هرچند وزیر ارتباطات سال گذشته گفته بود ابراز نگرانی از بابت استفاده از «ام ام اس» وجود ندارد اما اظهارات وزیر ارشاد به عنوان متولی فرهنگ این کشور در خصوص گسترش این فناوری و نگرانی هایش از آنچه آن را «هجمه فرهنگی» می خواند چندان تعجب آور نیست. همچنین در بازدید شماری از مدیران و قضات دادستانی کل کشور از اپراتور اول تلفن همراه و ایرانسل، بر ضرورت گرفتن تدابیر پیشگیرانه در راستای تامین امنیتی و اخلاقی سرویس ها و خدمات چندرسانه ای در تلفن همراه اول و ایرانسل تاکید شد. آیت الله دری نجف آبادی نیز در نامه خود به وزیر اطلاعات خواستار تدابیر موثر به منظور اعمال کنترل و نظارت موثر بر خدمات سرویس «ام ام اس» در راستای پیشگیری از بروز تخلفات و آسیب های اجتماعی و اخلاقی شد، گرچه این درخواست بیشتر رنگ و بوی سیاسی دارد تا پیشگیری از بروز آسیب های اجتماعی چرا که با نزدیک تر شدن به زمان انتخابات این فرصت برای سوءاستفاده کنندگان از فناوری های نوین ارتباطی وجود دارد که با ارسال داده هایی در راستای تخریب یا هرگونه خدشه دار شدن فضای انتخابات اقدام کنند.
به گفته کارشناسان از آنجا که این سرویس (ام ام اس) در عمل می تواند نوعی «رسانه» تلقی شود بنابراین مشمول ممنوعیت ملایم خواهد شد و به این ترتیب می توان حساسیت دولت در گسترش این سرویس را دریافت البته تا حدودی برخی این حساسیت را برگرفته از نگرش غیر کارشناسی همانند نحوه مواجهه با ماهواره و اینترنت می دانند که با عدم توفیق هم روبه رو شده و معلوم نیست چرا باز هم اصرار بر تکرار آن دیده می شود و این سوال مطرح می شود که چرا به جای تلاش برای آموزش بهره گیری مناسب از آن، همواره راه کنترل در نظر گرفته می شود و هرگز این واقعیت پذیرفته نمی شود که نمی توان با کنترل و ممنوعیت با فناوری مبارزه کرد؟
قوانین چه می گویند
بر اساس اصل 25 قانون اساسی و آنچه به عنوان حقوق ملت در این قانون به آن پرداخته شده است، «بازرسی و نرساندن نامه ها، ضبط و فاش کردن مکالمات تلفنی، افشای مخابرات تلگرافی و تلکسی، سانسور، عدم مخابره و نرساندن آنها، استراق سمع و هرگونه تجسس ممنوع بوده مگر به حکم قانون.»
از همین رو این سوال به وجود می آید که آیا دادستانی می تواند در نامه ای از یک نهاد درخواست کنترل و نظارت بر حریم خصوصی افراد داشته باشد. درحالی که بر اساس اظهارات مسوولان وزارت ارتباطات تا زمانی که شکایتی رسمی از فردی که اقدام به ارسال «ام ام اس» غیراخلاقی کرده است، صورت نگرفته باشد، امکان شناسایی این فرد و برخورد قانونی با وی وجود ندارد چراکه انجام این مهم براساس قوانین اساسی کشور از مصادیق شنود محسوب می شود که براساس نص صریح قانون اساسی غیرقانونی است ا لبته این اولین بار نیست که مقامات ایرانی در برابر ورود فناوری ها مقاومت کرده و خواستار تطبیق آن براساس برخی از قوانین داخلی شده اند که ضرورت انجام آن نیز تاحدودی منطقی به نظر می رسد. به همین خاطر سالارکیا معاون دادسرای کارکنان دولت در این باره می گوید: «زمانی که دادستانی نامه ای را به نهادی ارسال می کند به طور حتم موارد قانونی آن در نظر گرفته شده است.»
گرچه به نظر می رسد نامه دادستانی کل کشور در ادامه اظهارات سعید مرتضوی دادستان تهران در مورد ایجاد دادگاهی برای برخورد با متخلفان و مجرمان جرائم اینترنتی و پیامک است. بد نیست بدانیم قانون جرائم رایانه ای که در حال حاضر در مجلس به سر می برد مواردی را برای برخورد با تخلفات در این زمینه در نظر گرفته است.
طبق فصل 4 این قانون که مرتبط با محتوا است در ماده 13 آن آمده است: «هر کس از طریق سیستم رایانه ای یا مخابراتی، محتویات مستهجن را تولید کند یا منتشر سازد یا مورد هر قسم معامله قرار دهد، به حبس از 91 روز تا یک سال یا پرداخت جزای نقدی از یک میلیون ریال تا 10 میلیون ریال یا به هر دو مجازات محکوم خواهد شد.همچنین در تبصره یک اشاره شده چنانچه محتویات موضوع این ماده در دسترس اشخاص زیر 18سال تمام قرار داده شود یا منتشر یا ارائه شود مرتکبان به حداکثر یک یا هر دو مجازات مقرر محکوم خواهند شد؛موضوعی که در آیین نامه استفاده از «ام ام اس» نیز به آن پرداخته شده است.
محسن آزادمنش یکی از کارشناسان حوزه مخابرات کشور معتقد است: « اجرای طرح شنود مکالمات باید براساس حکم قضایی انجام گیرد و از آن جایی که «ام ام اس» و «اس ام اس» نیز جزء موارد شنود است باید حکم قضایی در خصوص آن وجود داشته باشد.»
آمارها می گوید: نگران نباشید
بر اساس آمارهای ارائه شده از سوی دو اپراتور تلفن همراه، تعداد مشترکان ایرانسل حدود 14 میلیون و همچنین تعداد مشترکان همراه اول بیش از 31 میلیون است که در مجموع 45 میلیون نفر هستند. اما زمانی که خواستیم برای تهیه این گزارش آمار دقیق تری از افردای که از سرویس «ام ام اس» استفاده می کنند به دست آوریم با جواب های جالبی روبه رو شدیم.
یکی از اعضای روابط عمومی شرکت ارتباطات سیار گفت:« در حال حاضر نمی توان آمار و ارقامی در این زمینه منتشر کنند که این به دستور مدیران ارشد این شرکت است که می خواهند پس از بررسی و جمع بندی نهایی آمار را منتشر کنند.» هرچند که این شخص مسوول در پاسخگویی اطلاع کامل از تعداد مشترکانی که از «ام ام اس» استفاده می کنند، داشت. وانگهی این مقام مسوول وعده داد که به زودی این آمار به طور کامل منتشر خواهد شد.
مشترکان ایرانسل نیز که سهم بیشتری نسبت به مشترکان همراه اول در استفاده از این سرویس دارند تعدادشان چندان قابل توجه نیست که این هم به گفته روابط عمومی این اپراتور به دلیل محدودیت ها و موانعی است که در آیین نامه در نظر گرفته شده است زیرا برخی موارد ذکر شده در آیین نامه موجب شده است تا کمتر فردی از این سرویس استفاده کند. از جمله موارد موجود در آیین نامه تعهد کتبی دادن و ارائه نشانی دقیق مشخصات کامل متقاضی و حضور شخص به منظور احراز هویت است. گفته های مشترکانی نیز که از این سرویس استفاده می کنند قابل توجه است. یکی از افرادی که برای استفاده از سرویس «ام ام اس» ثبت نام کرده است می گوید: «از زمانی که ثبت نام کرده ام و این سرویس برایم فعال شده است، هنوز دوست یا آشنایی را پیدا نکرده ام که «ام ام اس» را امتحان و مورد استفاده قرار دهم.» او می افزاید: «دوستانم نیز شخصی را نمی شناسند که از این سرویس استفاده کرده باشد.»
نگارنده این گزارش نیز سعی بر این داشت که برای آگاهی خواننده با افرادی که از سرویس ارسال پیام های چند رسانه ای استفاده می کنند، گفت و گو کند اما این کار بی نتیجه ماند و این سوال به وجود آمد که با وجود تعداد اندک استفاده کنندگان از این سرویس این حساسیت و نگرانی مسوولان برای چیست؟ به نظر می رسد که محمد سلیمانی وزیر ارتباطات در گفت و گو با «فارس» از این ماجرا مطلع بوده که با آسودگی خاطر بیان می کند: «نگرانی فرهنگی- امنیتی در خصوص ام ام اس وجود ندارد.»