| توصيه ميشود از بخارپزشده حلقههاي نازك چغندر استفاده كنيد سارا حسنلو هوا كه سرد ميشود، بازار لبو داغ و دوباره سر و كله چرخدستيها پيدا ميشود، با آن لبوهاي سرخ و قشنگي كه به همهمان چشمك ميزنند. راستي، شما... |
توصيه ميشود از بخارپزشده حلقههاي نازك چغندر استفاده كنيد
سارا حسنلو
هوا كه سرد ميشود، بازار لبو داغ و دوباره سر و كله چرخدستيها پيدا ميشود، با آن لبوهاي سرخ و قشنگي كه به همهمان چشمك ميزنند. راستي، شما ميدانستيد كه لبو از اروپا به ايران آمده است؟ ميدانستيد كه چينيها در طب سنتيشان چقدر به لبو احترام ميگذارند؟ ميدانستيد كه با لبو حتي ميشود به جنگ سرطان رفت؟
لبو در گروه سبزيجات جاي گرفته و به عنوان يك سبزي سالادي شهرت دارد و اغلب در نواحي ساحلي اروپا و آسيا رشد ميكند. اين گياه از اروپا به آسيا آمده است و تا قبل از آنكه روميها آن را كشت كنند از برگ آن در تهيه انواع غذاها استفاده ميشده است. از سالهاي 0041 به بعد اروپاييان از اين سبزي در آشپزيهاي خود بسيار استفاده كردند و به اين ترتيب مصرف آن روز به روز در كل دنيا افزايش يافت تا آنكه اغلب مردم در سطح كره زمين با آن آشنا شده و آن را وارد سفره غذاي خود كردند. به طوري كه اين روزها از خام و پخته اين سبزي در تهيه انواع غذاها و حتي پيش غذاها نيز استفاده مي شود.
لبو در يك نگاه
لبو يكي از سبزيجات خوش طعم و شيريني است كه كالري بسيار كمي نيز دارد. طعم و رنگ خاص اين سبزي توجه بچهها را نيز به خود جلب كرده و اشتهايشان را برميانگيزد. مطالعات نشان دادهاند، در هر 001 گرم چغندر خام، 68 گرم آب، 6/7 گرم كربوهيدرات، 1/0 گرم چربي و 63 كالري انرژي دارد. در حالي كه، وقتي لبو پخته ميشود، 28 گرم آب، 5/9 گرم كربوهيدرات، 3/2 گرم پروتئين، 1/0 گرم چربي و 64 كالري را به همراه دارد. وقتي چغندر پخته ميشود، كالري موجود در آن به دليل آزاد شدن كربوهيدراتها و پروتئينها افزايش مييابد و راحتتر ميتواند در دسترس سيستم گوارشي قرار بگيرد. اين سبزي از منابع بسيار خوب مواد معدني و انواع ويتامينهاست به طوري كه در هر 001 چغندر خام، 083 ميلي گرم پتاسيم، 1 ميلي گرم آهن، 02 ميلي گرم كلسيم، 051 ميكروگرم فولات، 02 ميكروگرم كاروتن و 5 ميلي گرم ويتامينC وجود دارد.
جايگاه چغندر در طب قديم
در يونان قديم و رم از چغندر قرمز براي رهايي از تب استفاده ميشده است. بسياري از اطباي اروپايي عقيده داشتند كه آب اين سبزي در جهت تقويت همه ارگانهاي بدن مفيد است و خاصيت تصفيهكنندگي دارد. نوشيدن آب چغندر موجب تحريك كبد، كليهها، صفرا و روده شده و در تقويت فعاليت سيستم گوارشي بسيار مفيد است. به علاوه، بسياري از اطبا عقيده بر آن داشتند كه چغندر موجب تحريك سيستم لنفاوي شده و تقويت سيستم ايمني را به همراه دارد و مانع بروز سرماخوردگي در فصل سرما ميشود. در طب چيني از چغندر براي بهبود عملكرد قلب، آرامش روان و تصفيه خون استفاده ميشده است. در اين طب عقيده بر آن بود كه مصرف چغندر موجب رفع كسالت ميشود و افرادي كه دائما از خستگي و ضعف رنج ميبرند را از اين عارضه رهايي ميدهد. اين سبزي تنبلي كبد را كاهش داده و موجب فعالتر شدن اين ارگان ميشود، در ضمن، در زنان يائسهاي كه مشكلات هورموني دارند موجب تنظيم هورمونها ميگردد و علائم ناشي از اين بينظمي را كه به شدت در دوره يائسگي براي آنها آزاردهنده هستند كاهش مي دهد.
لبو و كاهش بيماريهاي قلبي
وجود فولات بسيار بالايي كه در چغندر ديده مي شود اين سبزي را براي سيستم قلبي - عروقي ارزشمند تلقي كرده است. مطالعات نشان دادهاند كه مصرف منظم اين سبزي احتمال بروز بيماريهاي قلبي را كاهش ميدهد. يافتههاي اخير نشان ميدهند كه، مصرف يك چغندر 501 گرمي، 35 درصد از فولات مورد نياز بدن را تامين ميكند و دريافت اين مقدار كافي از فولات موجب كاهش سطح تركيبي در خون به نام هموسيستئين ميگردد. در صورت افزايش اين تركيب در خون، عوامل ايجادكننده بيماريهاي قلبي افزايش يافته و پيشرفت بيماري افزون ميگردد. جالب است بدانيد كه، لبو از جمله سبزيجاتي است كه سرشار از فيبرهاي محلول بوده و موجب كاهش سطح كلسترول بد LDL() در
لبو به دليل رنگ منحصر به فردي كه دارد سرشار از تركيبات آنتياكسيداني است. همانطور كه ميدانيد، تركيبات آنتياكسيداني مانع بروز سرطان شده و حتي پيشرفت بيماري را كاهش ميدهد
خون ميگردد و از اين طريق نيز ريسك بروز بيماريهاي قلبي را كاهش ميدهد. در چغندر تركيباتي به نام كاروتنوئيدها و فلاونوئيد ها نيز وجود دارد كه هم موجب كاهش كلسترول شده و هم از آسيبهاي احتمالي كه راديكالهاي آزاد به ديواره عروق وارد ميآورند جلوگيري مينمايد و نهايتا بروز سكتههاي قلبي را تخفيف ميبخشد. به اين دليل مصرف چغندر آب پز شده به همراه كمي شكر در اين روزها بسيار مفيد است، خصوصا در افرادي كه سابقه بيماريهاي قلبي در آنها وجود دارد.
خوردن لبو در بارداري
اغلب در 2 تا 3 ماه قبل از باردار شدن به مادران توصيه ميشود كه از مكمل اسيد فوليك استفاده كنند تا ذخاير كافي اين ماده مغذي قبل از بروز بارداري فراهم آيد، زيرا كمبود اسيد فوليك در اين دوران آسيبهاي جبران ناپذيري را براي جنين فراهم ميآورد كه ميتوان عقبماندگي ذهني و نقص در تشكيل لوله عصبي را نام برد. مطالعات جديد در زمينه اثر مصرف چغندر در دوران بارداري نشان داده است كه، مصرف مواد غذايي كه سرشار از فولات هستند نظير لبو موجب حفظ سلامت جنين ميگردد. در ضمن، مصرف اين سبزي در دوران بارداري مانع احتمال اختلالي به نام اسپينا بيفيدا شده وجنين را در برابر اين عارضه محافظت ميكند. لازم به ذكر است كه بدانيد، وقتي لبو پخته ميشود
مقداري از فولات خود را از دست ميدهد يعني اگر قرار باشد با مصرف 001 گرم لبوي خام 051 ميكروگرم فولات دريافت كنيد، با مصرف 001 گرم چغندر پخته 011 ميكروگرم فولات را بهدست ميآورد.
به همين دليل توصيه ميشود از بخار پز شده حلقه هاي نازك چغندر استفاده كنيد و يا آنكه آن را به صورت خام و رنده شده به همراه ماست در هنگام صرف غذا ميل كنيد.
جبران ضعف عضلاني با لبو
چغندر از جمله سبزيجاتي است كه انديس گلايسمي بالايي دارد و آن را معادل 46 محاسبه كردهاند. در ضمن قند موجود در اين سبزي به سرعت و به آساني جذب ميگردد به اين دليل چغندر را متخصصان تغذيه به افرادي كه بهطور مداوم برنامه ورزشي دارند توصيه ميكنند. از آنجايي كه در هنگام ورزش عضلات دائما در حال انقباض هستند و براي فعاليتهاي خود به انرژي نيازمند هستند، مصرف اين سبزي ميتواند بسيار مفيد باشد. در وعدههاي غذايي كه قبل و بعد از ورزش ميل ميگردد، مصرف چغندر آبپز شده، كباب شده و يا مخلوط شده در سوپ بسيار موثرتر شناخته شده است.
البته همين انديس گلايسمي بالا در چغندر موجب شده تا آن را از رژيم غذايي افرادي كه به بيماري ديابت مبتلا هستند، حذف كنند. قند بالا و سريع الجذب اين سبزي به ضرر افراد ديابتي بوده و نياز به دارو و يا انسولين را در آنها افزايش مي دهد.
درمان سرطان با لبو
لبو به دليل رنگ منحصر به فردي كه دارد سرشار از تركيبات آنتياكسيدان است. همانطور كه ميدانيد، تركيبات آنتياكسيداني مانع بروز سرطان شده و حتي پيشرفت بيماري را كاهش مي دهد. امروزه در اروپا از تركيبات موجود در چغندر كه از دسته كاروتنوئيد ها و فلاونوئيدها است براي درمان بسياري از سرطانها استفاده ميكنند. جاناتان هارت ول در كتابش به نام <مقابله با سرطان> مينويسد، سالهاي بسياري است كه از اين سبزي ارزشمند در در مان بسياري از سرطانها استفاده ميشود. سرطانهايي نظير سرطان روده، ريه، پروستات، پستان، لوسمي و ركتوم از جمله آنهايي هستند كه با مصرف چغندر در يك دوره درماني مشخص كنترل شدهاند و حتي درمان شدهاند. پروفسور بويدايتون ميگويد: <ما توانستهايم در كلينيك بيماران سرطاني خود از اين سبزي در جهت درمان سرطان ريه و پستان استفاده كنيم و در اين راه موفقيتهاي بزرگي را بدست آوردهايم.> امروزه حتي براي تقويت سيستم ايمني در بيماران مبتلا به ايدز از چغندر استفاده ميشود و مصرف منظم اين سبزي در كنار ساير سبزيجات تازه توصيه ميگردد. به طوري كه در آفريقا از اين سبزي در مقادير بسيار بالايي براي بيماران HIV مثبت استفاده مي شود.
ديويد اور كه در اين زمينه در حال تحقيق است، ميگويد: <مواد غذايي در سه دسته جاي ميگيرند كه بايد از هر سه دسته به طور روزانه استفاده شود. دسته اول غذاهايي هستند كه پختني بوده مانند انواع گوشت و تخممرغ، دسته دوم مواد غذايي انرژي زا هستند مانند برنج، نان و غلات و دسته سوم مواد غذايي محافظتي هستند مانند ميوه و سبزيجات كه چغندر نيز در اين گروه قرار دارد و موجب حفاظت بدن در برابر بيماريها مي گردد.>
وجود آهن در كنار ويتامين C در اين سبزي به همراه اسيد فوليك كه به وفور يافت مي شود بدن را از بروز كم خوني محافظت كرده و به زنان و دختران جوان مصرف منظم اين سبزي توصيه ميشود.
طرز طبخ لبو
اين سبزي اغلب در فصل سرما از مواد تشكيلدهنده سالاد بوده و به همراه غذا ميل ميگردد. برخي از خانوادهها آن را با ماست مخلوط كرده و به مصرف ميرسانند و به عنوان پيش غذا و يا دسر از آن ميل ميكنند. بسياري از خانمهاي خانهدار از عصاره اين سبزي رنگ ارغواني آن را خارج كرده و به عنوان رنگ طبيعي در پخت انواع شيرينيجات، دسرها و حتي انواع سسها نيز استفاده ميكنند. برگ اين سبزي نيز مانند اسفناج در تهيه آشها و سوپهاي گوناگوني به كار رفته و موجب خوش طعم تر شدن غذا ميگردد. اما در هنگام مصرف برگهاي لبو بهتر است زيادهروي نشود زيرا اين برگها داراي تركيبي به نام اگزاليك اسيد بوده كه موجب كاهش جذب كلسيم شده و حتي احتمال بروز سنگهاي كليوي را در افراد مستعد افزايش ميدهد. پس سعي كنيد در فصل سرما اين سبزي را با آگاهي بيشتر در سفره خود قرار دهيد.
|
