| جديدترين يافتهها از سرطان "گردن رحم" زنان تهران ، خبرگزاري جمهوري اسلامي ۸۴/۰۷/۰۹ سرطان "گردن رحم" يكي از شايعترين علل مرگ ناشي از سرطان در زنان است در حاليكه در صورت تشخيص به موقع، قابل درمان است. معاينات منظم و... |
جديدترين يافتهها از سرطان "گردن رحم" زنان تهران ، خبرگزاري جمهوري اسلامي ۸۴/۰۷/۰۹
سرطان "گردن رحم" يكي از شايعترين علل مرگ ناشي از سرطان در زنان است در حاليكه در صورت تشخيص به موقع، قابل درمان است.
معاينات منظم و دورهاي آزمايش "پاپ اسمير" يكي از موثرترين اقدامات پيشگيرانه سرطان رحم و يا "تراريختگي" پيش سرطاني ياختههاي گردن رحم است و الگويي موفق در كاهش ميزان بروز و تلفات ناشي از اين نوع سرطان بشمار مي رود.
گردن رحم يا "زهدان" ( (Cervixقسمتي از دستگاه تناسلي زنان است و ناحيه باريك و تحتاني رحم را كه به مهبل باز ميشود، شامل ميشود.
به گزارش بيبيسي، سرطان گردن رحم نوعي بيماري است كه در آن رشد بافت بدخيم از ناحيه گردن رحم نشات ميگيرد و بطور نامنظم و فزايندهاي تكثير و منجر به تراريختگي آن ميشود.
سرطان گردن رحم دومين سرطان شايع دستگاه تناسلي زنان و پنجمين سرطان پس از سرطانهاي "ريه، پستان، روده و جسم رحم" در جهان است كه حدود شش درصد كل سرطان زنان را تشكيل ميدهد.
با توجه به سلولي كه دچار تراريختي و سرطان شده، اشكال مختلفي از سرطان گردن رحم وجود دارد كه هر كدام نشانهها و عوارض خاص خود را دارند.
شايعترين اشكال سرطان گردن رحم به شرح زير است.
(۱سرطان "بافت بشرهاي" يا "سنگفرشي" (.(Squamous cell carcinoma
اين سرطان از شايعترين انواع سرطان گردن رحم است كه حدود ۷۵درصد اشكال اين نوع سرطان را تشكيل ميدهد.
اين سرطان از ياختههاي مفروش لايه سطحي گردن رحم شروع ميشود و رشد نسبتا آهستهاي دارد و اغلب ماهها و سالها طول ميكشد تا به بافتهاي اندامهاي مجاور سرايت كند.
بيشتر مبتلايان اين نوع سرطان، زنان ۴۰تا ۶۰ساله هستند.
(۲سرطان غدد مترشحه مخاطي ( .(Adenocarcinoma
اين نوع سرطان گردن رحم معمولا در زير بافت پوششي گردن رحم رشد ميكند و معمولا بين سنين ۲۵تا ۴۰سالگي ديده ميشود.
همه انواع تغييرات ياختههاي گردن رحم، بدخيم (سرطاني) نيستند.
در زناني كه ياختههاي گردن رحم آنها دچار تغييرات غير سرطاني شدهاند، اغلب نتيجه عفونت و يا تورم آن است كه در اصطلاح آسيب شناسي به آن "ديسپلازي" ( (Dysplasiaميگويند.
ديسپلازي گردن رحم عامل سرطان نيست، اما اطلاعات باليني و آماري آن را عامل مقدماتي براي سرطاني شدن گردن رحم تلقي ميكنند.
اين تغييرات اغلب در سنين ۲۵تا ۳۵سالگي ظاهر ميشود.
ياختههاي ديسپلازي گردن رحم از نظر شكل در زير ميكروسكوپ شبيه ياختههاي سرطاني هستند، ولي مانند ياختههاي سرطاني مهاجم نيستند و به بافتهاي مجاور آسيبي نميرسانند.
* علايم هشداردهنده سرطان گردن رحم
۱در مراحل ابتدايي هيچ نشانهاي ندارد.
۲خونريزي غير طبيعي (خونريزي ممكن است در فاصله بين عادت ماهانه شروع و قطع شود)
۳خونريزي هنگام معاينه پزشكي اندامهاي تناسلي
۴سختي، درد و يا خونريزي به هنگام نزديكي
۵عفونتهاي مكرر مهبل
۶درد به هنگام ادرار
۷طولاني شدن بيش از حد معمول عادت ماهانه و يا خونريزي بيش از حد ۸ازدياد ترشحات مهبل (زرد، بدبوي)
۹درد كمر
در شرايطي كه سرطان گردن رحم مهاجم و به ديگر اندامها گسترش يافته باشد علاوه بر نشانههاي فوق، علايمي مانند يبوست، مشاهده خون در ادرار، گرفتگي مجراي ادرار، باز شدن غير طبيعي گردن رحم و كم خوني ظاهر ميشود.
* سبب شناسي: سرطانزايي گردن رحم
عامل مستعد و پيشتاز در تظاهر سرطان گردن رحم مانند هر سرطان ديگري به هم خوردن نظم تقسيم ياختهها است.
تحقيقات آماري و باليني روند بدخيمي بيماري سرطان رحم را با عوامل زير مرتبط ميدانند.
الف سرطان گردن رحم ارتباط شناخته شدهاي با آلودگي ويروس "پاپيلوماي انساني" ( (Human Papilloma Virusدارد.
اين ويروس از طريق رابطه جنسي منتقل ميشود و شرايط رفتاري ناسالم جنسي احتمال آلودگي به آن را افزايش ميدهد.
ب ضعف سيستم ايمني به ويژه به صورت اكتسابي (بيماري ايدز) و مصرف داروهاي سركوب ايمني ( ،(immuno suppressorعامل مستعدكننده در ابتلا به سرطان دهانه رحم هستند.
ج شروع روابط جنسي در سنين پايين
تظاهر سرطان گردن رحم در سنين بلوغ و زير ۱۸سال بسيار نادر و در سنين ۴۰تا ۵۵سالگي، احتمال ابتلا به آن روندي يكنواخت دارد.
زنان بالاي ۵۵سال بيشتر در معرض خطر ابتلاء به سرطان گردن رحم قرار دارند و بايد بيشتر متوجه علايم هشداردهنده اين بيماري باشند.
د نزديكي با افراد متفاوت
ح نزديكي با فردي كه با افراد مختلف ارتباط دارد
و بيماريهاي مقاربتي
ض سابقه عفونتهاي ناشي از بيماريهاي مقاربتي، احتمال ابتلاء به سرطان گردن رحم را افزايش ميدهد.
ه استفاده طويلالمدت از قرصهاي جلوگيري از حاملگي
ط اعتياد به دخانيات
ي زايمانهاي متعدد
* الگوهاي "غربالگري" سرطان گردن رحم
الگوي غربالگري سرطان گردن رحم، جهت تشخيص پيدايش ياختههاي پيش سرطاني و سرطاني، رديابي انواع عفونتهاي ناشي از باكتري، قارچ و ويروس در نواحي گردن رحم و مهبل است.
- آزمايش پاپ اسمير
پس از شروع فعاليت جنسي، سالي يك بار و پس از دو تست منفي، هر سه سال يك بار تكرار ميشود.
اين آزمايش معمولا دو هفته پس از اتمام عادت ماهانه و حداقل ۴۸ساعت پس از مقاربت جنسي توصيه ميشود.
پس از نتيجه مثبت آزمايش پاپ اسمير و مشاهده ناهنجاري ياختههاي گردن رحم، اقدام بعدي بررسي "كولپوسكوپي" ( (Colposcopyگردن رحم است كه بزرگنمايي ۸تا ۴۰برابر ياخته را امكانپذير ميكند.
- نمونهبرداري يا بيوپسي ((biopsy
بررسي ميكروسكوپي از نمونه بافت تومور است.
اين آزمايش بسيار مهم است زيرا مطمئنترين روش براي تشخيص سرطان گردن رحم و نوع آن به حساب ميآيد.
- آزمايش "شيلر"((Schiller test
در اين روش ابتدا "اسيد استيك رقيق" به روي ياختهها ماليده ميشود و سپس محلول يد روي آنها ريخته ميشود، سپس توسط ابزاري به نام "كولپوسكوپ" كه مجهز به بزرگنما است، ياختههاي گردن رحم مورد بررسي بصري قرار ميگيرند.
در اين روش، ياختههاي سالم گردن رحم به رنگ قهوهاي ديده ميشود، در حالي كه ياختههاي تراريخته، به رنگ سفيد يا زرد نمايان ميشود.
اين روش كاملا بدون درد است و هيچ عوارض جانبي ندارد.
اشكال مهاجم گردن رحم با بررسي باليني مثانه، راست روده، تخمدان، جسم رحم، مهبل و آزمايش ياختههاي گردن رحم تشخيص داده ميشود.
پس از تشخيص اوليه سرطان گردن رحم، آزمايشات تكميلي ديگري مانند آزمايش خون، ادرار، راديوگرافي قفسه سينه، سي تي اسكن، كت اسكن، ام آر آي، سونوگرافي مهبل، راديوگرافي لگنچه كليه از طريق تزريق ماده حاجب ( (intravenous pyelographyبراي بررسي دامنه گسترش سرطان به ديگر اندامها بكار گرفته ميشود.
* الگوهاي درماني سرطان گردن رحم
الگوهاي درماني بيماري سرطان گردن رحم بستگي به نوع سرطان، وضعيت بيماري در شروع درمان، سن، وضعيت سلامت عمومي و چگونگي واكنش بيمار به نوع درمان دارد.
با توجه به سن و وضعيت سلامت بيمار، ممكن است يك يا تركيبي از الگوهاي درماني زير بكار گرفته شود.
- ۱جراحي الگوي درماني محل ضايعه است و با توجه به وضعيت و دامنه گسترش ضايعه اعمال ميشود.
در شرايطي كه سرطان هنوز محدود به ناحيه گردن رحم باشد و بيمار تمايل به تشكيل خانواده داشته باشد، تنها ناحيه تراريخته گردن رحم با عمل جراحي برداشته ميشود.
در جراحي "هيستروكتومي ساده" (خارج كردن رحم)، محل ضايعه مورد درمان قرار ميگيرد و طي آن تمامي رحم برداشته ميشود و يا با توجه به دامنه گسترش ياختههاي سرطاني مهاجم، شيپور و تخمدانها نيز برداشته ميشود.
در برخي موارد، رحم، شيپور و تخمدان و غدد لنفاوي اطراف رحم نيز برداشته ميشود كه به آن "هيستروكتومي ورتهام" ( (Wertheimگفته ميشود.
- ۲پرتو درماني يا راديوتراپي
اگر تومور بافتهاي مجاور را در بر گرفته باشد و يا انجام جراحي براي بيمار مناسب نباشد، الگوهاي درماني وسيع تري مانند راديوتراپي پيگيري مي شود.
هدف از راديوتراپي، كنترل رشد سلولهاي سرطاني است.
تابش اشعه به محل تومور ممكن است به صورت خارجي يا داخلي باشد:
- راديوتراپي خارجي: در اين روش، بيمار در معرض تشعشع قرار ميگيرد.
اشعه از چند زاويه مختلف از خارج از بدن به تومور هدايت ميشود.
اين روش كاملا بدون درد است و به مدت ۷تا ۸هفته ادامه دارد، ولي بيمار از عوارض جانبي مانند تحريك پذيري مقعد، اسهال و خستگي مفرط ناشي از تابش پرتو شكايت ميكند.
اثرات اشعه ممكن است واكنشهاي پوستي به صورت التهاب، خارش، سوزش، ترشح يا پوسته پوسته شدن پوست را به دنبال داشته باشد.
تهوع، استفراغ، بياشتهايي و آسيبهاي عروقي و تنفسي ميتواند از ديگر عوارض جانبي راديوتراپي باشد.
همچنين راديوتراپي ممكن است باعث سركوب سيستم خونساز بدن و كاهش گلبولهاي سفيد و ضعف سيستم ايمني بدن و نهايتا بروز عفونت شود.
- راديو تراپي داخلي يا "براكي تراپي" ((Brachytherapy
براكي تراپي براي رساندن مستقيم مقدار زيادي اشعه به ضايعه بدخيم است.
در اين روش در اتاق عمل با استفاده از سرنگهاي نازك، مواد يونيزه به بدن بيمار تزريق ميشود.
اين نوع راديوتراپي نيز بيشتر عوارض جانبي، راديوتراپي خارجي را دارد.
راديوتراپي داخلي يا خارجي، اغلب قبل از اقدام به عمل جراحي جهت كوچك كردن ضايعه اشعه تجويز ميشود.
- ۳شيمي درماني
يك درمان عمومي است و جهت از بين بردن ياختههاي سرطاني پراكنده مورد استفاده قرار ميگيرد.
شيمي درماني جهت پيشگيري از بروز مجدد بيماري و مواردي كه سرطان در بدن پخش شده، تجويز ميشود.
استفاده از داروهاي شيميايي منجر به انهدام سلولهاي سرطاني ميشود.
عوارض جانبي شيمي درماني عبارتند از: حالت تهوع و استفراغ، ريزش موي سر و ابرو، كاهش گلبولهاي سفيد خون، ضعف سيستم ايمني و دفاعي بدن، عفونت، احساس درد، خشكي دهان و پوكي استخوان، كمخوني و كاهش تعداد گلبولهاي قرمز خون كه ممكن است سبب خستگي، سرگيجه و احساس سرما در بيمار شود.
اسهال و يبوست و سفتي و خشكي مفاصل، از ديگر عوارض جانبي شيمي درماني است.
* روشهاي نوين در تشخيص و درمان سرطان گردن رحم
سرطان گردن رحم ارتباط شناخته شدهاي با آلودگي ويروس پاپيلوماي انساني ( (Human Papilloma Virusدارد.
اين ويروس از طريق رابطه جنسي منتقل ميشود و شرايط رفتاري ناسالم جنسي احتمال آلودگي به آن را افزايش ميدهد و اغلب به عنوان يك پيامد عفونت ويروسي تلقي ميشود.
ويروسهاي پاپيلوماي انساني ويروسهاي القاكننده سرطان هستند كه قابليت تغيير دادن شكل سلولي را دارند و در نتيجه منجر به تكثير خارج از كنترل سلولهاي سرطاني ميشوند.
اين تكثير فزاينده موجب تومور يا سرطان ميشود. ويروسهاي پاپيلوماي انساني مجاري تناسلي به دو دسته "كم خطر" و "پر خطر" تقسيم ميشوند و تنها گروه "پر خطر" ويروس پاپيلوماي انساني مجاري تناسلي، توانايي ايجاد ديسپلازي و يا سرطان گردن رحم را دارند.
از روشهاي نوين در تشخيص و درمان سرطان گردن رحم، آزمايش "هيبريد" است كه نوع ويروس را مشخص ميكند و از آن براي تصميمگيري درباره نوع درمان سرطان گردن رحم استفاده ميشود.
از ديگر پيشرفتهاي پيشگيري از سرطان گردن رحم، توليد واكسن عليه ويروسهاي "پرخطر" است كه در حال حاضر مرحله دوم كارآزمايي باليني را گذرانده و اميد است در چند سال آينده براي عرضه و استفاده گسترده آماده شود.
|
