سلامت-دنياي آرام و زيباي ماهيان و آبها با سکوت حاکم بر آن انسان را به عمق معنويت فرو ميبرد. امروزه ماهيان آکواريومي و زينتي به عنوان گروهي از حيوانات خانگي مورد توجه مردم قرار گرفتهاند؛ هر چند براساس يک سنت ديرينه ايرانيان علاقهمندند با فرا رسيدن عيد نوروز يک تنگ از ماهيان قرمز بر سر سفرههاي هفتسين خود نگهداري کنند.
از نظر روانشناسان، نگاه کردن به مدت 15 دقيقه به آکواريوم گاهي ميتواند تا 48 ساعت انسان را شاداب نگه دارد و تاثير بهسزايي در حافظه و قدرت يادگيري داشته باشد اما متاسفانه، اطلاعات محدود مردم نسبت به نگهداري اين حيوانات کوچک سبب گرديده که اغلب، عمر آنها بسيار کوتاه بوده و يا تلف گردند که اين موضوع خود گاهي موجب ناراحتي براي کودکان ميشود و از طرفي رعايت نکردن اصول ساده بهداشتي ميتواند موجب انتقال بيماريهايي به انسان شود.
نام علمي ماهي قرمز يا همان ماهي طلايي، کاراسيوس اوراتوس و از خانواده کپور ماهيان است. خاستگاه اوليه اين ماهي کشور چين بوده و جزو اولين ماهيان آکواريومي است که توسط بشر نگهداري شده است. اين حيوان کوچک خانگي در صورت مراقبت مناسب ميتواند 20 سال عمر کند و اندازه آن به 40 سانتيمتر برسد.
شرايط نگهداري
اولين موضوعي که ميتواند بهعنوان يک عامل مهم در طول عمر ماهي موثر باشد محل زندگي آن است. ظرف نگهداري بايد دهانهاي بزرگ داشته باشد تا هواي محيط بهتر بتواند اکسيژن مورد نياز ماهي را فراهم کند. همچنين اين ظرف بايد هر دو هفته يکبار با نمکطعام يا ساير مواد ضدعفونيکننده شستشو شود. از آنجا که محل زندگي ماهي آب است و همه فعاليتهاي آن مانند تنفس، تغذيه و ادرار در آب صورت ميگيرد لازم است آب شرايط مناسب زندگي را براي ماهي داشته باشد. چنانچه از آب شهري براي نگهداري ماهي استفاده ميشود براي اطمينان از خارج شدن موادي مانند کلر بعد از نگهداري آن به مدت 24 ساعت جهت تعويض آب ماهي از آن استفاده کنيد. اين عمل همچنين باعث همدما شدن آب و محيط شده و براي ماهي بسيار مناسب خواهد بود. جهت تعويض آب بايد در طول هفته يک بار به آرامي و حداکثر 50 درصد آب ظرف تعويض شود. بهترين دما براي زندگي اين نوع ماهي بين 10 تا 25 درجه سانتيگراد است.
دانستن اين نکته نيز مهم است که دادن غذاي زياد به ماهي باعث آلودگي آب شده و براي ماهي بيماريزا خواهد شد و بهتر است غذا حداکثر 2 مرتبه در روز و هر بار مقداري داده شود که پس از 5 دقيقه تمامي آن خورده شود.
از طرفي، ماهيان نيز مانند ساير حيوانات احتياج به نور دارند و محل نگهداري آنها بايد به گونهاي باشد که تغيير روز و شب را احساس کنند ولي هرگز نبايد آنها را زير نور مستقيم و شديد آفتاب قرار داد.
توصيههاي بهداشتي
بيماريهاي مشترک بين انسان و ماهيان محدود است و تاکنون در کشور ما گزارشي مبني بر انتقال بيماري از ماهي به انسان از طريق مراجع ذيصلاح ارايه نشده است. جهت حفظ سلامت ماهي موارد زير توصيه ميشود:
ماهي را از مراکز معتبر تهيه کنيد و از تماس کودکان با ماهي جلوگيري به عمل آوريد و بهداشت فردي را به آنها آموزش دهيد. شستشوي کامل دستها با آب و صابون بايد بعد از دست زدن به ماهي انجام شود. شستشوي دورهاي وسايل آکواريوم و ضدعفوني با نمک طعام 3 درصد و ترکيبات يد نيز از ديگر توصيههاي بهداشتي است که بايد جدي گرفته شود.