ضمن آنكه پزشكان و مراكز درماني ايران چه از لحاظ درمان طبي و دارويي و چه از نظر درمان‌هاي جراحي بيماري‌هاي قلب كودكان كاملا توانمند هستند. دومين همايش قلب كودكان ايران در طول برگزاري، ضمن مرور موفقيت‌هاي كشور در اين حوزه، جديدترين دستاوردهاي علمي جهان را در اختيار متخصصان وجراحان قلب كشور قرار داد.

اين جمله هرچند تكراري است، اما جاي تامل دارد. «بيماري قلبي - عروقي نخستين علت مرگ‌و مير در كشور به شمار مي‌رود.» البته موضوع وقتي بيشتر جاي نگراني دارد كه اين آمار را نيز در ادامه جمله بيفزاييم كه نزديك به 40 درصد علت فوت جوانان در كشور به دليل بيماري‌هاي قلبي عروقي است و اين آمار بسرعت در حال افزايش است. در اين ميان بايد بيماري‌هاي قلبي عروقي را رهاورد دنياي صنعتي براي همه جهانيان دانست، چرا كه بيماري‌هاي قلب در راس علل مرگ هر دو گروه مردان و زنان قرار دارد و براساس آمارهاي جهاني 29 درصد علل مرگ و مير در كل دنيا مربوط به بيماري‌هاي قلبي عروقي است. اما وقتي درباره بيماري كودكان صحبت مي‌شود، همه ناخودآگاه حس ترحم ودلسوزي بيشتري از خود نشان مي‌دهيم بخصوص اين كه بدانيم براساس آمارها از هر هزار تولد، 8 نوزاد با بيماري‌هاي مادرزادي قلبي به دنيا مي‌آيند.

عواملي كه باعث بروز بيماري قلبي در جنين مي‌شود

به گفته دبير علمي دومين همايش قلب كودكان،آلودگي هوا و استنشاق مونواكسيد كربن موجود در هواي آلوده شهرهاي بزرگ در دوران بارداري باعث ابتلاي جنين به بيماري‌هاي مادرزادي قلبي مي‌شود.

دكتر پريدخت نخستين‌ داوري مي‌افزايد: تاثير آلودگي هوا بر جنين، به خصوص در خانواده‌هايي كه زمينه ژنتيك ابتلا به بيماري‌هاي قلبي دارند، بيشتر است و بهتر است مادران باردار در صورت امكان در شهرهايي كه هواي سالمي دارند، زندگي كنند.

بنابراين به مادران باردار توصيه مي‌شود كمتر خود را در معرض هواي آلوده قرار دهند و چنانچه ناگزير از بيرون رفتن در هواي آلوده هستند، حتما از ماسك استفاده كنند.

نخستين داوري با اشاره به اين كه دود سيگار نيز در ابتلاي جنين به بيماري‌هاي مادرزادي قلبي موثر است، مي‌گويد: دود سيگار چه به صورت سيگار كشيدن مادر باشد و چه به صورت استنشاق دود سيگار محيط و اطرافيان در بروز بيماري‌هاي مادرزادي جنيني موثر است.

نخستين داوري در باره ساير عوامل محيطي موثر در بيماري‌هاي مادرزادي قلبي مي‌گويد: با توجه به اين كه بسياري از داروها داراي اثرات شناخته نشده هستند، مادران باردار در سه ماهه اول بارداري بايد از مصرف خودسرانه داروها اجتناب كنند.

در اين ميان، مادراني كه مجبور به استفاده از داروهاي ضد تشنج، صرع و ضدافسردگي هستند، در دوران بارداري بايد تحت نظر پزشك اين داروها را مصرف كنند.

دبير علمي دومين همايش قلب كودكان ايران با تاكيد بر اين كه 3 ماهه اول بارداري بسيار مهم است، مي‌گويد: در اين دوران مادر به هر دليلي حتي يك سرماخوردگي كوچك به پزشك مراجعه كند، حتما بايد پزشك را از باردار بودن خود مطلع كند تا ناخواسته گرفتار عوارض برخي داروها نشود.

ابتلاي مادر به بيماري‌هاي ويروسي در 3 ماهه اول بارداري نيز يكي ديگر از عوامل محيطي موثر در ابتلاي جنين به بيماري‌هاي مادرزادي قلبي است كه در اين ميان، بيماري سرخجه بيشترين تاثير را دارد و در واقع حدود 35 درصد از مادراني كه در دوران بارداري به سرخجه دچار مي‌شوند، نوزاد آنها به بيماري‌هاي مادرزادي قلبي مبتلا خواهد شد.

به همين علت به دختراني كه در سن ازدواج قرار دارند توصيه مي‌شود قبل از بارداري، واكسن سرخجه دريافت كنند. در اين ميان عوامل محيطي ديگري همچون ابتلاي مادر به ديابت، استرس مادر، چاقي و برخورد با اشعه ايكس در دوران بارداري در ابتلاي جنين به بيماري‌هاي قلبي مادرزادي موثر است.

در ضمن عوامل ژنتيك و كروموزومي نيز در بروز بيماري مادرزادي قلب موثر است و با ازدواج‌هاي فاميلي به علت انتقال ژن معيوب، احتمال ابتلا به بيماري‌هاي مادرزادي قلبي نيز افزايش مي‌يابد.

بيشتر بيماري‌هاي قلبي كودكان در داخل كشور قابل درمان است و ايران در رديف كشورهاي پيشرفته جهان در اين زمينه قرار داردنخستين داوري با اشاره به اين كه خانواده‌هايي كه داراي فرزند مبتلا به بيماري مادرزادي قلب هستند، قبل از بارداري بعدي بايد مشاوره ژنتيك انجام دهند؛ مي‌گويد: خانواده‌هايي كه دو فرزند مبتلا دارند، احتمال تولد فرزند بعدي با بيماري مادرزادي قلبي تا سه برابر افزايش مي‌يابد و خانواده‌اي كه سه نفر از اعضاي درجه اول (پدر، مادر، فرزند) مبتلا هستند، احتمال اين كه فرزند بعدي هم مبتلا باشد، 50 درصد افزايش مي‌يابد.

ايران؛ پيشرو در درمان بيماري‌هاي قلبي كودكان

هم‌اكنون بيشتر بيماري‌هاي قلبي كودكان در داخل كشور قابل درمان است و ايران در رديف كشورهاي پيشرفته جهان در اين زمينه قرار دارد.

به گفته دكتر محمد مهرانپور، پزشكان و مراكز درماني ايران چه از نظر درمان طبي و دارويي و چه از نظر درمان‌هاي جراحي بيماري‌هاي قلب كودكان توانمند هستند. وي با اشاره به اين كه بيشتر بيماري‌هاي قلبي كودكان، مادرزادي است، مي‌افزايد: بيماري‌هاي مادرزادي قلب در 3 ماهه اول دوران جنيني كه ساختمان قلب كامل مي‌شود، با استفاده از اكوكارديوگرافي جنين قابل تشخيص است.

اين فوق تخصص بيماري‌هاي قلب كودكان، با بيان اين كه يكي از ناهنجاري‌هاي قلب، نامنظمي‌هاي ضربان قلب جنين است، مي‌گويد: در بيشتر موارد، چنانچه اين مشكل بموقع تشخيص داده شود و درمان‌هاي مناسب ارائه شود، بي‌نظمي ضربان قلب بهبود مي‌بايد و نوزاد سالم متولد خواهد شد.

وي با بيان اين كه پيشرفت طب در زمينه بيماري‌هاي قلب در دو سه دهه اخير شگفت‌انگيز بوده است، اضافه مي‌كند: بسياري از بيماراني كه تا 50 سال پيش تصور مي‌شد بيماري آنها درمان نشود، اكنون مي‌توانند براحتي درمان شوند و زندگي طبيعي پيدا كنند.

در شرايطي كه بر اساس آمارهاي كلي از هر هزار تولد زنده، 8 نوزاد با بيماري‌هاي مادرزادي قلبي به دنيا مي‌آيند، هيچ كودكي براي جراحي قلب به خارج از كشور منتقل نمي‌شود، از 50 سال گذشته بيماري مادرزادي قلب شناخته شد و روزبه‌روز پيشرفت كرد تا به جايگاه ويژه‌اي در دنيا رسيد. از سال 1355 تربيت دستيار فوق‌‌تخصص قلب كودكان در بيمارستان قلب شهيد رجايي صورت گرفت كه در آن زمان تعداد متخصصان اين رشته 5 نفر بود كه هم اكنون اين تعداد به 80 نفر رسيده است.

با افزايش تعداد متخصصان قلب كودكان و افزايش تجربه جراحان قلب، اكثر بيماري‌هاي قلبي در ايران قابل درمان بوده و اعزام بيماران به خارج از كشور به صفر رسيده است، بعلاوه ما به كشورهاي همجوار از جمله عراق، افغانستان و جمهوري آذربايجان نيز خدمات ارائه مي‌كنيم.

دومين همايش قلب كودكان ايران براي ارتقاي سطح علمي اين متخصصان و آگاهي آنها از دستاوردهاي روز اين شاخه پزشكي با حضور بيش از 500 تن از متخصصان قلب داخلي و خارجي توسط انجمن قلب كودكان ايران 14 تا 16 اسفند در تالار امام (ره) مجتمع بيمارستاني امام (ره) تهران برگزار شد.

هدف از برگزاري اين همايش تبادل دانش متخصصان قلب كودكان و متخصصان رشته‌هاي وابسته به قلب و عروق از جمله جراحي قلب، بيهوشي قلب با متخصصان با تجربه خارج از كشور جهت افزايش سطح دانش و در نتيجه خدمات‌دهي بهتر به بيماران بود.

اين همايش با موضوعاتي درباره بيماري‌هاي مادرزادي قلب، اينترونشن، اكوكارديوگرافي، جراحي قلب كودكان، بيهوشي قلب و مراقبت‌هاي ويژه، تصويربرداري و اكوي قلب جنين و پرستاري بيماري‌هاي مادرزادي قلب برگزار شد. تعداد مقالات پزشكي رسيده حدود 95 مقاله بوده كه از بين آنها 80 مقاله براي سخنراني و ارائه پوستر پذيرفته شد.

در اين همايش پروفسورBagethe از سوئيس، پروفسور قريشي از انگلستان، پروفسورBerger،lei از آلمان، پروفسورGalal از عربستان سعودي و پروفسور كاكاوند از آمريكا حضور داشتند.

اين همايش داراي سه كارگاه بود كه در كارگاه روز اول از متخصصان انجام اقدامات مداخله‌اي دعوت شده بود و روز دوم كارگاه نيز مربوط به افزايش فشارخون ريوي كودكان و در روز سوم، كارگاه به بستن سوراخ‌هاي قلبي با دستگاه جديد از كشور آلمان اختصاص داشت.

ضمن آن كه چهار ميزگرد هم در اين همايش برگزار شد كه موضوعات آن شامل تصويربرداري، بيماري جابه‌جايي عروق بزرگ، آريتمي كودكان و جراحي فونتنت بود. در روز آخر اين همايش، دو جايزه ويژه براي بهترين مقاله و بهترين معرفي بيمار اهدا شد.