همشهری-زمان كش ميآيد. انگار ماشينها و آدمها به كندي حركت ميكنند. شايد همه دارند به دقت او را ميپايند.
چارهاي نيست اما. شاخ به شاخ شدن با مشكلات زندگي مجبورش كرده كه گوشهاي از خيابان را انتخاب كند. جيرينگ اولين سكه در كاسه استيل پيشرويش، انگار سرعت حركت آدمها و ماشينها و شرمسار شدن او را افزايش ميدهد. كاسبي شروع شده است. شغل: متكدي، درآمد: هر چه كرم مردم باشد.
هنوز تا ميدان امامحسين چند قدمي مانده است. پيادهروي خيابان 17 شهريور با ديگر پيادهروها يك فرق اساسي دارد زيرا هر چند متر ميتوان سراغ كاسبهايي را گرفت كه جنس دلسوزي عرضه ميكنند و درآمد بدي هم ندارند. گداها در فاصلههاي كوتاهي از هم نشستهاند و مشغول كارند. هر 8-7 متر را بايد حوزه استحفاظي يكي از آنها دانست.
در واقع، اين مساحت، مغازه هاي مجازي آنهاست.
آنها در اين مساحت به روشهاي مختلف عابران را دست به جيب ميكنند و روزگار ميگذرانند. هيچ كس حق ندارد به ملك ديگري تعرض كند و در زمين ويژه گداي ديگر مشتري پيدا كند. اين قراردادي نانوشته ميان حدود 10 متكدي است كه پيادهروي خيابان را قرق كردهاند.
در ميان آنها 2 زن وجود دارد و مابقي مرد هستند. آنها مانند مغازهداران هر روز صبح كركره مغازه مجازي خود را بالا ميكشند و تا غروب كاسبي ميكنند. بد نيست بدانيد كه اين متكديان براي ناهار كاسبي را تعطيل ميكنند؛ كاري كه حتي مغازهدارهاي پاساژهاي اطراف ميدان هم انجام نميدهند.
كاسب قديمي، متكدي صميمي
كاسبهاي قديمي ميدان امامحسين بيشتر از 10 سال است او را ميشناسند. علي حدود 50 سال سن دارد و هر روز در يك قسمت از پيادهروي خيابان گدايي ميكند. عصاي سفيدش را به دست ميگيرد و پولهايي را كه ميگيرد در يك قابلمه كوچك جمع ميكند. او حالا از قديميهاي اين محله است و در سه راه چرمسازي زندگي ميكند. 4 فرزند دارد كه سهتايشان نابينا هستند. همسر علي هم نابيناست و تنها فرزند سالم آنها كمك زيادي به ديگر اعضاي خانه ميكند.
علي هر روز صبح مثل يك كارمند، سوار تاكسيهاي خطي موتورآب – امام حسين ميشود. تمام رانندههاي خط علي را ميشناسند و هميشه براي سوار كردن علي ميانشان دعواست.
علي سوار هر ماشيني كه شود پولهاي خردي را كه روز قبل دشت كرده به راننده ميدهد و به جايش اسكناس ميگيرد. به همين دليل، خطيها هميشه براي علي سرودست ميشكنند.
او به محل كارش ميآيد و تا قبل از غروب آفتاب گدايي ميكند. علي از كاسبهاي اطراف ميدان هم پولي به عنوان مقرري دريافت ميكند. هنگام غروب آفتاب، علي دوباره با همان تاكسيهاي خطي به سه راه چرم سازي بر ميگردد و به خانه ميرود. علي، قديميترين متكدي پيادهروهاي خيابان17 شهريور است و به همين دليل، در بهترين و شلوغترين قسمت اين پيادهرو كار ميكند.
حد فاصل بانك تجارت و دكه روزنامهفروشي تا ابتداي خيابان فرعي ثارالله، شلوغترين قسمت پيادهرو منتهي به ميدان امام حسين است كه در اختيار علي قرار دارد. او يكي از هزاران نمونه متكدي قديمي است كه در سطح شهر به چشم ميآيند.
تنوع زيستي
رايجترين تصويري كه از يك گدا به ذهنمان مانده چيست؟ مرد يا زني ژندهپوش كه بوي تعفن ميدهد و دستهاي كثيفش را پيش شما دراز ميكند؟ كودكي كه صورتش سياه است و لباسهايي بر تن كرده كه اندازهاش نيست؟
همه چيز در حال تغيير است پس بد نيست اين ذهنيت قديمي هم دچار تغيير شود. امروزه گدايان ديگر با آن وضعيت تكديگري نميكنند. حالا عدهاي از گدايان مسافران شيكپوش يك سفر فرضي هستند كه بنابه دليلي در راه ماندهاند و ميخواهند به مقصد برسند. عدهاي هم آنهايي هستند كه نه چهره كثيفي دارند و نه براي گرفتن سكهاي بيارزش التماس ميكنند. آنها مغرور و بيصدا در گوشهاي از بخشهاي بالاي شهر لحظهها را پلك ميزنند و در مقابل نگاه پرسشگر شما فقط نگاهتان ميكنند.
اگر دست به جيب شويد و اسكناسي ببخشيد به جاي دعاهاي رنگبهرنگ خيلي رسمي از شما تشكر ميكنند. گدايان بالاي شهر اينگونهاند. براي آنها نوشتن روي كاغذ و گلايه از بيماري صعبالعلاج يا گريم صورت و فلج نشان دادن اعضاي بدن، كاري عبث است. آنها شيكپوشند و خيلي شيك هم گدايي ميكنند. اگر كمكهاي مردمي ادامه يابد، گدايان قبراقتر و پولدارتر ميشوند.
مأمورانشـهرداري جمعآوري متكديــان را مدتهاست در برنامه دارند و سازمان بهزيستي هم هنوز بيسرپرستها و متكديان را سرپرستي ميكند اما اين گدايان همچنان تهران را آرمانشهر كسب درآمد ميدانند.
از نگاه آمار
63 درصد متكديان، پول گدايي را خرج اعتياد خود ميكنند و اغلب گداها از سلامت جسمي و رواني كامل برخوردارند. ابراهيم رضواني مدير كل امور اجتماعي استانداري تهران گفت: «12 درصد متكدياني كه از فروردين ماه تا تيرماه سالجاري دستگير شدهاند، تحصيلات ديپلم و بالاتر از ديپلم دارند».
او با اشاره به اينكه از ابتداي سال 86 تا پايان تيرماه، هزار و 765 متكدي، پس از دستگيري، پذيرش شدهاند، گفت: يكهزار و 437 نفر از اين متكديان، مرد،
292 متكدي زن و مابقي دختر و پسر بچه بودهاند. بيشترين تعداد متكديان در محدوده سني 32 تا 41 سال بودهاند و پس از آن، بيشترين تعداد در گروه سني 42 تا 51 سال قرار گرفتهاند».
رضواني اعلام كرد: «بخش قابل توجهي از اين افراد، يعني حدود 23 درصد، تحصيلات ابتدايي، 20 درصد راهنمايي و بيش از 12 درصد نيز تحصيلات ديپلم و بالاتر داشتهاند. براساس اين آمار، بيش از 47 درصد متكديان متاهل بودهاند و بيش از 16 درصد از آنها يا متاركه كردهاند يا از همسرشان جدا شدهاند و يا زندگيشان متلاشي شده است».
او با بيان اينكه بيش از 67 درصد متكديان دستگير شده در مدت ياد شده، در سلامت جسمي به سر ميبرند، اضافه كرد: «بيش از 91 درصد آنها، از سلامت كامل رواني برخوردارند.
تاكنون جواب آزمايش اعتياد 926 نفر از متكديان پذيرش شده، مثبت بوده است و به عبارتي 63 درصد آنها طبق آخرين نتايج آزمايشها، معتاد بودهاند و پول به دست آمده از گدايي را خرج اعتياد خود كردهاند». رضواني بيش از 67 درصد متكديان جمعآوري شده استان تهران را نيز شهرستاني اعلام كرد و گفت: «67 نفر نيز از اتباع بيگانه بودهاند».
مدير كل امور اجتماعي استانداري تهران، همچنين در خصوص سابقه كيفري اين متكديان گفت: «تاكنون پاسخ استعلام سابقه كيفري براي 380 متكدي آمده است كه از اين تعداد 345 نفر – يعني حدود 90 درصد آنها – سابقه كيفري داشتهاند. اين آمار گوياي اين مسئله است كه متكدياني كه هر روز با شيوههاي متفاوت از مردم پول ميگيرند، در سلامت كامل رواني و جسمي به سر ميبرند، تحصيلكرده و البته مجرم و معتاد هستند».
مطالب مرتبط
نقشه
سايت