و از آنجا كه حفظ زيبايي براي آنها اهميت ويژه‌اي دارد، به هر روشي دست مي‌زنند كه تناسب و زيبايي اوليه را به اندامشان برگردانند؛ روش‌هايي كه ممكن است خطرشان بيشتر از منفعتشان باشد.

چاق كسي است كه وزنش با قدش هماهنگ نيست. چاقي در مقادير بيوشيميايي مايعات بدن تغييرات قابل توجهي ايجاد مي‌كند و زمينه‌ساز اغلب بيماري‌ها و ناتواني‌ها در فرد مي‌شود. بسياري از افراد فكر مي‌كنند پرخوري علت چاقي است و تنها راه‌حل لاغر شدن را كنترل تغذيه و كم‌خوري مي‌دانند، اما درست‌تر اين است كه علت همه چاقي‌ها پرخوري نيست و گاهي زمينه‌هاي ژنتيكي هم باعث چاقي مي‌شوند. گاهي هم وجود بعضي بيماري‌ها و اختلالات در بدن باعث مي‌شود فرد دچار چاقي‌هاي غيرعادي شود. در كنار همه اين عوامل، تغييراتي كه در نحوه تغذيه ايجاد شده، گسترش شهرنشيني،‌ كاهش فعاليت بدني و مشغله زياد براي تامين معاش، فرصت تهيه و پخت غذاهاي سنتي را از مردم گرفته و گرايش آنها به غذاهاي آماده افزايش يافته است. گرايش به پشت ميز نشيني در محل كار، مصرف بيش از حد خوراكي‌هايي مانند چيپس و پفك، دسترسي نداشتن برخي افراد به سبزيجات، ميوه و لبنيات و گرايش به مصرف مواد انرژي‌زا و پرچرب، زمينه افزايش بيماري‌هاي متعدد را فراهم كرده كه چاقي يكي از عوارض آن است. نتيجه اين‌كه براساس آمار وزارت بهداشت و درمان، بيش از 27 درصد مردان و 40 درصد زنان كشور چاق هستند. در اين ميان، 70 درصد زنان 15 تا 24 ساله و 17 درصد مردان كشور از كم‌تحركي چاق شده‌اند.

تلاش فراگير آدم‌ها براي لاغر شدن همه جا نمود دارد. صفحه‌هاي اينترنت، تلويزيون و مجلات انواع روش‌هاي لاغري را پيشنهاد مي‌كنند و تضمين مي‌دهند. صفحه‌هاي داخلي خيلي از مجله‌ها و روزنامه‌ها هم پر است از مطالبي كه رژيم‌هاي مختلف را با نظر كارشناسان مختلف توصيه و هر روز روش تازه‌اي با معرفي ابزارهاي جديد ارائه مي‌كنند و گاهي هم از خواص جادويي بعضي از مواد در لاغري حرف مي‌زنند. روش‌هاي لاغر شدن اما تنها به رژيم‌هاي مختلف محدود نمي‌شود. انواع كرم‌ها و ژل‌هاي موضعي در كنار كمربندهاي لرزاننده و گن‌هاي حرارتي، با انواع و اقسام قرص‌ها و پودرها‌ تركيب مي‌شوند و وعده مي‌دهند كه در صورت استفاده از آنها در كمترين زمان ممكن مي‌توان لاغر شد. شلوارك، گن، ژل، گوشواره، گياهان دارويي، چسب، و دستگاه‌هاي لاغري هم روش‌هاي ديگري هستند كه هر لحظه تبليغ مي‌شوند و عده زيادي را به خود جذب مي‌كنند.

لاغري در موسسه

چند دستگاه‌ تردميل در كنار اسكي فضايي و وزنه‌هاي كوچك و بزرگ و دوچرخه‌هاي ثابت در يك سالن نه‌چندان بزرگ، تمام آن چيزي است كه سالن بدنسازي و تناسب اندام در يكي از محله‌هاي غرب تهران دارد. البته چند خانم جوان هم هستند كه خدمات مشاوره‌اي ارائه مي‌كنند. آنها به مراجعه‌كنندگان مي‌گويند كه چند دقيقه مي‌توانند از ‌تردميل استفاده كنند يا چند بار حركت دراز و نشست و دوچرخه ثابت برايشان لازم است. خانم‌ها ليسانس ‌تربيت بدني هستند و يك نفر كه كارشناس تغذيه است، عصر روزهاي فرد به مراجعه‌كنندگان مشاوره تغذيه مي‌دهد. بازار شايعات اما در ميان مراجعه‌كننده‌ها گرم است. آنها خودشان هم تجربه‌هايي دارند كه در اختيار همديگر مي‌گذارند.

در حالي كه زن‌ها در سنين‌ مختلف به اين موسسه كوچك مراجعه مي‌كنند و خيلي‌هايشان بعد از زايمان چند فرزند و مبتلا شدن به انواع بيماري‌ها با چاقي هم دست به گريبانند، روش‌هايي كه به آنها توصيه مي‌شود خيلي فرقي با هم ندارد، چون پزشكي در كار نيست كه سازگاري اين روش‌ها يا انجام اين حركت‌ها را با سلامت آنها تاييد كند. مهويز، زن 47 ساله‌اي است كه تجربه ناخوشايندش را درباره مراجعه به يك موسسه مشابه تعريف مي‌كند: «زانوهايم متورم بود و سال‌ها بود آرتروز آزارم مي‌داد. دكترم گفته بود بايد وزن كم كنم چون كمتر به زانويم فشار مي‌آيد. من به فكر كم كردن وزنم افتادم اما با دكترم مشورت نكردم. چند جلسه كه در سالن از دستگاه‌ها استفاده كردم، زانويم بدتر شد. ديگر نمي‌توانستم كارهاي عادي را هم انجام بدهم.» مربيان نه‌چندان حرفه‌اي در كنار آموزش استفاده از اين دستگاه‌ها درباره آب‌درماني و رژيم ميوه و ... هم توصيه‌هايي مي‌كنند كه ممكن است چندان مناسب مراجعه‌كننده نباشد. براي مراجعه و گرفتن مشاوره از اين مراكز بايد هر جلسه بين 10 تا 100 هزار تومان حق ويزيت و مشاوره پرداخت و براي كاهش وزن، حداقل بايد15‌جلسه به اين مراكز مراجعه كرد كه هزينه اين كار در مقايسه با خريد دستگاه‌هاي لاغري بسيار بالاست. اين در حالي است كه زنان مراجعه‌كننده ممكن است دچار آرتروز باشند يا فشار خون و قند داشته باشند و استفاده از اين وسايل براي آنها خطرناك باشد و از طرف ديگر آنها معمولا علت‌هاي مختلف اضافه وزن را از ياد مي‌برند. دكتر آتوسا قاسمي، متخصص بيماري‌هاي زنان و زايمان مي‌گويد: «بيماري‌هاي خاص بانوان، از جمله سندرم تخمدان كيستيك كه به پرمويي، نازايي و افزايش وزن منجر مي‌شود. يا مثلا بيماري كوشينگ، چاقي مفرط و نازايي را به دنبال دارد. اين بيماري‌ها بايد اول درمان شوند و قبل از انجام هرگونه روش لاغري، از طريق پزشك متخصص علت اصلي را پيدا كنند، زيرا اگر علت‌يابي نشود نه‌تنها مشكل حل نمي‌شود، بلكه درمان بيماري اصلي هم به تأخير مي‌افتد. عادت غلط ديگري كه در مورد زنان وجود دارد، رژيم آب بعد از زايمان است يعني بعضي به زنان توصيه مي‌كنند بعد از زايمان آب نخورند تا شكمشان كوچك شود، در حالي كه اين كار باعث كم شدن شيرشان مي‌شود.»

لاغري با چاقو

برداشتن چربي‌هاي اضافي بدن به روش ليپوساكشن، طرفدار زياد دارد و در هر بار عمل، حداكثر 7 كيلو چربي خارج مي‌‌شود. با اين‌كه خبر مرگ افرادي كه در شرايط نادرست زير اين عمل‌ها قرار گرفته‌اند منتشر مي‌شود، هنوز هم هستند كساني كه به خاطر 20 - 10كيلوگرم اضافه‌وزن، به ليپوساكشن رو مي‌آورند. اين عمل به روش‌هاي مختلفي از جمله با امواج صوتي انجام مي‌‌شود. ورم، سوختگي، صدمه‌‌هاي مكانيكي به ناحيه عمل، صدمه به عروق لنفاتيك، ايجاد زخم‌‌هاي طولاني‌مدت و نكروز بافت پوستي از عوارض اين عمل هستند. ايجاد تجمع مايع و ايجاد فرورفتگي در بافتي كه چربي از آن برداشته شده، از ديگر عوارض آن است. اگر پس از انجام عمل، رژيم غذايي خاصي رعايت نشود، چربي دوباره برمي‌گردد و ايجاد آمبولي‌هاي چربي از عوارضي است كه افراد پس از عمل به آن دچار مي‌‌شوند.

گرايش به پشت ميزنشيني در محل كار، مصرف بيش از حد خوراكي‌هايي مانند چيپس و پفك، دسترسي نداشتن برخي افراد به سبزيجات، ميوه و لبنيات از‌ عوامل‌ چاقي‌ هستندهر چه سن افراد بالاتر برود و فرد دچار بيماري‌‌هاي همراه از جمله ديابت، فشار خون و بيماري‌‌هاي قلبي و ريوي باشد، خطر جراحي بيشتر است و همچنين هر چه فرد چاق‌تر باشد عوارض آن نيز بيشتر خواهد بود. افرادي كه به علت چاقي دچار دردهاي استخواني و ستون فقرات هستند و در كل، آنهايي كه مجبورند اين عمل را انجام دهند، حتما قبل از انجام عمل، بايد بدنشان را از نظر سيستم‌‌هاي گوارشي و غدد بررسي كنند چون گاهي افراد به كم‌كاري تيروئيد يا ديابت دچار هستند كه مي‌‌تواند براي عمل ايجاد مشكل كند. قبل از ليپوساكشن، شايد بشود چاقي فرد را با رژيم غذايي در گام اول، گذاشتن بالن داخل معده در گام دوم و گذاشتن حلقه دور معده و كوچك ‌كردن آن از بين برد.

لاغري با دارو

ونوستات، تينوييد، زنيكال و كارويل از پرطرفدارترين داروهاي لاغري هستند كه خيلي‌‌ها بدون نسخه براي تهيه آنها به داروخانه‌‌ها مراجعه مي‌‌كنند. مثل خيلي از چيزهاي ديگر، انواع چيني و نامرغوب اين محصولات در بازار زياد است. محصولات لاغري به دو دسته شيميايي و گياهي تقسيم مي‌‌شوند و نحوه عملكردشان دفع چربي از بدن است و وقتي چربي بدن دفع مي‌‌شود، ويتامين‌هاي محلول در چربي (مانند ويتامين‌هاي A،D‌‌وE‌) ‌هم از بدن دفع مي‌شوند و بدن با كمبود ويتامين و املاح مواجه مي‌‌شود. گفته مي‌‌شود محصولات گياهي مانند كارويل، دايت ‌فورمولا يا اسليم ‌كوئيك هرچند بي‌‌عارضه نيستند، اما كم‌عارضه‌‌تر از انواع داروهاي شيميايي مشابه هستند.

يكي از محصولات پرطرفدار لاغري، پودرهاي فيبردار موسوم به فايبر كلير است كه مي‌‌گويند مصرف روزانه2 تا 3 ليوان از محلول اين پودر با آب، باعث حجيم شدن معده و در نتيجه كاهش اشتهاي افراد مي‌شود. محبوبه نعمتي، كارشناس تغذيه مي‌گويد: «چون فيبر خاصيت ملين بودن را هم دارد، باعث افزايش حجم مدفوع مي‌شود و در نتيجه آب بدن‌ را كاهش مي‌‌دهد و احساس كاذب لاغر شدن به مصرف‌‌كننده دست مي‌دهد، اما در صورت مصرف طولاني‌مدت اين پودرها، سيستم گوارشي بدن دچار اختلال مي‌‌شود. البته قرص لاغري در صورت مصرف صحيح مي‌‌تواند به درمان بعضي از انواع چاقي كمك كند، اما در صورت استفاده نادرست منجر به بروز اعتياد دارويي و ابتلا به عوارض جانبي خواهد شد.» نمونه تجربه استفاده از اين داروها را هم آذر 25 ساله برايمان مي‌گويد: «من الان 8 ماه است كه از ونوستات استفاده مي‌كنم. چند ماه اول وزنم كم شد، اما الان 5 ماه است كه وزنم ثابت مانده‌ است. فكر مي‌كنم قبلا چون به تغذيه هم توجه مي‌كردم توانستم وزن را كم كنم، اما الان فقط باعث شده وزنم زياد نشود. دكتر به من توصيه كرده وقتي چربي‌هاي مفيد مي‌خورم، ديگر از قرص استفاده نكنم.»

لاغري با پوشيدني‌ها

خيلي‌ها كه مي‌خواهند با زحمت كمتر لاغر شوند،‌ به استفاده از گوشواره‌هاي لاغري، چسب يا كمربندهاي لاغري روي مي‌آورند. اين در حالي است كه اين نوع وسيله‌ها وزن را كم نمي‌كند و تنها باعث كم شدن سايز مي‌شود. محبوبه نعمتي، متخصص تغذيه و رژيم‌هاي درماني مي‌گويد: «بسياري از روش‌هاي درمان چاقي حالتي رواني ايجاد مي‌كنند؛ يعني فرد تصور مي‌كند چون از ژل استفاده مي‌كند لاغر شده، اما واقعيت اين است كه به دليل تلقين فكر مي‌كند لاغر شده است. استفاده از وسايل لاغري كه باعث ارتعاش مي‌شود يا خاصيت مغناطيسي دارد، تنها باعث چروك و كوچك شدن اندازه سلول‌ها به طور موقت مي‌شوند و چون بر اعضاي داخلي آثار سوئي دارند، استفاده از آنها به زنان توصيه نمي‌شود.»

يك روش رايج ديگر، استفاده از ماساژ براي لاغري موضعي است كه در ناحيه شكم، ران‌ها و ... مورد استفاده قرار مي‌گيرد و تبليغات زيادي در مورد موثر بودن آن انجام مي‌شود. اين روش هم در واقع از الگوي ورزش استفاده مي‌كند و هدفش اين است كه سلول‌هاي بي‌حركت‌مانده را به حركت وادار كند. براي استفاده از اين روش بايد هزينه زيادي پرداخت، در حالي كه انجام حركت‌هاي ورزشي ساده مي‌تواند اثر بخشي بهتر و طولاني‌تري داشته باشد. مهناز، زن جوان 27 ساله‌اي كه 20 كيلو اضافه‌وزن دارد، تقريبا از همه اين روش‌ها استفاده كرده است:«من الان انواع شلوارك‌هاي لاغري و گوشواره و چسب را در خانه دارم. هر كدام از اينها مدتي برايم جذاب بودند و رويم اثر داشتند، اما در كل تا حالا نتوانسته‌ام بيشتر از 7 كيلو كم كنم. هزيه خريد اين وسايل تا حالا خيلي زياد شده و گاهي فكر مي‌كنم اگر به جاي همه اين كارها به طور مستمر و طولاني ورزش مي‌كردم، تاكنون به وزن دلخواهم رسيده بودم.»

اما داستان لاغري همين جا تمام نمي‌شود؛ سوناي خشك و بخار، استفاده از سيستم‌هاي مدرن مثل رفتاردرماني و هيپنوتيزم، انواع كتاب‌هاي آموزشي و دستورهاي آشپزي در كنار ليزردرماني و تكنولوژي‌هاي جديد، همچنان آدم‌ها را به لاغر شدن تشويق مي‌كنند و هر روز ميزان زيادي از درآمد افراد را به خود اختصاص مي‌دهند.