براي مراقبت چه بايد کرد؟

کنترل شيوع بيماري و فرستادن بچه‌ها به مدرسه به محض سالم شدن آنها از وظايف پرستاران در صد سال پيش بوده است. (بر اساس گفته دکتر وانداميلر رئيس NASN در آمريکا). واکسينه کردن کودکان از وظايف پرستاران مدرسه بوده است، واکسن‌هايي مثل آبله، سرخچه، اوريون، سرخک، ديفتري، کزاز و فلج اطفال. اما اغلب کنترل بيماري‌هاي مسري مشکل مي‌باشد. هر چند که بزرگسالان براي زدن واکسن آنفلوانزا اقدام مي‌کنند، اما هميشه واکسن‌ها 100 درصد موثر نمي‌باشند. و آنفلوانزا مي‌تواند منجر به بعضي بيماري‌هاي تنفسي شود، از قبيل سينه پهلو. امروزه توجه خاصي به سياه سرفه مي‌شود. کودکان به طور مرتب واکسينه مي‌شوند، اما شواهد حاکي از آن است که تاثير واکسن بعد از 5 يا 10 سال از بين مي‌رود. يک واکسن بزرگسالي که شبيه واکسن نوزادان مي‌باشد، وجود دارد، که اين واکسن به افراد بين 11 تا 64 ساله توصيه مي‌شود.

سياست‌هاي پيشگيرانه اساسي

پيشگيري با اصول بهداشتي شروع مي‌شود. مثلا شستن دستها يک مهارت مي‌باشد. هرگز بدون شستن دستهاي خود به دهان، بيني يا چشم‌هاي خود دست نزنيد. به بچه‌هاي خود آموزش دهيد که پاکت شير را سر نکشند يا پاکت‌هاي چيبس دو نفره را دست خوري نکنند. زماني که يکي از اعضاي خانواده سرفه يا عطسه مي‌کند بايد دهان خود را با دستمال کاغذي بپوشاند و بعد از مصرف آن را دور بريزد. وسايلي مثل اسباب حمام، حوله ها، متکاها بايد شخصي باشند. شايد باور نکنيد اما شرايط بهداشتي مناسب يکي از بهترين راههاي جلوگيري از بيمار شدن مي‌باشد. براي مثال در حدود 4/1 همه کودکان بدون بيمار بودن آزمايش استرپتوکوک آنها مثبت مي‌باشد. زماني که فرد بيمار باشد، استراحت کافي و تغذيه مناسب مقاومت او را افزايش مي‌دهد.

توصيه در مورد هيولاي ميکروبي

آقاي آليسن جانس مي‌گويد قبل از اينکه به بعضي وسايل نياز پيدا کنيد، آنها را در خانه نگهداري کنيد، اين وسايل شامل يک دماسنج براي هر کدام از بچه‌ها، مسواک اضافي و خمير دندان، دستمال کاغذي فراوان، دستمال توالت، حوله کاغذي، آب نبات‌هاي مخصوص گلودرد و هر چيز ديگري که باعث راحتي شخص بيمار مي‌شود، مي‌باشد. به مجرد اينکه فردي در خانواده علائمي را از خود بروز مي‌دهد، ديگر اعضاي خانواده بايد از عطسه و سرفه‌هاي او دوري کنند. در اين مواقع است که بايد حوله‌هاي کاغذي را به جاي حوله‌هاي معمولي، در آشپزخانه و حمام استفاده کرد. اگر همسر شما بيمار است با فاصله از يکديگر بخوابيد. يا اگر فرزندتان مريض شد و روي تخت، کنار شما دراز کشيد پشت او بخوابيد. از تماس با پيشخوان، ظروف، تلفن و اشيايي که فرد بيمار دست زده است، دوري کنيد.

شستن دست، شستن دست، شستن دست

همان طور که قبلا متذکر شديم شستن دست‌ها يک راه موثر براي جلوگيري از ابتلا به بيماري مسري مي‌باشد. بنابراين قبل و بعد از طبخ غذا، قبل از خوردن غذا، بعد از دستشويي رفتن، بعد از دست زدن به حيوانات و بعد از عطسه و سرفه کردن، زماني که دستها کثيف هستند و يا اگر شخصي در خانه بيمار باشد بايد دستها را با آب و صابون شست. به اين طريق که دستها را مرطوب کرده، از صابون استفاده کنيد و دستها را به هم ماليده و به مدت 15 تا 20 ثانيه بساييد (به اندازه دو بار تولدت مبارک گفتن) و خوب آبکشي کرده و خشک کنيد. در بعضي مکان‌هاي عمومي حوله‌هاي کاغذي يا سشوار وجود دارد، و در آخر صابون را در يک جا صابوني مناسب قرار دهيد تا سريع خشک شود. در صورت نبودن آب و صابون از ژل‌هاي بهداشتي استفاده کنيد.

بحث صابون ضد باکتري

صابون‌هاي ضد باکتري ميکروب‌ها را مي‌کشند، در حاليکه صابون‌هاي معمولي ميکروب‌هاي روي پوست را آزاد مي‌کنند و اين ميکروب‌ها روي حوله خشک مي‌شوند. بحث بر سر اين موضوع است که آيا صابون‌هاي ضد باکتري، که 3/1 بازار صابون را به خود اختصاص داده‌اند، در مقابله با ميکروب موثرتر از صابون‌هاي معمولي مي‌باشند. توليد کنندگان ادعا مي‌کنند که پاسخ مثبت است اما در يک تحقيق مشخص شده است که استفاده‌کنندگان اين صابون‌ها سالمتر از بقيه افراد نبوده‌اند.

هر روز، روز شست و شو است

بيمار بودن خيلي مشکل است. بنابراين پزشکان توصيه مي‌کنند که لباس‌ها، حوله‌ها، پشتي‌ها و روتختي‌ها را مرتب بشوييد، چون که اين کار راحت‌تر از بيمار شدن است.

چه چيزي را ضد عفوني بايد کرد و چگونه؟

ميکروب‌ها خائن مي‌باشند. نه تنها نامرئي هستند، بلکه روي سطوح کمين مي‌کنند، از چندين ساعت براي ويروس‌ها تا 3 روز براي باکتري‌ها امکان زندگي در محيط آزاد وجود دارد، لذا بايد تمام جاهايي را که آنها مخفي هستند تميز و ضد عفوني کرد.

چه چيزي را بايد ضد عفوني کرد و چگونه ادامه داد؟
از مسواک استفاده کنيد. در بيشتر خانه ها، ويروس‌ها روي سطحي مي‌نشينند و از آنجا به ديگر قسمت‌ها نفوذ پيدا مي‌کنند. بايد مسواک افراد مريض را از مسواک ديگر افراد جدا کرد. از ضد عفوني کنندگان تجاري براي تلفن‌ها، کنترل‌ها، ماکروفرها، دسته يخچال‌ها، دستگيره درها، کليدهاي برق، اسباب بازي‌ها، و شيرهاي آب استفاده کنيد. 4/1 پيمانه از محلول سفيد کننده را با يک گالن آب گرم مخلوط کنيد و به مدت 10 دقيقه روي سطوح بريزيد سپس آبکشي نماييد. هر زمان که تصميم مي‌گيريد، جايي را ضد عفوني کنيد حتما از دستکش استفاده کنيد و هواکش را روشن کنيد و در صورتي که به مواد شيميايي حساس هستيد ماسک بزنيد. در پايان دست‌هاي خود را بشوييد.

ليست کوتاهي از بيماري هاي واگيردار

برونشيت حاد
برونشيت حاد عفونت دستگاه تنفسي مي‌باشد که معمولا عامل آن ويروسي است و در اثر سرفه، عطسه يا صحبت کردن فرد بيمار شيوع پيدا مي‌کند. علايم آن، که سرفه و تب خفيف جزء آنها هستند، سه تا چهار روز بعد از يک عفونت قسمت بالايي دستگاه تنفسي مثل سرماخوردگي و آنفلوانزا بروز مي‌کنند. برونشيت حاد مي‌تواند به برونشيت مزمن يا سينه پهلو منجر شود.

آبله مرغان
اگر در کودکي دچار آبله مرغان نشده ايد و واکسن آن را هم نزده ايد، احتمال دارد در اثر مراقبت از يک کودک بيمار به آن مبتلا شويد. بيماري 2 تا 3 روز قبل از بروز علائم و ظهور تاولها در بيشترين حد واگير قرار دارد. و از طريق غشاي مخاطي بيني و دهان، عطسه و سرفه شيوع پيدا مي‌کند، گاهي نيز در اثر تماس با مايع تاولها، فرد مبتلا مي‌شود. يک فرد بزرگسال که دچار آبله مرغان مي‌شود، حتما بايد به پزشک مراجعه کند.

آنفلوانزا
ويروس آنفلوانزا اغلب وقتي که فرد عطسه يا سرفه مي‌کند، شيوع مي‌يابد. آبريزش بيني، عطسه، تب و لرز و بدن درد جزء علائم آن هستند. اين بيماري در بزرگسالان، در حدود يک روز قبل از بروز علائم و 5 روز بعد از آن قابل سرايت مي‌باشد. گاهي آنفلوانزا منجر به شرايط وخيم تر مثل بستري شدن و مرگ مي‌شود. بهترين راه پيشگيري از آن، واکسيناسيون و دوري از افرادي که به آن مبتلا هستند، مي‌باشد.

عفونت استافيلوکوکي مقاوم به متي‌سيلين
استافيلوکوک اورئوس مقاوم به متي‌سيلين سوشي از باکتريهاي استافيلوکوکي است که در مقابل آنتي بيوتيک‌هاي معمول مقاوم مي‌باشد. بيشتر اوقات، باعث عفونت خفيف روي پوست، کورک و جوش مي‌شود. و همچنين سبب عفونت خون، ريه‌ها يا دستگاه ادراري مي‌شود. اگر افراد به پوست افرادي که اين بيماري را دارند، دست بزنند، به آن مبتلا مي‌شوند. بهترين راه جلوگيري از آن بهداشت و تميز نگه داشتن دستها مي‌باشد و بايد از تماس با زخم‌ها و باندهاي افراد مبتلا جلوگيري کرد. همچنين اگر زخم و جراحتي داريد روي آن را با باند بپوشانيد تا بهبود يابد.

ورم ملتحمه چشم
ورم ملتحمه خيلي واگيردار است، اگر چه خيلي خطرناک نيست. عامل آن ويروسي يا باکتريايي است. اگر دست خود را به چيزي که فرد بيمار تماس داشته بزنيد، سپس به چشم خود بماليد، به اين بيماري مبتلا مي‌شويد. علاوه بر سرخي، چشم دردناک شده و دچار خشکي و سوزش مي‌شود. قبل از دست زدن به چشم هاي خود، دستهايتان را بشوييد. از وسايل مخصوص آرايش چشم و حوله شخصي خود استفاده کنيد.

آنفلوانزاي معده (گاستروانتريت ويروسي)
قلنج، اسهال و استفراغ از ويژگيهاي عمده ورم معده واگيردار هستند. علايم يک يا دو روز بعد از ورود ويروس، که در مدفوع فرد آلوده وجود دارد، بروز مي‌کنند. از اين رو بايد بعد از اجابت مزاج و قبل از دست زدن به غذا يا تماس با سطوحي که غذا را تهيه مي‌کنيد، دستها را بشوييد تا از انتشار آلودگي جلوگيري به عمل آوريد. چند نوع ويروس در اين بيماري دخيل مي‌باشند و گروه سني خاص را هدف قرار مي‌دهند. بزرگسال بيشتر به نوع Norwalk آسيب‌پذير هستند. بچه‌ها به روتاويروس، اما به خاطر داشته باشيد که هر کسي احتمال دارد آن را بگيرد. بنابراين دستهاي خود را بشوييد.

گلودرد استرپتوکوکي
گلودرد استرپتوکوکي، يک بيماري شايع در کودکان، بوسيله باکتري که از طريق هوا منتقل مي‌شود، ايجاد مي‌شود و در اثر سرفه، عطسه يا تنفس فرد آلوده شيوع پيدا مي‌کند. از علايم آن التهاب، تب و درد گلو و لوزه را مي‌توان نام برد. بيماري سه تا پنج روز قبل از بروز علايم قابل سرايت مي‌باشد. زمان سرايت تا 24 ساعت بعد از تزريق آنتي بيوتيک پايان مي‌يابد.

سياه سرفه

علي رغم واکسيناسيون گسترده اي که بر عليه سياه سرفه صورت گرفته است، اما بيماري واگيردار شديد آن در حال برگشت است. CDC گزارش داد که در سال 2004 بيست هزار مورد وجود داشته، در مقايسه با سال 1976 که هزار مورد گزارش داده شده است. بزرگسالاني که در کودکي واکسينه شده‌اند، 40 درصد کل را شامل مي‌شوند. بيشترين خطر مربوط به کودکاني است که واکسينه نمي‌شوند.

پزشکان بايد آگاه باشند که اين بيماري ممکن است سخت تشخيص داده شود، زيرا سرفه بزرگسالان مانند آنچه که در کودکان مي‌باشد مشخص نيست. سرفه و مسري بودن تا 10 هفته به طول مي‌انجامد.

www.mazums.ac.ir