ایران:كمبود ويتامين A يكى از مهمترين كمبودهاى تغذيه اى در بين كودكان خصوصاً در سنين پايين مى باشد. كمبود اين ويتامين:
باعث افزايش خطر ابتلا به انواع عفونت ها (خصوصاً اسهال وعفونتهاى دستگاه تنفسى) و مرگ در كودكان مى شود.
خطر عفونت و مرگ كودكان را به ميزان ۲ تا ۴ برابر افزايش مى دهد.
دوره نقاهت بيمارى ها را طولانى تر مى كند.
در موارد شديد كمبود اين ويتامين شب كورى، آسيب رسيدن به چشمها ونهايتاً كورى مطلق مى شود.
موجب اختلال در رشد استخوانها و سيستم خونسازى در بدن كودك مى شود.
كودكان ۶ ماهه تا ۶ ساله آسيب پذيرترين گروه سنى از نظر كمبود ويتامين A هستند زيرا:
رشدشان سريع است و به همين دليل، نيازشان به ويتامين A بيشتر است.
بيشتر دچار بيماريهاى عفونى مى شوند و در نتيجه:
- بيشتر دچار بى اشتهايى مى شوند و دريافت مواد مغذى از جمله ويتامين A در آنها محدود مى شود.
- در اثر اسهال وعفونتهاى دستگاه گوارش و بيماريهاى انگلى، جذب اين ويتامين در آنها كاهش مى يابد.
نياز آنها به ويتامين A در بسيارى از عفونتهاى معمول اين سنين مثل اسهال و سرخك، افزايش مى يابد.
چه كودكانى بيشتر در معرض خطر كمبود ويتامين A هستند؟
كودكان مبتلا به سوء تغذيه پروتئين - انرژى و يا بيماريهاى عفونى (بخصوص اسهال، سرخك ، دستگاه تنفس و آبله مرغان)
شيرخوارانى كه از شير مادرانى تغذيه مى كنند كه خود دچار كمبود ويتامين A هستند (بخصوص شيرخوارانى كه آغوز را كه منبع بسيار خوبى از ويتامين Aاست، دريافت نكرده اند)
كودكانى كه در مناطق كمبود ويتامين A نظير مناطق خشك زندگى مى كنند. خطر كمبود ويتامين A در فصولى از سال كه سبزيها و ميوه هاى سرشار از اين ويتامين كم است، نيز افزايش مى يابد.
نوزادان با وزن تولد كمتر از ۲۵۰۰ گرم (LBW )
كودكان خانواده هاى كم در آمد
با اهميت ترين نقش ويتامين A در كودكان بالا بردن مقاومت بدن آنها در مقابل ابتلا به عفونتهاى معمول دوران كودكى نظير اسهال، عفونتهاى مجارى تنفسى فوقانى، سرخك ، برونشيت وآبله مرغان است.
علل اصلى كمبود ويتامين A عبارت است از:
مصرف ناكافى مواد غذايى حاوى ويتامين A
اتمام ذخاير كبدى آن در بدن (اين مسأله خصوصاً در مورد مادران باردار و شيرده از اهميت ويژه اى برخوردار است، زيرا ذخاير اين ويتامين در بدن نوزادان آنها نيز كم است و به علاوه شير اين دسته از مادران از نظر ويتامين A كمبود دارد)
كاهش جذب و يا اختلال در تبديل و استفاده ويتامين A در بدن در اثر عفونت و بيمارى و يا مصرف ناكافى چربى و روغنها و پروتئين (مواد غذايى حاوى روغنها وچربيها براى جذب مناسب ويتامين A و پروتئين براى استفاده مناسب آن توسط بدن ضرورى مى باشد).
منابع غذايى ويتامين A چه هستند؟
ويتامين A در منابع گياهى به صورت پيش ويتامين انواع كاروتن ها بويژه بتا كاروتن و در منابع حيوانى به شكل رتينول فعال يافت مى شود. بهترين منابع ويتامين Aمنابع حيوانى آن است. منابع حيوانى عبارتند از: جگر - زرده تخم مرغ - شير پرچربى - كره - روغن كبد ماهى - ماهى كوچك با جگر (مثل كيلكا)
منابع گياهى عبارتند از : سبزيهاى سبز برگ تيره - سبزيهاى زرد مثل هويج و كدو حلوايى - ميوه هاى زرد و نارنجى رنگ مثل زردآلو ، قيسى، خرمالو، نارنگى
نحوه پيشگيرى از كمبود ويتامين A با استفاده از مكمل هاى ويتامين A:
طبق توصيه هاى بين المللى يكى از روشهاى سريع ومؤثر در پيشگيرى از كمبود ويتامين A در افراد در معرض خطر ، استفاده از مكمل هاى ويتامين A مى باشد كه به سه طريق انجام مى شود:
توزيع همگانى مكمل ويتامينA(با دوز بالا) در جوامع در معرض خطر كمبود، توزيع يك مرحله اى مكمل ويتامينA (با دوز بالا) به كودكان در معرض خطر شديد كمبود، توزيع مكرر مكمل ويتامينA (با دوز كم) به زنان باردار