با این آیات، دلتان سرشار از امید به خداوند می شود

با این آیات، دلتان سرشار از امید به خداوند می شود دین و اندیشه

 امید به رحمت الهی ناامیدی از رحمت خداوند از بدترین گناهان به شمار می آید.از این رو خدواند متعال در آیات بسیاری در قرآن از رحمت خود و امید داشتن به او بارها و بارها سخن گفته است. بیمناکی افراطی از خداوند، ناامیدی از رحمت الهی است که آفت بزرگ خوف از خداوند است و […]

 امید به رحمت الهی

ناامیدی از رحمت خداوند از بدترین گناهان به شمار می آید.
از این رو خدواند متعال در آیات بسیاری در قرآن از رحمت خود و امید داشتن به او بارها و
بارها سخن گفته است.

بیمناکی افراطی از خداوند، ناامیدی از رحمت الهی است که آفت بزرگ خوف از خداوند است و از رذیلت
های اخلاقی به شمار می آید.
قرآن کریم، ناامیدی از رحمت الهی را گمراهی می داند و می فرماید:«چه کسی جز گمراهان از رحمت پروردگارش نومید
می شود؟» همچنین در آیه ۸۷ سوره یوسف، نومیدی از رحمت خداوند را فقط شایسته کافران می داند و می
فرماید:«همانا جز گروه کافران، کسی از رحمت خدا ناامید نمی شود».

در قرآن و روایات معصومان (ع)، امید به رحمت خداوند و سرانجام نیکو، از جهات گوناگون تأکید شده است.به هنگامی
که خداوند تبارک و تعالی در روز قیامت رحمتش را بگستراند، گستردگی رحمت به صورتی است که ابلیس در رحمت
رحیمیّه حضرت حق به طمع می افتد.

خداوند متعال خود را در قرآن کریم با صفات زیادی به بندگان خویش معرفی فرموده است؛ صفاتی که هر کدام
جلوه ای از جمال و جلال الهی را به نمایش میگذارد.
صفت رحمت یکی از این صفات است که در بیش از ۵۰۰ آیه از آن سخن به میان آمده است.

ابتدا سزاوار است تعریفی اجمالی از معنای رحمت ارائه دهیم.
رحمت، نوعی رقت و حالت قلبی است که احسان و نیکی به شخص مورد دلسوزی را در پی داشته باشد.
البته در تعبیرات قرآنی گاهی به دلسوزی بدون احسان رحمت گفته میشود؛ همانگونه که برخی اوقات احسان بدون حالت قلبی
را نیز رحمت مینامند.

در قرآن کریم هر جا که رحمت خداوند متعال به بندگانش مطرح میشود، منظور احسان و تفضل و نیکی بدون
حالت تأثر قلبی است؛ چرا که ذات مقدس او منزه از تأثرات قلبی و رقت دل و…
است.
(مفردات راغب اصفهانی، ذیل واژه رحم)

اینک در کنار مائده آسمانی قرآن مینشینیم و با استفاده از آیات نورانی، با
این صفت الهی بیشتر آشنا میشویم:

۱- تعداد تکرار

واژه “الرحمن” در سراسر قرآن کریم ۱۵۷ مرتبه، و واژگان الرحیم و رحیم و
رحیما جمعاً ۱۶۶ مرتبه تکرار شده اند.
در مواردی که در قرآن کریم این کلمات آمده، به عنوان صفت الهی است، مگر در یک مورد در آیه
۱۲۸ سوره توبه که کلمه رحیم در وصف پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) آمده است.

در ۴ مورد از خداوند طلب رحمت شده که سه مورد آن از طرف پیامبران و دیگری از سوی بندگان
خالص الهی است.
که عبارتند از:بقره/۲۸۶، اعراف/۱۵۱ و ۱۵۵، مؤمنون/۱۰۹٫

در ۴ جا هم خداوند متصف به «ارحم الراحمین»؛ اعراف/۱۵۱، یوسف/۶۴، یوسف/۹۲ و انبیاء/۸۳ و در یک مورد «خیر الراحمین»
گردیده مؤمنون/۱۱۸٫

۲ – رحمت الهی در برخی آیات

پروردگار شما بخشنده و دارای رحمت است «وَرَبُّکَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَهِ» کهف/۵۸٫

خداوند رحمت را بر خویش واجب فرموده است «کَتَبَ رَبُّکُمْ عَلَی نَفْسِهِ الرَّحْمَهَ» انعام/۱۲ و ۵۲٫

رحمت الهی واسع است و شامل هر چیزی میشود «وَرَحمَتِی وَسِعَت کُلَّ شَیء» اعراف/۱۵۶٫

رحمت خدا به نیکوکاران نزدیک است «إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِیبٌ مِنَ الْمُحْسِنِینَ» اعراف/۵۶٫

ای کسانی که به خود ظلم کرده اید! هرگز از رحمت خدا ناامید نشوید «قُلْ یا عِبَادِی الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَی
أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَهِ اللَّهِ» زمر/۵۳٫

از رحمت مایوس نمیشوند، مگر گمراهان «وَمَنْ یقْنَطُ مِنْ رَحْمَهِ رَبِّهِ إِلَّا الضَّالُّونَ» حجر/۵۶٫

حقیقتاً هیچ کسی نمیتواند مانع نزول رحمت الهی بر انسان شود و اگر خداوند رحمتی را از شخصی دریغ دارد،
هیچ کس نمیتواند آن رحمت را بر وی فرود آورد «مَایفْتَحِاللَّهُ لِلنَّاسِ مِنْ رَحْمَهٍ فَلا مُمْسِکَ لَهَا وَمَایمْسِکْ فَلا مُرْسِلَ
لَهُ مِنْ بَعْدِهِ» فاطر/۲٫

۳- رحمت در میان مؤمنان

از خصوصیات اصحاب الیمین، سفارش به رحمت به یکدیگر است…
وَتَوَاصَوْا بِالْمَرْحَمَهِ أُولَئِکَ أَصْحَابُ الْمَیمَنَهِ« بلد/۱۷ ۱۸٫

مؤمنان با دشمنان سخت و محکم، ولی با یکدیگر با رحمت برخورد میکنند «وَالَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَیالْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَینَهُمْ» فتح/۲۹٫

از سر مهربانی، بال فروتنی بر آنان (پدر و مادر) بگستر «وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَهِ»اسراء/۲۴٫

دعا برای مورد رحمت قرار گرفتن پدر و مادر از وظایف فرزندان است؛ چرا که در کودکی او را تربیت
کرده اند «…
وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا کَمَا رَبَّیانِی صَغِیراً» اسراء/۲۴٫

امید به خدا در قرآن

فراگیرترین آیه قرآن از جهت رحمت الهی به بندگان کدام است؟

بر اساس برخی از روایات؛ فراگیرترین و گسترده ترین
آیه از جهت امید و رحمت قرآن، این آیه مبارکه است:«…
یا عِبادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَهِ اللهِ إِنَّ اللهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ»؛
(زمر، ۵۳) بگو:ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا
همه گناهان را می آمرزد؛ زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است.

همچنین بخوانید :  خداوند در عذاب های جهنم چقدر تخفیف می دهد؟!

دقت در تعبیرات فوق نشان می دهد که این آیه از امیدبخش ترین آیات قرآن مجید نسبت به همه گنهکاران
است، شمول و گستردگی آن به حدی است که در روایات از آن تعبیر به «أوسَعُ الآیات » شده است:

این آیه از امیدبخش ترین آیات قرآن مجید نسبت به همه گنهکاران است، شمول و گستردگی آن به حدی است
که در روایات از آن تعبیر به «أوسَعُ الآیات » شده است.۱- پیامبر خدا (صلی الله علیه و اله) فرمود:«دوست
ندارم که دنیا و آنچه در آن است، به ازایِ این آیه از آنِ من باشد:یا عِبادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلی
أَنْفُسِهِمْ…
».
مردی گفت:ای پیامبر خدا! پس کسی که شرک ورزیده است [آیا این آیه، شامل حال او هم می شود]؟ پیامبر
(صلی الله علیه و آله) سکوت کرد و سپس سه بار فرمود:بجز کسی که شرک ورزیده است».
(أبوبکر بیهقی، أحمد بن حسین، شعب الایمان، ج ۹، ص ۳۴۰ ٓ ۳۴۱)

۲- امام علی (علیه السلام) فرمود:«در قرآن،
آیه ای فراگیرتر از “یا عِبادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ…
” وجود ندارد».
(طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۸، ص ۷۸۴)

۳- گفته شد:این آیه، درباره وحشی، قاتل
حمزه، نازل شد، آنگاه که خواست اسلام آورد؛ امّا ترسید که توبه اش پذیرفته نشود و چون این آیه نازل
شد، اسلام آورد.
به پیامبر (صلی الله علیه و آله) گفته شد:ای پیامبر خدا! این آیه اختصاص به او دارد یا شامل حالِ
همه مسلمانان می شود؟ پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود:«شامل همه مسلمانان می شود».
(طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۸، ص ۷۸۵)

دلیل وسعت و فراگیر بودن این آیه شریفه نیز روشن است؛ زیرا:

۱- تعبیر به «یا عبادی» (ای بندگان
من!) آغازگر لطفی است از ناحیه پروردگار.

۲- تعبیر به «اسراف» به جای «ظلم و گناه و جنایت» نیز لطف دیگری است.

۳- تعبیر به «عَلی أَنْفُسِهِمْ» که نشان می دهد گناهان آدمی همه به خود او باز می گردد، نشانه دیگری
از محبت پروردگار است، همان گونه که یک پدر دلسوز به فرزند خویش می گوید «این همه بر خود ستم
مکن!»

۴- تعبیر به «لا تقنطوا» (مأیوس نشوید) با توجه به این که «قنوط» در اصل به معنای مأیوس شدن
از خیر است (راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن ، ص ۶۸۵) به تنهایی دلیل بر این است
که گنهکاران نباید از «لطف الهی» ناامید گردند.

۵- تعبیر «مِنْ رَحْمَهِ اللهِ» بعد از جمله «لا تقنطوا» تأکید بیشتری بر این خیر و محبت می باشد.

۶- هنگامی که به جمله «إِنَّ اللهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ» می رسیم که با حرف تأکید آغاز شده و کلمه «الذنوب»
(جمع با الف و لام) همه گناهان را بدون استثنا در بر می گیرد سخن اوج می گیرد و دریای
رحمت مواج می شود.

۷- هنگامی که «جمیعا» به عنوان تأکید دیگری بر آن افزوده می شود، امیدواری به آخرین مرحله می رسد.

۸ و ۹- توصیف خداوند به «غفور» و «رحیم» که دو وصف از اوصاف امید بخش پروردگار است، در پایان
آیه جایی برای کمترین یأس و نومیدی باقی نمی گذارد.
(تفسیر نمونه، ج ۱۹، ص ۴۹۹ ٓ ۵۰۰)

به همین دلیل آیه فوق؛ گسترده ترین و فراگیرترین آیات قرآن است
که شمول آن هر گونه گناه را در بر می گیرد، و نیز به همین دلیل از امیدبخش ترین آیات
قرآن مجید محسوب می شود.
و جلوه گری عمل به این آیه شریفه در توبه واقعی انسان است.

حدیثی زیبا برای حسن ختام:طمع ابلیس به رحمت خدا

امام صادق علیه السلام در این باره فرمود: إذا کانَ یَوْمُ الْقِیامَهِ نَشَرَ اللّهُ تَبارَک وَتَعالی رَحْمَتَهُ حَتّی یَطْمَعَ إبْلیسُ
فی رَحْمَتِهِ.
(بحار الأنوار:۷/ ۲۸۷، باب ۱۴، حدیث ۱؛ الأمالی، شیخ صدوق:۲۰۵، حدیث ۲)

به هنگامی که خداوند تبارک و تعالی در
روز قیامت رحمتش را بگستراند، گستردگی رحمت به صورتی است که ابلیس در رحمت رحیمیّه حضرت او به طمع افتد.

اسلام کوئست و حوزه

تاریخ بروزرسانی : 2016-07-14 / گردآوری :
/
برچسب ها:
گزارش خطا در خبر
اخبار مرتبط :
logo-samandehi