امروزه خالكوبي به عنوان قسمي از زيبايي براي تمامي اقشار محسوب مي‌شود. براي بسياري از جوانان، خالكوبي و پلاك‌كوبي به غلط نشاني از بيان خود و رشد شخصيت فرد نوجوان و جوان بوده و نشاني از تصميم‌گيري فرد براي خود و درباره بدن خود است. آنچه در اين ميان كاملا فراموش مي‌شود عوارضي است كه اين كار بر جسم و روح باقي مي‌گذارد.

خالكوبي ديگر لغتي قديمي است كه جاهل‌ها و پهلوان‌هاي قديمي را به ياد مي‌آورد. امروزه به اين كار مي‌گويند تاتو. اگر در زمان‌هاي قديم از تصاوير شير و اژدها براي اثبات پهلواني استفاده مي‌شد، اما امروزه به منظور زيبايي، خط باريكي روي پلك چشم، داخل ابرو يا دور لب تاتو مي‌شود.

تاتو امروزه خجالت ندارد، اگر هم كسي ايرادي بگيرد لابد از نسل امروز نيست و به نوعي متحجر محسوب مي‌شود. تاتو زيبايي مي‌آورد. بيخود نيست بيشتر هنرپيشه‌هاي ‌هاليوودي و فوتباليست‌هاي اروپايي و بتازگي برخي فوتباليست‌هاي خودمان هم تاتو دارند. منشور اخلاقي هم به آنها كاري ندارد. پس تاتو كار بدي نيست. حال اگر آرايشگر انجام مي‌دهد و وسايلش تميز نيست و احتمال ابتلا به عفونت هم دارد نبايد زياد سخت گرفت. اگر تاتو دلت را هم زد مثل آب خوردن پاك مي‌شود. اصلا هم نگران نباش. جوهرش هم پخش نمي‌شود. تغيير شكل هم نمي‌دهد.

اي‌كاش از ميان اين صحبت‌ها همه آنها واقعيت داشت؛ اما متاسفانه واقعيت چيزي جز اين صحبت‌هاي جوان‌پسند و مشتري جلب‌كن خالكوب‌هاي حرفه‌اي يا تاتوكاران امروزي است.

كلكسيوني از بيماري

عفونت، اولين مشكل خالكوبي است. علتش ضدعفوني كردن نامناسب و نادرست وسايل تاتو و استفاده از رنگ‌هاي آلوده است. تاتوكارها براي اين كار يا كم تعليم ديده‌اند يا اصلا تعليم نديده‌اند و اغلب نمي‌دانند چطور وسايل خود را بهداشتي نگه دارند تا از انتقال بيماري‌هاي خوني مانند هپاتيت يا حتي ايدز جلوگيري كنند.

تاتو مانند يك زخم باز است كه يا بايد آن را پوشاند و پانسمان كرد يا با استفاده از كرم‌هاي آنتي‌بيوتيك از آن مراقبت كرد تا عفوني نشود و هنگام رفتن زير تابش آفتاب از كرم‌هاي ضدآفتاب استفاده كرد.

توصيه مي‌شود همه پس از انجام تاتو حتما از قرار گرفتن زير تابش مستقيم آفتاب اجتناب كنند و كرم‌هاي ضدآفتاب با حداقل 30 SPF روي تاتو استفاده كنيد.

تاتو به عنوان راهي براي انتقال بيماري عفوني مانند هپاتيت B ، سيفليس، جذام، سل، سرطان پوست و پسوريازيس يا حتي تغييرات رفتاري شناخته شده است.

عوارض پوستي از ديگر مشكلات خالكوبي است. ممكن است اطراف محل خالكوبي دانه‌هايي ايجاد و ضايعاتي مثل آثار زخم پديدار شود. اين دو عارضه، از عوارض شايعي هستند كه اولي به نام گرانولوما و دومي به نام كلوئيد شناخته مي‌شوند. در حالت اول، تعدادي گره اطراف جوهر خالكوبي تشكيل مي‌شود. اين گرانولوم‌ها گوشتي هستند و امكان دارد به دنبال خالكوبي ايجاد شوند. در مورد دوم، پلاكت‌هاي سفيد و دانه‌دار و سفت به صورت يك تومور كلوئيدي تجمع مي‌يابند كه در اين حالت آثار زخم از خطوط منطقه خالكوبي خارج مي‌شوند.

ايجاد كهير و حساسيت‌هاي جلدي (دانه‌هاي قرمزرنگ مثل سرخك) در نقاط ديگر بدن نتيجه واكنش‌هاي حساسيتي تأخيري است، يعني عوارضي كه بلا فاصله پس از خالكوبي ايجاد نمي‌شود.

انتقال هپاتيت B يكي از ديگر خطرات خالكوبي محسوب مي‌شود. ويروس هپاتيت B از طريق سوزن مشترك تاتو منتقل مي‌شود.

تاتو كردن همچنين به انتشار ويروس ايدز كمك مي‌كند. دريافت ويروس ايدز از طريق تاتو معمول و رايج است. اگر تاتوكارها از اصول كنترل صحيح عفونت تبعيت نكنند اين امكان هميشه و بالقوه وجود دارد.

تاتو كردن مي‌تواند شاهراهي براي ابتلا به هپاتيت C باشد، شايع‌ترين عفونت ويروسي مزمن كه 2درصد از جمعيت مردم آمريكا به آن آلوده شده‌اند. تحقيقات نشان داده كه مردمي كه در سالن‌هاي تبليغاتي تاتو، تاتو كرده‌اند 9 بار بيشتر از مردمي كه تاتو نكرده‌اند در معرض خطر ابتلا به هپاتيتC هستند.

اگر فكر مي‌كنيد شما در معرض بيماري‌هاي ايدز، هپاتيت C يا هپاتيت B قرار گرفته‌ايد حتما تست مربوط به بيماري خود را انجام دهيد بعد اقدام به تاتو كنيد. در مورد هپاتيت B مي‌توانيد واكسن آن را تزريق كنيد.

بايد هنگام تاتو كردن حتما از سوزن‌هاي يكبار مصرف آماده و جوهر تازه و نو در ظرف‌هاي آماده استفاده شود و از استرليزه شدن و ضدعفوني شدن وسايل تاتو در دستگاه اتوكلاو مطمئن شويد. مراقب باشيد كه تميز كردن وسايل با سفيدكننده‌ها يا هر ضدعفوني‌كننده، ديگر ويروس هپاتيت C را از ميان نمي‌برد.

سرطان هم ممكن است از عوارض خالكوبي باشد. رنگ‌ها و جوهر‌هاي جديد خالكوبي هر روزه به بازار مي‌آيد و بسياري از آنها مجوز توليد ندارند. اين جوهرها و رنگ‌ها باعث تحريكات و التهابات پوستي مي‌شوند. نكته منفي درخصوص جوهرها اين است كه هنوز عوارض دراز مدت استفاده از اين جوهرها مشخص نشده است. اين جوهرها احتمالا مي‌توانند باعث ايجاد و بروز بعضي سرطان‌ها باشند.

نقش ماندگار

سازمان‌هاي بهداشتي و درماني همواره به مردم هشدار مي‌دهند تاتو را به عنوان يك نقش و نگار دائمي در نظر بگيرند، زيرا عمل برداشتن آن موفقيت‌آميز نيست و برخي رنگ‌ها هرگز كاملاً پاك نمي‌شوند و در نهايت به شكلي درمي‌آيند كه انگار خوب تاتو نشده‌اند. بسياري از افرادي كه خالكوبي مي‌كنند نمي‌دانند كه با بالا رفتن سن، خالكوبي كمي تغيير شكل مي‌دهد و اگر جوهر عميق تزريق شده باشد (كه معمولا هم همين‌طور است)، به اطراف نشت پيدا مي‌كند. در نتيجه منظره بسيار بدي ايجاد مي‌شود كه هيچ چاره‌اي جز برداشتن آن نيست؛ اما غافل از اين‌كه برداشتن خالكوبي براحتي مقدور نيست. پس بهتر است درباره اين عمل بيشتر فكر كنند و همه جوانب آن را درنظر بگيرند.

زماني براي پشيماني

بيشتر زناني كه بسيار مشتاقانه تاتو مي‌كنند، ظرف مدت يك تا 5 سال احساسات‌شان تغيير مي‌كند و پشيمان مي‌شوند و از خالكوبي خود احساس شرم و خجالت دارند و ديگر آن نقش و نگارها احساس منحصر به‌فرد بودن را برايشان به ارمغان نمي‌آورد. بيشتر آنان اظهار مي‌كنند مي‌خواهند خالكوبي را بردارند، زيرا احساس طرد شدن و پذيرفته نشدن از سوي ديگران را تجربه كرده‌اند يا خالكوبي‌شان موجب اظهارنظرهاي منفي درباره آنان در محيط كار يا مدرسه شان شده است و در نتيجه آنها مجبور مي‌شوند نقش و نگارها را پنهان كنند. بسياري هم معتقدند با اين كار وجهه و ارزش خود را پايين آورده‌اند. موقعيت‌هاي جديد در زندگي مانند ازدواج، يافتن شغل جديد و... يكي از دلايل تمايل زنان به برداشتن خالكوبي است.

سخت‌تر از آغاز

اگر كسي تصميم بگيرد خالكوبي خود را حذف كند اين‌كار بسيار پرهزينه، پردردسر و دردناك‌تر از ايجاد آن است و گاهي هم امكان ندارد. برداشتن و پاك كردن اثر تاتو يك كار پرزحمت و پررنج به حساب مي‌آيدكه معمولا با چند راه درماني و هزينه‌هاي قابل توجهي همراه است. پاك كردن تاتو بدون ايجاد زخم شايد غيرممكن باشد.

ليزر، جراحي، استفاده از محلول‌هاي شيميايي و زخم كردن روش‌هاي مختلفي هستند كه به كمك آنها مي‌توان خالكوبي را حذف كرد. هركدام از اين روش‌ها مشكلات خاصي به همراه دارند البته اين امكان هم وجود دارد كه خالكوبي قبلي را با يك خالكوبي جديد پوشاند.

فعلا درمان با ليزر پرطرفدارترين روش است، البته اين روش هم معايب خود را دارد، از جمله كمرنگ شدن بيش از حد پوست، پاك نشدن كامل، حساسيت و گراني.

روش ديگر پوست سايي است. در اين روش منطقه خالكوبي را با يك برس سيمي يا سمباده الماسي خراش مي‌دهند، اين روش اثر زخم بر جا مي‌گذارد.

روش استفاده از محلول‌هاي شيميايي، روش ديگري است كه از يك محلول نمكي براي برداشتن دانه‌هاي رنگي استفاده مي‌شود. در روش «ايجاد زخم»، محل خالكوبي را با اسيد مي‌سوزانند. محل زخم مي‌شود و بعد از افتادن زخم، جاي زخم باقي مي‌ماند.

روشي كه كمترين اثر زخم را بر جا مي‌گذارد، روش جراحي است. در اين روش معمولا ابتدا گشاد كننده پوست مثل بالون را زير پوست وارد مي‌كنند، به اين ترتيب وقتي قسمت خالكوبي برداشته مي‌شود، كمترين اثر زخم باقي مي‌ماند. رنگ قرمز، زرد و سبز به سختي و ديرتر از رنگ‌هاي ديگر و رنگ‌هاي مشكي و آبي سريع تر و بهتر از بقيه رنگ‌ها به درمان پاسخ داده و محو مي‌شوند. عمق خالكوبي نيز بسيار مهم است به طوري كه هر چه عمق خالكوبي بيشتر باشد، نياز به اشعه براي درمان بيشتر است. با اين همه درمان كامل و محو كامل خالكوبي امكان پذير نيست و براي از بين بردن آن به جلسات متعددي نياز است كه بي شك هزينه فراواني را نيز در بر خواهد داشت.

برخي نيز براي از بين بردن خالكوبي به جاي مراجعه به پزشك، از روش‌هاي كاملاً غيربهداشتي مثل استفاده از سيگار داغ يا جسم داغ استفاده مي‌كنند. اين روش‌ها نه تنها خالكوبي را از بين نمي‌برد بلكه عاملي براي ايجاد زخم، سوختگي دائمي در محل، عفونت و... به شمار مي‌رود.

در خصوص تاتوي ابرو بايد گفت برداشت خالكوبي به هر روش به ابروها صدمه مي‌زند، در نتيجه تنها راه پوشاندن تاتوي قبلي با يك تاتوي جديد خواهد بود. البته معلوم نيست تا چند سال ديگر هنوز تاتو مد باشد از طرفي حق انتخاب ديگر وجود نخواهد داشت و فرد مجبور است مدلي را انتخاب كند كه تاتوي قبلي را بپوشاند!

پيشرفت يا پسرفت

جامعه شناسان معتقدند استفاده از نمادهاي خاص وخالكوبي‌هايي به شكل‌هاي اژدها، كژدم و ديگر چيزها در يك گروه، اعضاي آن را به يك نوع طرز فكر خاص سوق مي‌دهد و مجبورشان مي‌كند از قانون‌هاي نانوشته‌اي پيروي كنند. آيا در خصوص خالكوبي اين موضوع صدق مي‌كند يا تنها نوعي پيروي از مد است؟

مد يكي از شكل‌هاي رفتار جمعي است، و به معناي سليقه، اسلوب، روش و شيوه به كار برده شده است و در اصطلاح عبارت است از: روش و شيوه‌اي موقتي كه بر اساس ذوق و سليقه افراد يك جامعه، سبك زندگي را تنظيم مي‌كند. برخي معتقدند از لحاظ رواني، مد نوعي خودنمايي و نياز به جلب توجه ديگران در تمام اقشار است كه افراد سعي دارند خود را از اين طريق نشان دهند. مردم‌شناسان نيز مي‌گويند: خالكوبي در اصل، ريشه قبيله‌اي و طايفه‌اي دارد. در زمان‌هاي بسيار دور براي اين‌كه افراد يك قبيله ميان ساير قبايل شناخته شوند، از يك نماد ويژه كه معمولا توسط بزرگ قبيله انتخاب مي‌شد، استفاده مي‌كردند.

با اين تعريف انتظار مي‌رود با وجود تمدن پيشرفته و گسترش شهرنشيني، ديگر جايي براي بروز آيين‌ها و رسومات قبيله‌اي باقي نمانده باشد. اما آن طور كه از شواهد پيداست انگار اين روزها گروه‌هاي مختلفي با انواع و اقسام آيين‌هاي متنوع، جايگزين آنها شده‌اند.