آنچه كه تاكنون گفته شد:
۱. هر علاقه مندى يا نفرت شديدى، ريشه درون ما دارد. سهم خودت را انكار نكن.
۲. ما اكثراً عاشق كيفيتى در ديگرى مى شويم كه عملاً، آن را مدتهاست خودمان زندگى نمى كنيم و لذا با ديدن ديگرى، به او دل مى بنديم.
۳. وقت خودت را صرف سرزنش و انتقام و پرونده سازى و... نكن. تو را براى چنين رفتارى نيافريده اند.
۴. از تماس مستقيم (تلفن، نامه، اينترنت) يا غير مستقيم (دوستان واسطه) به هر بهانه اى بپرهيزيد (پس دادن امانت، دلتنگى و...)
۵. به دامان عشقى بالاتر پناه ببريد (عشق والدين، عشق اولياى معنوى و انبيا و ائمه، عشق الهى)
مباحث اين هفته:
چهار مرحله در رابطه جدى عاطفى
چگونه همه چيز زندگى عشقى ناگهان عادى و معمولى مى شود؟
شما در كدام طبقه برج زندگى عاطفى به سر مى بريد؟
منظور دكتر يونگ از فرافكنى مثبت و منفى در روابط عاشقانه چيست؟
مثلث طلايى دكتر استرنبرگ براى بيمه كردن زندگى سالم عاطفى.
نامه هاى الكترونيك و سؤالات بسيارى كه در طول هفته گذشته داشتم، مرا بر آن داشت كه به لطف الهى جنبه هاى دقيقترى از بحث را براى شما بزرگواران بيان بدارم. يكى از اين سؤالات اين است كه «اساساً چه زمانى از يك ارتباط عاطفى بايد خارج شد؟ چه زمانى، اين فرد ديگر انسان سعادتهاى ما نيست؟»
ما دو نوع ارتباط عاطفى را در نظر مى گيريم، سپس بر اين اساس وارد بحث مى شويم.
۱- ارتباط جدى عاطفى (ازدواج، نامزدى، دوستى بسيار نزديك به مرحله ازدواج)
۲- ارتباط عاطفى گذرا (دوستى، ارتباط بر اساس روابط اكيپى، همكلاسى يا همكار نزديكتر از بقيه)
با توجه به اينكه مورد اول، دقت بيشترى را مى طلبد، عمده بحث امروز را به خود اختصاص خواهد داد.

داستانى جدى:
چهار سالى هست كه ازدواج كرده ام. اوائل هيجان داشتم. همسرم هم شور و شوق زيادى داشت، وقت بيشترى براى هم مى گذاشتيم... در ميهمانى ها اكثراً در كنار هم بوديم، الآن زياد حوصله هم را نداريم، سر چيزهاى خيلى ساده، حرفمان مى شود، حتى نمى تونم ديگر به دوستان و خانواده اش احترام سابق را بگذارم. احساس روزمرگى خفه كننده اى دارم، شايد در انتخابم اشتباه كرده باشم...
ماجراى بالا، براى خيلى از ما غريبه نيست، داستان زندگى بسيارى از زوجهاى جهان، چنين دوره هايى را داشته است، سه نوع برخورد با اين وضعيت را همه ما ديده ايم:
۱. كم نيستند كسانى كه براى برون يافت از چنين لحظاتى، از هم جدا مى شوند.
۲. خيلى ها هم چنين وضعيت رقت بارى را ادامه مى دهند (به خاطر آبرو يا فرزندان).
۳. اندكى هم هستند كه هشيارانه اين دوران را از سر مى گذرانند و به زندگى خود نشاط تازه اى را تزريق مى كنند.
ما چه كنيم؟ كدام انتخاب براى من مناسبتر است؟ آيا به هر قيمتى بايد كه روزمرگى يك زندگى عاطفى را تحمل كرد؟ آيا با جدايى، آرامش من بر مى گردد؟
چنانكه مى دانيد، ورود ما به اين بحث از چارچوبى كلى تبعيت مى كند
الف‎/ موضوع جدى است چون شما الآن درد مى كشيد وگرنه از اين نوشته رد مى شديد...
ب‎/ فرمولى براى دردهاى ما وجود ندارد، هيچ مشاور آگاهى هم براى دردهاى شما نسخه همگانى ندارد، اما اين نوشته سعى دارد كه مهمترين نكات كاربردى و كليدهاى خروج از بحران را كه حاصل بررسى و تحقيق دانشمندان و مشاورانى زحمتكش بوده در اختيار ما بگذارد.
كليد اول:
عشق، فقط هيجان نيست.
پس اگر هيجان يك ارتباط دچار افول شد، به اين معنى نيست كه عشق بين شما از بين رفته است. به قدرى اين كليدى كه الآن در دستان شماست، مهم است كه به تنهايى مى تواند جلوى بسيارى از دلخورى هاى ما را در روابطمان بگيرد. عمده مردم تجربه اى كه از عشق دارند اين است كه كسى را مى بينند و كم كم به او جذب مى شوند و به نحوى از اين علاقه مندى خود به او خبر مى دهند و به هر زحمتى شده با او ارتباط مى زنند و سعى مى كنند كه به هر وسيله اى كه شده، معشوق را تحت تأثير قرار دهند و با هديه و توجهات خيره كننده و سورپريزهاى قشنگ، به او نشان هند كه چقدر برايشان عزيز و با ارزش است. جالب اين است كه هم عاشق پر از هيجان است كه چگونه كار جديدى كند كه طرفش خوشش بيايد و هم معشوق منتظر وقايع جديد است تا لذت ببرد. نگاهى به تجربه هاى خود بيندازيد؛ چه در نقش عاشق چه در نقش معشوق، قضيه همين است. حالا به ياد بياوريد كه قطعاً اين سيستم نمى تواند به قول شيميدانها، پايدار بماند. يعنى بالاخره تمام رفتارها و حرفهاى قشنگ و هر آنچه كه معشوق را تحت تأثير قرار مى دهد تمام مى شود. در اين جمله شك نكنيم. حالا جايى است كه هم معشوق مضطرب مى شود هم خود عاشق احساس عادى بودن مى كند. من براى شما يك كليد بسيار كاربردى دارم:
كليد دوم
ارتباط عاطفى مانند برجى چند طبقه است. هر طبقه ابزار و قوانين خاص خودش را دارد. وقتى به طبقه بالاتر مى رويد، عمده بار و اثاث لازم براى طبقه اول را بايد رها كنيد زيرا به جايى با ابزار و اثاث بهتر مى رويد.
۱- پيوند آگاهانه دو روح (فرافكنى به تعادل رسيده)
۲- درك و تفاهم عميق و رابطه امن: كم كم ارتباط ما تبديل مى شود به شيوه اى جالب براى درك هم و البته مى دانيم كه درك بيشتر هميشه آرامش نمى دهد، گاهى چيزهايى را درك مى كنيم كه خوشايندمان نيست، اما الان زمانى است كه ظرفيت لازم را براى ديدن گندهاى طرفمان داريم.
۳- صميميت: احساس راحتى با هم داريم، با هيجان كمتر هم احساس آرامش مى كنيم، نيازى به شلوغ كارى اوائل ارتباط نداريم و نبايد هم داشته باشيم وگرنه بايد برگرديم به طبقه پايين تر.
۴- هيجانات عشقى و فرافكنى مثبت (هدايا، دائم سراغ هم را گرفتن و تلفن و...)
اين چهار عنوان ذكر شده، مراحل رشد يك ارتباط عاطفى جدى شبيه ازدواج را نشان مى دهد. بسيارى از زن و شوهرها رابطه رابا هيجانات عشقى كه گفتيم آغاز مى كنند. اين مرحله همان «فرافكنى مثبتى» است كه پروفسور يونگ، پدر روانشناسى عمقى
deep psychology دنيا مى گويد.
۱- ويژگى هاى مرحله فرافكنى مثبت: جذبه شديد به معشوق، دائم سراغ او را گرفتن، بدون او دچار استرس شدن، حسادت به رقيب، سعى مدام براى تحت تأثير قرار دادن محبوب با هدايا و سورپريز و تلفنهاى طولانى شبانه روزى و mail - e هاى رنگارنگ و كارت تبريك هاى به مناسبت ماه گرد آشنايى و سالگرد و...
يادمان باشد كه اين مرحله حتماً افول مى كند و اگر نكند شما به صميميت (مرحله دوم) ارتقا نمى يابيد. تمام اين هيجانهاى رنگارنگ براى اين است كه ارتباط لذتى داشته باشد تا از سطح لذتهاى حسى به لذتهاى عمقى تر مثل لذت صميميت برسيم.
۲- ويژگيهاى مرحله صميميت:
براى ورود به اين مرحله لازم است كه مدتى از دوران خوش خوشان ارتباط شما گذشته باشد. كم كم انرژى فرافكنى افت مى كند و شما با تلفن زدن كمتر و كادو هاى دير به دير تر هم خيالتان از دوست داشته شدن توسط معشوقتان راحت است. براى داشتن او لازم نيست تقلاى اوائل را انجام دهيد زيرا فرد با شناختى كه از شما پيدا كرده شما را به حوزه قلب خودش وارد كرده است. اگر زنى اين نكته را نداند و معتاد به هيجانات اوائل دوستى يا ازدواج شده باشد، از توجه كمتر شوهرش آشفته مى شود و حتى بعضى افراد نا آگاه زبان به كنايه و متلك نيز مى گشايند. «اولها كه خرت از پل نگذشته بود خيلى برام مايه مى گذاشتى... انگار نه انگار كه عشقى به سرى بود....»
من انكار نمى كنم كه خيلى از عشاق هم ظرفيتشان براى همان مرحله اول است اما اكثر مردان با رسيدن به طبقه دوم (صميميت) با هيجان كمترى وارد زندگى مى شوند كه براى زن آگاه و فهميده نه تنها اشكالى ندارد بلكه نوعى ارتقاى عاطفى محسوب مى شود.
آيا هيجان بايد تمام شود؟ خير، عاشق باهوش كسى است كه حتماً آگاهانه مقدارى هيجان را براى معشوقش فراهم مى كند (با گل با كارت با كادو با دعوت از دستان او به شام و...) معشوق باهوش هم به جاى حسرت خوردن به روزهاى اول، به سر و سامان دادن به طبقه جديدى كه رفته اند مى پردازد. درست مثل زن و شوهرى كه از يك خانه قديمى به خانه اى جديد نقل مكان مى كنند و ديگر مضحك است كه مدام به خانه اولشان فكر كنند.
در مرحله صميميت، فرافكنى منفى هم شروع مى شود. يعنى كه زن و شوهر كم كم به عيوب يكديگر پى مى برند و حتى مشكلات درونى خود را در همسرشان به شدت مى يابند. اگر كسى خودشناسى نكرده باشد و مشكلات و سايه هاى درونى خود را نديده باشد كه متأسفانه فقط به عيب يابى از همسرش مشغول مى شود و در نظر بگيريد كه هيجانات دلخوش كننده طبقه اول كه نيست، صميميت هم كه باعث شده طرف لب به هر كنايه و عيبجويى بگشايد پس بى حساب نيست كه در اين مرحله بسيارى از افراد از هم جدا مى شوند. نه؟
ما چه كنيم كه به تله طلاق
نا آگاهانه نيفتيم؟
عيبهاى طرف را كه ديديم، موشكافانه در خودمان بررسى كنيم كه چقدر خودمان واجد آن صفت مذموم هستيم . (بررسى سايه)
نحوه انتقاد صحيح را بياموزيم (بدون كنايه، با حفظ ادب، با رعايت ويژگيهاى همسر، موقع مناسب، مستقيم و بدون حاشيه پردازى سراغ خود موضوع رفتن)
تحمل و صبر و تعهد تا به مرحله بعد ارتقا بيابيم. براى اينكه مطمئن تر شويد به مثلث طلايى دكتر استرنبرگ (روانشناس بسيار مشهور در روابط زناشويى و عشقى) سرى مى زنيم. استرنبرگ در كنار صميميت، تعهد و شور و شهوت را نيز براى رسيدن به زندگى مشترك خوب، توصيه مى كند يعنى زن و مرد عليرغم اتفاقات تلخى كه بينشان پيش مى آيد، به رشد خود و تعهدات اخلاقى فيمابين، پايبند بمانند. استرنبرگ مثلثى را به شاگردانش مى آموزد كه زندگى عشاق را زيبا مى كند: صميميت+ شور و شهوت + تعهد
چنين خانواده هايى مراقبند كه اختلاف نظرشان يا در درگيريهايشان سراغ روابط خارج از ازدواج نروند و تعهدشان را خدشه دار نكنند.
اگر رعايتهاى بالا انجام گرفت و باز شرايط به قوه خود باقى بود، حالا وقتى است كه مى شود آگاهانه به جدايى انديشيد.
ما در مرحله صميميت قيد هيجان را مى زنيم تا لذتهاى دو دوست را تجربه كنيم و براى حصول به چنين لذتى، بلوغ عاطفى و افزايش هوش عاطفى
EMOTIONAL INTELLIGENCE
لازم است. آدمى كه نمى داند هيجانات پايدار نيستند بعيد است كه بتواند ارتباطهاى خود را حفظ كند و عقب مانده عاطفى محسوب مى شوند حتى اگر هوش شخصى IQ بالايى داشته باشد و موقعيت علمى و كارى خيره كننده اى بهم زده باشد.
۳- مرحله درك و تفاهم متقابل:
اگر زن و مرد بتوانند از كمند فرافكنى منفى بگذرند، كم كم پاى به مرحله بالاتر مى گذارند و آن درك عميق از يكديگر است. يادآورى مى كنم كه زن و مردى مى توانند به اين مرحله برسند كه كليدى طلايى در دست داشته باشند.
كليد طلايى ازدواج موفق: من خودم موظفم، قابليتهاى وجوديم را رشد دهم تا انسانى شايسته و شاد شوم و همسر من وظيفه ندارد كه من را رشد دهد و شاد كند يا رشدهاى نكرده مرا با تلاش مضاعف به دوش بكشد. با كليد فوق الذكر، من نقش كمكى براى رشد همسرم ايفا مى كنم نه باركش تنبليهاى او. لذا توقع زيادى از عشق و زن و شوهر نخواهم داشت و اگر سطح توقع عشاق از هم پايين بيايد واقعاً بسيارى از درگيريهاى آنها از بين مى رود.
۴- مرحله پيوند آگاهانه دو روح:
كسانى به طبقه بالاى برج سعادت مى رسند كه به خوبى از مراحل قبل عبور كرده باشند. چنين زن و شوهرهايى را احتمالاً ديده ايد. يكديگر را دوست دارند عليرغم اينكه گاهى با هم دعوايشان هم مى شود.
رعايت احترام يكديگر را مى كنند عليرغم اينكه شايد نظر هم را قبول نداشته باشند.
حتماً فرزندان اين خانواده، امنيت لازم را دريافت مى كنند و خانواده هويتى بسيار مهم برايشان دارد مثلاً همه سر يك ميز و سفره با هم غذا مى خورند يا آداب فاميلى به درستى و با عشق رعايت مى شود و حق آزادى فردى فرزندان محترم است. اين مرحله مستلزم گذشت زمان است و مثلاً در سالهاى اول زندگى رخ نمى دهد. در اين مرحله به قدرى پيوند زن و شوهر عميق مى شود كه حتى رفتارهاى بيرونى آنها و ژستها و طرز حرف زدن و... آنها شبيه هم مى شود. حالا برمى گرديم به اين سؤال كه چه زمانى ديگر، ارتباط عاطفى من ناسالم است.
اين سؤال ۷ جواب دارد كه در اين نگاشته مورد اولش بررسى شد: زمانى كه فرافكنيهاى مثبت و منفى ارتباط شما تمام شده و مى بينيد كه طرفتان واقعاً بلوغ عاطفى پايينى دارد و نمى تواند با شما به صميميت و تعهد و درك متقابل (۳ طبقه برج) برسد و فرضاً روابط زناشويى خصوصى شما را به قهقرا برده يا تعهد اخلاقى ندارد.
عنوان بحث هاى ديگر عبارتند از:
۱. فرافكنى منفى طول كشيده
۲. زمانى كه شما متعلق به زمين بازى عاطفى يكديگر نيستيد. (كانالها، جذبها، TA)
۳. زمانى كه دغدغه هاى شما بسيار تنزل كرده است (بيشتر به فكرهاى زودگذر مشغوليد، ببينيد كه آيا شما را براى اين نحوه زندگى آفريده اند)
۴. زمانى كه ترس از دست دادن شديد وجود دارد و اصل فراوانى ناديده گرفته شده است.
۵. زمانى كه هزينه ماندن در اين ارتباط، اولويت بندى شما را به گند مى كشد.
۶. زمانى كه ارتباط بر اساس ترحم و وجدان درد صرف ادامه دارد.
۷. اختلال شخصيت مقاوم (پارانوييد، توجه طلب)
به لطف الهى درنوشته هاى بعدى به ۶ مورد ديگر خواهيم پرداخت. سعى بنده اين است كه نوشته هاى خوانندگان محترم را بررسى كنم و تا جايى كه در حد يك نامه الكترونيك است بدانها پاسخ گويم. در هفته اى كه گذشت بيش از ۷۰ نامه دريافت كرده ايم كه نقطه نظرات و سؤالات خود را منعكس كرده اند.
بعضى از نامه هاى دريافتى
فرشته. S: خوشحالم كه در جامعه ما، كسانى هستند كه واقعيت را ناديده نمى گيرند.
فرناز الف‎/ سنبل از اهواز ‎/ مريم. ف ‎/مريم. م ‎/ مجتبى. ع ‎/ فرحناز خ از آمل‎/ ناديا. ز‎/ ف. عابد ‎/ بهناز. ك ‎/
مرضيه م مقالات قبلى را خواسته اند كه در سايت ما موجود است .

منابع بحث:
۱. نيمه تاريك وجود‎/ دبى فورد ‎/ ترجمه فرناز فرود ‎/ نشر كلك آزادگان
۲. در جست و جوى عشق و خوشبختى ‎/ نيل كلارك ‎/ ترجمه مهدى قراچه داغى‎/ نشر اوحدى
۳. درسهاى اساتيد محترم تورج بنى صدر، سركار خانمها ناهيد معتمدى و زويا منزوى در باب انسان شناسى يونگ