حسرت نداشتن دوست خوب در قیامت

حسرت نداشتن دوست خوب در قیامت دین و اندیشه

انسان ذاتاً موجود اجتماعى است و نمى‏تواند به تنهایى و به دور از اجتماعات انسانى زندگى کند.دوست افراد بسیار کمى هستند که از این قاعده مستثنى بوده، به دور از محیط هاى اجتماعى زندگى مى‏کنند؛ البته آنان نیز از تأثیر این محیط ها بى‏بهره نیستند.در زندگى بشرى، چاره‏اى از دوستى و همنشینى انسان ها با […]

انسان ذاتاً موجود اجتماعى است و نمى‏تواند به تنهایى و به دور از اجتماعات انسانى زندگى کند.
دوست افراد بسیار کمى هستند که از این قاعده مستثنى بوده، به دور از محیط هاى اجتماعى زندگى مى‏کنند؛ البته
آنان نیز از تأثیر این محیط ها بى‏بهره نیستند.
در زندگى بشرى، چاره‏اى از دوستى و همنشینى انسان ها با یکدیگر نیست.
تک تک انسانها با طبایع و عواطف گوناگونى که دارند، نقاط مشترک یکدیگر را مى‏یابند و با هم دوست و
همنشین مى‏گردند.
از رهگذر این دوستی ها، نتایج متعددى به بار مى‏نشیند و عواقب بد یا خوب و فواید گوناگونى نصیب انسان
مى‏گردد.
در این میان، آیات قرآن کریم و بیانات حضرات معصومین(علیهم‏السلام) نقش بسیار مهمى در جهت دادن به این دوستی ها
و پرهیز از عواقب ناگوار دنیوى و اخروى آنها بر عهده دارند.
عواقب وخیمى که از دوستان بد در دنیا گریبانگیر انسان مى‏شود و همچنین فوایدى که از دوستان خوب نصیب انسان
مى‏گردد، در زندگى روزمره، کم و بیش مشهود است؛ اما آثار اخروى این عواقب و فواید را فقط مى‏توان در
لابه لاى آیات قرآن کریم و بیانات حضرات معصومین علیهم‏السلام جستجو کرد.
در اینجا به ذکر چهار نمونه از آیات مى‏پردازیم که نشانگر چهار نکته مهم در آخرت است: حسرت به خاطر
برگزیدن دوست بد «وَ یَوْمَ یَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَى یَدَیْهِ یَقُولُ یَا لَیْتَنِی اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِیلًا ، یَا وَیْلَتَى لَیْتَنِی
لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِیلًا ، لَقَدْ أَضَلَّنِی عَنِ الذِّکْرِ بَعْدَ إِذْ جَاءنِی وَکَانَ الشَّیْطَانُ لِلْإِنسَانِ خَذُولًا»؛ «و (به یاد آر)
روزى که ستمگر پشت دست‏هاى خود را به دندان مى‏گزد، مى‏گوید: اى کاش همراه پیامبر راهى را (به سوى خدا)
پیش مى‏گرفتم، اى واى بر من، کاش فلانى را (که سبب انحراف من شد) دوست نمى‏گرفتم، حقّا که مرا از
یاد خدا (یا پیامبر و قرآن) پس از آنکه به من رسیده بود منحرف نمود، و همواره شیطان نسبت به
انسان خوارکننده بوده و هست.» عاقبت دوستان مۆمن و دوستان بد قرآن کریم، احوال دوستان بد و خوب را در
روز قیامت چنین توصیف مى‏کند: «الْأَخِلَّاء یَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِینَ »؛ «دوستان (دنیا) در آن روز دشمن یکدیگرند
(چون اسباب دوستى در آن روز تبدیل به اسباب دشمنى مى‏شود) مگر پرهیزکاران (که سبب دوستى آنان قوى‏تر مى‏گردد).» این
آیه نشان مى‏دهد که دوستان بد، هر قدر هم که در دنیا دوستیشان عمیق باشد، در روز قیامت دشمنان یکدیگر
مى‏شوند و دوستان خوب هر قدر هم که در دوستیشان ضعیف باشند، در روز قیامت دوستان همدیگر مى‏باشند.
امام صادق علیه‏السلام فرمود: «لَا تُطْلِعْ صَدِیقَکَ مِنْ سِرِّکَ إِلَّا عَلَى مَا لَوِ اطَّلَعَ عَلَیْهِ عَدُوُّکَ لَمْ یَضُرَّکَ فَإِنَّ الصَّدِیقَ
قَدْ یَکُونُ عَدُوَّکَ یَوْماً مَا؛ دوستت را بر سرّت تنها به مقدارى آگاه ساز که اگر دشمنت بر آن آگاهى
یابد، تو را ضررى نرساند؛ زیرا دوست گاهى به دشمن تبدیل مى‏گردد» اما علّت دشمنی ها در این است که
دوستان بد پس از دیدن صحنه‏هاى وحشتناک روز قیامت و رۆیت جهنم و بهشت، از اعمال بد خویش به سختى
پشیمان مى‏شوند و چون راه بازگشتى هم در کار نیست، بر طبق عادت همیشگى، تقصیر گمراهى خویشتن را بر گردن
دوستان خود مى‏اندازند و آنان را مقصر قلمداد مى‏کنند و بدین گونه، دوستی ها به دشمنى تبدیل مى‏شود.
سرزنش دوستان بد، توسط دوستان مۆمن قرآن کریم حکایتى عبرت‏آموز از اهل بهشت نقل مى‏کند، بدین ترتیب: در حالى که
بهشتیان غرق در نعمت هاى بهشتى هستند، یکى از آنان به یاد یکى از دوستان بد خویش مى‏افتد و احوال
او را از دوستان بهشتى خود مى‏پرسد و ناگهان او را در قعر جهنم مى‏بیند و شروع به سرزنش او
مى‏کند: «فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ یَتَسَاءلُونَ ، قَالَ قَائِلٌ مِّنْهُمْ إِنِّی کَانَ لِی قَرِینٌ، یَقُولُ أَئِنَّکَ لَمِنْ الْمُصَدِّقِینَ ،أَئِذَا مِتْنَا
وَکُنَّا تُرَابًا وَعِظَامًا أَئِنَّا لَمَدِینُونَ، قَالَ هَلْ أَنتُم مُّطَّلِعُونَ ، فَاطَّلَعَ فَرَآهُ فِی سَوَاء الْجَحِیمِ ، قَالَ تَاللَّهِ إِنْ کِدتَّ
لَتُرْدِینِ ،وَلَوْلَا نِعْمَهُ رَبِّی لَکُنتُ مِنَ الْمُحْضَرِینَ» ؛ «پس برخى از آنان به برخى دیگر رو آورده، با هم گفتگو
کنند، گوینده‏اى از آنها مى‏گوید: همانا مرا (در دنیا) همنشینى بود ،(به من) مى‏گفت: آیا به راستى تو از تصدیق‏کنندگانى
(که پس از مرگ زنده شدنى در کار است)؟ ، آیا آن گاه که ما مردیم و مبدل به خاک
و استخوان‏ها شدیم آیا (دوباره زنده شده) مجازات مى‏شویم؟،(آن گوینده به یارانش) مى‏گوید: آیا شما میل اشراف و سر کشیدن
به او را دارید .
حسرت کفار از نداشتن دوست خوب خداوند متعال سخن بعضى از جهنمیان را چنین نقل مى‏فرماید: «فَما لَنا مِنْ شافِعینَ
* وَ لا صَدیقٍ حَمیمٍ»؛ «ما هیچ شفاعت کننده و دوست مهربانى نداریم.» این آیات را با بیان روایتى که
جابر بن عبدالله انصارى از پیامبر اکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله نقل کرده، توضیح مى‏دهیم: آن حضرت فرمود: «إِنَّ الرَّجُلَ یَقُولُ فِی الْجَنَّهِ
مَا فَعَلَ صَدِیقِی فُلَانٌ وَ صَدِیقُهُ فِی الْجَحِیمِ فَیَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى أَخْرِجُوا لَهُ صَدِیقَهُ إِلَى الْجَنَّهِ فَیَقُولُ مَنْ بَقِیَ فِی
النَّارِ فَما لَنا مِنْ شافِعِینَ وَ لا صَدِیقٍ حَمِیمٍ؛ مردى [از بهشتیان] در بهشت مى‏گوید: فلان دوستم چه مى‏کند؟ در
حالى که دوستش در جهنم است.
خداوند متعال [به فرشتگان] مى‏فرماید: دوست او را به نزدش در بهشت ببرید.
بقیه جهنمیان مى‏گویند: ما هیچ شفاعت کننده و دوست مهربانى نداریم.» و امام صادق علیه‏السلام در اهمیت دوست خوب به
این آیات استناد جسته، مى‏فرماید: «جایگاه دوست خوب، بسیار بالاست؛ به گونه‏اى که جهنمیان به او پناه برده، او را
قبل از خویشاوند مهربان [خویش] مى‏خوانند.
خداوند متعال به نقل از آنان چنین مى‏فرماید: ما هیچ شفاعت کننده و دوست مهربانى نداریم.» یکى از ثمرات اخروى
دوست خوب، همین است که در آیات و روایات ذکر شده، به آن اشاره شد؛ بدین معنا که انسان خطاکار
جهنمى به احترام دوست خوبى که در دنیا داشته است، ممکن است مورد آمرزش قرار گیرد و خلاصى یابد و
به دوست بهشتى‏اش بپیوندد.
معیار گزینش دوست با توجه به اهمیت ویژه‏اى که احتراز از دوست بد بر اساس دیدگاه حضرات معصومین علیهم‏السلام دارد،
این مفهوم در روایات متعددى بیان شده که به نقل و بررسى بعضى از آنها مى‏پردازیم: حضرت امام صادق علیه‏السلام
در باره مفهوم دوست خوب و بد چنین مى‏فرماید: «اُنْظُرْ إِلَى کُلِّ مَنْ لَا یُفِیدُکَ مَنْفَعَهً فِی دِینِکَ فَلَا تَعْتَدَّنَّ
بِهِ وَ لَا تَرْغَبَنَّ فِی صُحْبَتِهِ فَإِنَّ کُلَّ مَا سِوَى اللَّهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى مُضْمَحِلٌّ وَخِیمٌ عَاقِبَتُهُ؛ هر کس که
منفعت دینى به تو نرساند، بشناس! به او توجهى مکن و رغبتى به همراهى با او نداشته باش؛ زیرا آنچه
غیر از خداوند تبارک و تعالى است، نابود شدنى و عاقبت آن ناگوار است.» امام صادق علیه‏السلام در اهمیت دوست
خوب به این آیات استناد جسته، مى‏فرماید: «جایگاه دوست خوب، بسیار بالاست؛ به گونه‏اى که جهنمیان به او پناه برده،
او را قبل از خویشاوند مهربان [خویش] مى‏خوانند.
خداوند متعال به نقل از آنان چنین مى‏فرماید: ما هیچ شفاعت کننده و دوست مهربانى نداریم» بر اساس این روایت،
ملاک دوستى و گزینش دوست، رسیدن به منافع دینى و اخروى است.
هر کس این منفعت را نصیب انسان کند، «دوست خوب» است و مى‏توان او را به دوستى برگزید و هر
کس چنین منفعتى را به انسان نرساند، «دوست بد» است و از همنشینى با او باید پرهیز کرد.
در بعضى از روایات، پاره‏اى از ویژگیهاى دوستان بد به همراه علت احتراز از آنان ذکر شده است.
مهم‏ترین این مصادیق عبارت است از: انسانهاى شرور، احمق، بخیل، ترسو، دروغگو، کافر، فاجر، فاسق و قاطع رحم.
رعایت دو نکته در دوستى در انتهاى این بحث، با استمداد از دو روایت، دو ادب از آداب دوستى را
ذکر مى‏کنیم: ۱٫
رسول خدا صلى‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: «إِذَا أَحَبَّ أَحَدُکُمْ صَاحِبَهُ أَوْ أَخَاهُ فَلْیُعْلِمْهُ؛ هنگامى که یکى از شما، همنشین یا برادرش را
دوست داشت، او را آگاه سازد!» ۲٫
امام صادق علیه‏السلام فرمود: «لَا تُطْلِعْ صَدِیقَکَ مِنْ سِرِّکَ إِلَّا عَلَى مَا لَوِ اطَّلَعَ عَلَیْهِ عَدُوُّکَ لَمْ یَضُرَّکَ فَإِنَّ الصَّدِیقَ
قَدْ یَکُونُ عَدُوَّکَ یَوْماً مَا؛ دوستت را بر سرّت تنها به مقدارى آگاه ساز که اگر دشمنت بر آن آگاهى
یابد، تو را ضررى نرساند؛ زیرا دوست گاهى به دشمن تبدیل مى‏گردد.» منبع : تبیان
همچنین بخوانید :  تقسیم بندی ارواح در برزخ چگونه است؟
تاریخ بروزرسانی : 2013-05-05 / گردآوری :
/
برچسب ها:
اخبار مرتبط :
هم سامویدئودکتر تاجبخشدکتر بتول طاهری