنها بیش از تاریخ مدون بهره‏مند مى‏شویم، آثار باقیمانده از دورانهاى گذشته، اشکال و صور و نقوش
روح و دل و تفکرات و قدرت و عظمت و حقارت اقوام را به ما نشان می دهد، در صورتى
که تاریخ فقط حوادث وقوع یافته و عکس هاى خشک و بى روح آنها را مجسم مى‏سازد.
آرى ویرانه کاخ هاى ستمگران، و بناهاى شگفت‏انگیز اهرام مصر و برج بابل و کاخهاى کسرى و آثار تمدن قوم
سبا و صدها نظائر آن که در گوشه و کنار جهان پراکنده‏اند، هر یک در عین خاموشى هزار زبان دارند
و سخن ها مى‏گویند، و اینجا است که شاعران نکته سنج به هنگامى که در برابر خرابه‏هاى این کاخ ها
قرار مى‏گرفتند، تکان شدیدى در روح خود احساس کرده و اشعار شورانگیزى مى‏سرودند چنان که” خاقانى” این آوازها را از
درون ذرات کاخ شکست‏خورده کسرى و مانند آن با گوش جان شنیده، و آنها را در شاهکارهاى ادبى سرودند: بر
دیده من خندید کاینجا ز چه مى‏گرید؟ خندند بر آن دیده کاینجا نشود گریان! مطالعه یک سطر از این تاریخهاى
زنده معادل مطالعه یک کتاب قطور تاریخى است و اثرى که این مطالعه در بیدارى روح و جان بشر دارد
با هیچ چیز دیگرى برابرى نمى‏کند، زیرا هنگامى که در برابر آثار گذشتگان قرار مى‏گیریم گویا یک مرتبه ویرانه‏ها جان
مى‏گیرند و استخوانهاى پوسیده از زیر خاک زنده مى‏شوند، و جنب و جوش پیشین خود را آغاز مى‏کنند، بار دیگر
نگاه مى‏کنیم همه را خاموش‏ و فراموش شده مى‏بینیم و مقایسه این دو حالت نشان مى‏دهد افراد خودکامه‏اى چه کوتاه‏فکرند
که براى رسیدن به هوسهاى بسیار زودگذر آلوده هزاران جنایت مى‏شوند.
و لذا قرآن مجید دستور مى‏دهد که مسلمانان در روى زمین به سیر و سیاحت بپردازند و آثار گذشتگان را
در دل زمین و یا در روى خاک با چشم خود ببینند و از مشاهده آن عبرت گیرند.
آرى در اسلام نیز جهانگردى وجود دارد، و به آن اهمیت زیادى داده شده اما نه بسان توریستهاى هوسران و
هوسباز امروز بلکه براى تحقیق و بررسى آثار و سرنوشت پیشینیان و مشاهده آثار عظمت خداوند در نقاط مختلف جهان،
و این همان چیزى است که قرآن نام آن را “سیر فى الارض” گذارده و طى آیات متعددى به آن
دستور داده است از جمله: ۱ـ «قُلْ سِیرُوا فِی الْأَرْضِ ثُمَّ انْظُرُوا کَیْفَ کانَ عاقِبَهُ الْمُکَذِّبِینَ»؛ « (اى پیامبر! به
آنان) بگو: در زمین بگردید، سپس بنگرید که سرنوشت تکذیب کنندگان چگونه شد؟» پیام‏ها: ـ سفرهاى علمى و آموزنده و
عبرت‏آور، ستوده و نیکوست.
ـ شکست و سقوط مخالفان حقّ حتمى است، اگر شک دارید، تاریخشان را بخوانید و با سفر، آثارشان را ببینید
و عبرت بگیرید.
ـ عوامل عزّت یا سقوط جوامع، قانونمند است.
اگر عواملى مثل انکار و تکذیب حقّ در زمانى سبب هلاکت شد، در زمان دیگر هم سبب مى‏شود.
ـ یکى از عوامل سقوط تمدّن‏ها، تکذیب انبیا است.
ـ جلوه‏هاى گذرا مهم نیست، پایان کار مهم است.
۲ـ «قُلْ سِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَانْظُرُوا کَیْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللَّهُ یُنْشِئُ النَّشْأَهَ الْآخِرَهَ إِنَّ اللَّهَ عَلى‏ کُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیرٌ»؛
«بگو: در زمین بگردید، پس بنگرید که (خداوند) چگونه آفرینش را آغاز کرده است؟ سپس (همان) خدا نشئه‏ى آخرت (قیامت)
را ایجاد مى‏کند، همانا خداوند بر هر کارى بسیار توانا است.» پیام‏ها: ـ جهانگردى، سیر و سفر، مطالعه‏ طبیعت و
گردش‏هاى هدفدار، یک وظیفه و ارزش است.
ـ گردش در طبیعت، انسان را به فکر وامى‏دارد.
ـ با مطالعه‏ى دقیق در آفرینش، شک و تردید خود را بر طرف کرده و خدا را بهتر مى‏توانیم بشناسیم.
ـ بهترین دلیل معاد، قدرت‏نمایى خداوند در پدید آوردن موجودات در نخستین مرتبه است.
۳ـ «قُلْ سِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَانْظُرُوا کَیْفَ کانَ عاقِبَهُ الَّذِینَ مِنْ قَبْلُ کانَ أَکْثَرُهُمْ مُشْرِکِینَ»؛ «بگو: در زمین سیر کنید
پس بنگرید عاقبت کسانى که قبل از شما (زندگى مى‏کردند و) بیشترشان مشرک بودند چگونه بود.» پیام‏ها: ـ جهانگردى هدفدار،
مورد سفارش اسلام است.
ـ حفظ آثار عبرت‏انگیز براى آیندگان، لازم است.
ـ تاریخ از منابع شناخت است.
مطالعه‏ى تاریخ و بهره‏گیرى از حوادث گذشته، چراغ راه آینده است.
ـ سنّت‏ها و قوانین حاکم بر تاریخ، ثابت است.
(با مطالعه‏ى علل حوادث دیروز، مى‏توان راه امروز را شناسایى کرد). ـ یک جامعه با اکثریّت منحرف، به قهر الهى
مبتلا خواهد شد، گرچه تعدادى خوبان هم در آن باشند.
(هر گاه در منطقه‏اى اکثریّت مردم فاسد شدند، جهاد و یا هجرت از آن جا لازم است). متاسفانه این دستور
زنده اسلامى نیز مانند بسیارى از دستورات فراموش شده دیگر، از طرف مسلمانان توجهى به آن نمى‏شود، حتى جمعى از
علماء و دانشمندان اسلامى گویا در محیط فکر خود، زمان و مکان را متوقف ساخته‏اند، و در عالمى غیر از
این عالم زندگى مى‏کنند، از تحولات اجتماعى دنیا بى‏خبرند و به کارهاى جزئى و کم اثر که در مقابل کارهاى
اصولى و اساسى ارزش چندانى ندارد خود را مشغول ساخته‏اند.
در دنیایى که حتى پاپها و کاردینالهاى مسیحى که بعد از قرنها انزوا و گوشه‏گیرى و قطع ارتباط با دنیاى
خارج، به سیر در ارض مى‏پردازند تا نیازمندیهاى زمان را درک کنند، آیا نباید مسلمانان به این دستور صریح قرآن
عمل کنند و خود را از تنگناى محیط محدود فکرى بدر آورند تا تحول و جنبشى در عالم اسلام و
مسلمین پدید آید؟ آنچه در آیات فوق گفته شد بیانیه روشنى است براى همه انسانها و وسیله هدایت و اندرزى
است براى همه پرهیزگاران.
یعنى در عین اینکه این بیانات جنبه همگانى و مردمى دارد تنها پرهیزگاران و افراد با هدف از آن الهام
مى‏گیرند و هدایت مى‏شوند.
منابع : تفسیر نور، ج ‏۳، ص ۲۱۶، ج ‏۹، ص ۱۲۷، ج ۹، ص ۲۰۹٫
تفسیر نمونه، ج‏۳، ص ۱۰۳ تا ۱۰۵٫
همچنین بخوانید :  شگفتی های پرندگان در قرآن
تاریخ بروزرسانی : 2013-04-01 / گردآوری :
/
برچسب ها:
اخبار مرتبط :
هم سامدکتر تاجبخشدکتر بتول طاهریویدئو