«چاقي» شكل جديد بيولوژيك در كل دنيا و از جمله ايران است كه وزير بهداشت و درمان هم نسبت به افزايش آن در كشور هشدار داده است. پژوهش‌هاي انجام شده نشان مي‌دهد كه چاقي در جامعه ما در زنان بيشتر از مردان است و به دليل اين كه فضاي كمتري براي فعاليت و تحرك زنان وجود دارد، آنان بيشتر از چاقي رنج مي‌برند.

طبق يكي از همين پژوهش‌ها كه در شرق تهران انجام شده است، چاقي مفرط در زنان 35 درصد و در مردان 15 درصد است.

آمار وزارت بهداشت و درمان هم نشان مي‌دهد كه بيش از 27 درصد مردان و 40‌درصد زنان در كل كشور چاق هستند. در اين ميان 70 درصد زنان 15 تا 24 ساله و 17‌درصد مردان كشور از كم‌تحركي به اين چاقي مبتلا شده‌اند.

بنابراين با توجه به اين كه بيشتر افراد چاق در كشور ما در طيف سني جوان قرار دارند، تعجبي ندارد كه بازار انواع داروها، ابزار و شيوه‌هاي لاغري اين گروه سني را مخاطب قرار دهد و براي جذب آنان از انواع رسانه‌ها و ابزارهاي ارتباطي بهره بگيرد.

«در يك ماه 3 سايز لاغر شويد»، «10 كيلو لاغري در 10 جلسه كاملا تضميني»، «كاهش 2 سايز در يك ساعت با جديدترين و پيشرفته‌ترين دستگاه‌ها»، «بخوريد، بخوابيد، لاغر شويد با چسب‌هاي لاغري»، و... اينها تنها بخشي از شعارهاي تبليغي موسسات لاغري هستند كه شمار زيادي از آنها مجوز قانوني براي فعاليت در اين زمينه را ندارند ولي هر روز براحتي به چاپ شعارهاي خود در رسانه‌هاي مكتوب مي‌پردازند و كمتر نظارتي بر عملكرد آنان صورت مي‌گيرد.

دكتر علي‌اصغر سهيلي - متخصص تغذيه - با دروغ خواندن تمام شيوه‌هايي كه اين موسسات- بدون مجوز - در روزنامه‌ها چاپ مي‌كنند، مي‌گويد: بايد سازوكار جديد تعريف شود تا اين موسسات براحتي موفق به تبليغ خود در رسانه‌ها نشوند. وي پيشنهاد مي‌كند كه ابتدا پزشكان متخصص شيوه‌هاي تجويزي اين موسسات را براي لاغري تاييد و برايشان مجوز صادر كنند و سپس رسانه‌ها با روِيت اين مجوز به چاپ تبليغات خود بپردازند.

داروهاي لاغري

برخي موسسات و سالن‌هاي لاغري اين روزها در يك فضاي محدود 50- 40 متري و خريد چند دستگاه لاغري و استخدام چند منشي به فعاليت مشغولند. در اين موسسات شيوه‌هاي متفاوت لاغر شدن تجويز مي‌شود كه از جمله تجويز انواع داروهاي لاغري است. قرص‌ها و كپسول‌‌هايي كه اتفاقا عنوانشان بارها در برنامه‌هاي ماهواره‌اي تبليغ و غالبا از كشورهاي عربي از جمله امارات عربي متحده به ايران وارد مي‌شود. در تبليغ اين داروها ادعا مي‌شود كه افراد مي‌توانند در ماه 2 تا 5 كيلو يا حتي بيشتر از وزن خود بكاهند.

دراين‌باره ليلا حيدري داروساز به برنا گفته است كه اين داروها به صورت تجاري عرضه مي‌شوند و بيشتر داراي ماده‌اي به نام كانتين هستند. اين ماده تقريبا در همه داروها و قرص‌هاي ضدچاقي ديده مي‌شود و عاملي در اختلالات گوارشي، تهوع، استفراغ، كرامپ شكمي، بوي بد دهان و بيماري‌هاي كليوي است.

به گفته اين داروساز، افراد نبايد از داروهايي كه در مدت زمان كوتاهي وزن را پايين مي‌آورد، استفاده كنند؛ چرا كه اين داروها تركيبات هورموني و تيروئيدي دارند و علاوه بر اختلالات گوارشي باعث افزايش خط سرطان هم مي‌شوند.

داروهاي گياهي لاغري

كاهش اشتها، سوزاندن چربي، لاغري موضعي و... توسط داروهاي گياهي در يك يا 2 ماه از جمله ادعاي برخي عطاري‌هاست كه اين روزها پشت ويترين مغازه‌ها خودنمايي مي‌كند. اين عطاري‌ها هم مجوزي براي چاق يا لاغر كردن مردم ندارند و غالبا از خواص گياهاني مي‌گويند كه قادر است در كوتاه‌ترين زمان چربي‌ها را بسوزاند و سايز افراد را كاهش دهد يا حجم معده را كوچك كند و از اشتهاي افراد بكاهد.

كارشناسان تغذيه دراين‌باره معتقدند، هيچ گياهي به عنوان لاغركننده كامل وجود ندارد. در عين حال برخي گياهان دارويي كه تحت عنوان لاغركننده عرضه مي‌شوند اگرچه قادرند 20 تا 30 درصد وزن را كاهش دهند، اما وجود آمفتامين در آنها، عوارض منفي مانند تاثير نامطلوب بر مغز و اعصاب و سيستم گردش خون و جمع شدن آب در بدن را درپي دارند.

ابزارهاي لاغري

اين روزها بدون خوردن دارو هم مي‌توان لاغر شد. انواع گوشواره‌ها و كمربندهاي لاغري در كوتاه مدت اثر دارند، چون منجر به از دست رفتن آب بدن مي‌شوند. به همين خاطر بعد از چند روز استفاده، يكي دو كيلويي از وزن افراد كم مي‌شود، اما بلافاصله بعد از نوشيدن آب بدن فرد به وزن اوليه‌اش برمي‌گردد. در كمربندهاي ويبره هم لرزش باعث مي‌شود چربي‌ها از نواحي اطراف شكم، پهلوها و باسن جدا و به سمت قلب و كليه حركت كنند كه در درازمدت بسيار خطرناك است.

قيمت‌هاي نجومي براي لاغري

اما كاهش وزن تنها به استفاده از قرص‌هاي لاغري كه هزينه‌اي از 30 تا 100 هزار تومان (براي هر بسته 30 تا 50 عددي)‌ دارد، كمربندهاي لاغري كه از 10 تا 80 هزار تومان در بازار عرضه شده است، خلاصه نمي‌شود. بازار كار پزشكان تغذيه هم اين روزها داغ است. آنان شيوه‌هاي جالبي براي اخذ حق ويزيت خود ابداع مي‌كنند، از جمله اين كه به ازاي هر كيلو اضافه وزن مراجعه‌كننده حق ويزيت او نيز افزايش مي‌يابد.

اين در حالي است كه هر جلسه برنامه غذايي قيمت خاص دارد و براي هر 5 كيلو كاهش وزن حق ويزيت افزايش مي‌يابد و... كه با حق تعرفه پزشكان كه از طرف وزارت بهداشت و سازمان نظام پزشكي تاييد شده است، تفاوت زيادي دارد. در حال حاضر حق ويزيت بعضي از پزشكان تغذيه از 80 تا 100 هزار تومان (و چون نظارتي وجود ندارد شايد هم بيشتر)‌ متغير است كه معمولا به صورت اقساط پرداخت مي‌شود!

لاغري نياز جديد جامعه

به هر حال تمايل به لاغر شدن نياز جديدي در جمعيت جوان جامعه است كه متاسفانه هر موسسه يا شخصيت حقيقي و حقوقي سعي مي‌كند بازار اين نياز را به سمت خود جلب كند. در حالي كه مريم اتابك، كارشناس تغذيه مي‌گويد: به نظر مي‌رسد اين آشفته بازار نيازمند يك ساماندهي است. بسياري از داروهايي كه براي لاغري مصرف مي‌شود، در فهرست دارويي كشور جايگاهي ندارد، بنابراين درباره عوارض آن هم هيچ تحقيقي صورت نگرفته است. اين داروها بيشتر سوئدي، آلماني، سوئيسي و چيني هستند و معمولا از دبي به كشور ما وارد مي‌شود. مصرف اين داروها باعث ريزش مو، افسردگي، اختلالات گوارشي و تحليل رفتن بافت‌هاي مهمي چون قلب مي‌شود.

دكتر سهيلي، متخصص تغذيه هم معتقد است: بسياري از روش‌هاي درمان چاقي مثل روش سوئدي براي كشور ما مناسب نيست و فقط براي جلب توجه مردم استفاده مي‌شود. وي از وزارت بهداشت و وزارت بازرگاني مي‌خواهد كه از ورود و توزيع اين دارو و ابزارهاي بدون مجوز جلوگيري كنند.

در مجموع لاغري اين روزها ارزشي است كه جوانان حاضرند هزينه هنگفتي را بابت آن بپردازند. اگر اين بازار لگام‌گسيخته به حيات خود ادامه دهد، سلامت جوانان را در معرض خطر قرار خواهد داد.

در حال حاضر علاوه بر روزنامه‌ها، مجلات هفتگي و ماهنامه‌ها، شبكه‌هاي ماهواره‌اي بشدت به تبليغ اين ابزار و داروها مي‌پردازند و جذابيت تصويري اين تبليغ‌ها عاملي در جذب مشتري براي آنهاست. در حالي كه تحقيقات پزشكي سلامت اين شيوه‌ها را تاييد نمي‌كند، اين دارو و ابزارها هر روز به كشورمان وارد مي‌شوند بدون هيچ نظارتي....