چه بخوريم تا لاغر شويم؟، يكي از سؤالات مورد علاقه افراد چاق است، در حالي كه بهتر آن است كه بپرسند «چه نخوريم تا لاغر شويم؟» ولي از آنجا كه خوردن غذا يك عشق پنهان براي آنهاست، راه حل لاغري خود را نيز در آن جست و جو مي‌كنند.

*از هر 3 نفر 2 نفر مبتلا به چاقي يا اضافه وزن هستند

فريدون عزيزي رئيس مركز تحقيقات غدد درون ريز و متابوليسم، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي در اين باره مي‌گويد: ديابت و چاقي 2 بيماري قرن هستند كه به علت تغيير شيوه زندگي، افزايش مصرف مواد غذاهاي پركالري و كم تحركي هر سال شاهد افزايش و گسترش آن هستيم. نتايج يك تحقيق در تهران نشان داد كه 60 تا 70 درصد افراد بالاي 20 سال شهر دچار چاقي يا اضافه وزن هستند يعني از هر 3 نفر 2 نفر مبتلا به چاقي يا اضافه وزن است.
وي مي‌افزايد: چاقي و اضافه وزن مهمترين زمينه براي بروز ديابت نوع 2 است كه پزشكان با آگاهي بخشي به مردم براي پيشگيري از اضافه وزن و چاقي اقداماتي را براي بيماران انجام مي‌دهند، به دليل اينكه درمان آن بسيار سخت است. اكثر افراد به دليل اينكه با خودرو تردد مي‌كنند و فعاليت كمي دارند، هنگام كار پشت ميز هستند و از مواد انرژي زا و پركالري مانند نان و برنج استفاده مي‌كنند، در معرض خطر چاقي و اضافه وزن هستند. مصرف غذاهاي آماده و پرچرب مانند همبرگر، پيتزا و فست‌فودها و در كنار آن تنقلات مضر و چاق كننده مانند چيپس و پفك كه اكنون بچه‌ها از سنين كودكي به خوردن آن عادت مي‌كنند نيز باعث بروز چاقي مي‌شود.

*50 درصد مردم تهران دچار اضافه وزن هستند

عزيزي مي‌افزايد: در تهران 50 درصد مردم دچار اضافه وزن هستند و 20 درصد چاق؛ كه بيشتر افراد چاق را زنان تشكيل مي‌دهند به طوري كه حدود 12درصد مردان و بيش از 25 تا 30 درصد زنان چاق هستند. كنترل چاقي و اضافه وزن در جامعه مدرن امروز كار پيچيده‌اي است كه عملاً كشورهاي اندكي توانسته‌اند در اين زمينه موفق باشند. بيماري چاقي يكي از شايع‌ترين بيماري‌هاي غير واگير در كشور است كه كيفيت زندگي انسان‌ها را به ميزان بسيار زيادي از بين مي‌برد.
عزيزي مي‌گويد: چاقي ديگري هم وجود دارد كه چاقي شكمي است و در اكثر افراد چاقي عمومي و چاقي شكمي همراه يكديگر وجود دارد ولي ممكن است فرد توده بدني بالاي 25 تا 30 نداشته باشد اما دچار تجمع چربي در ناحيه شكمي باشد كه اين مسئله نيز خطر بيماري‌هاي قلبي و عروقي را افزايش مي‌دهد. در پژوهشكده غدد تحقيقي انجام شد كه ميزان دور كمر را كه نشان دهنده چاقي شكمي براي مردم ايران است را تعيين كرده به اين ترتيب كه افرادي كه دور كمر بالاي 84 داشته باشند در معرض خطر هستند و بايد اجازه ندهند چاقي شكمي آنها بيشتر شود. اگر دور كمر بيش از 94 باشد فرد حتماً به درمان نياز دارد.

* بيش از 155 ميليون دانش آموز در جهان دچار درجاتي از چاقي هستند

حسن آقاجاني، رئيس مركز مديريت بيماري‌هاي غير واگير وزارت بهداشت در اين رابطه مي‌گويد: بيش از 155ميليون دانش آموز در جهان دچار درجاتي از چاقي هستند. چاقي داراي عوارض زيادي است. در حال حاضر حدود 5/17 ميليون نفر در جهان بر اثر بيماري‌هاي قلبي و عروقي مي‌ميرند. افرادي كه در اوايل انقلاب به دنيا آمدند، اكنون سنين ميانسالي را مي‌گذرانند كه سن ابتلا به بيماري‌ها قلبي و عروقي است. 79 درصد مرگ و ميرها نيز به علت بيماري‌هاي مزمن مانند بيماري‌هاي قلبي و عروقي است.

* از حدود 812 مرگ در روز، 303 مورد بر اثر بيماري‌هاي قلبي و عروقي است

آقاجاني اضافه مي‌كند: طبق آخرين آمار از حدود 812 مرگ در روز 303 مورد بر اثر بيماري‌هاي قلبي و عروقي فوت مي‌كنند و سنگ بناي بيماري قلبي و عروقي، چاقي است. در مقايسه با كشورهاي منطقه 33 درصد از ايرانيان كلسترول بالا دارند و 4/11 درصد سيگار مي‌كشند.
وي اضافه كرد: مصرف صحيح ميوه‌ها و سبزي‌ها مي‌تواند مانع بروز بيماري قلبي و عروقي شود. حدود 87 درصد از افرادي كه دچار بيماري قلبي و عروقي هستند در روز از ميوه و سبزي استفاده نمي‌كنند.

*كاهش وزن با دارو عوارض جانبي به دنبال خواهد داشت

فرهاد حسين‌پناه، رئيس مركز تحقيقات پيشگيري و درمان چاقي مي‌گويد: كاهش وزن با دارو داراي عوارض جانبي است كه پزشك قبل از شروع درمان بايد با بيمار خود در ميان بگذارد. چاقي مشكل شايع و رو به افزايشي است كه به عنوان يكي از مشكلات اصلي سلامت در جهان شناخته شده است

*چاقي تداخل بين عوامل ژنتيكي، محيطي و رواني - اجتماعي باشد

وي مي‌گويد: چاقي به چند عامل بستگي دارد كه مي‌تواند تداخل بين عوامل ژنتيكي، محيطي (به خصوص رژيم غذايي) و رواني - اجتماعي باشد. به دليل پيچيدگي، درمان چاقي با مشكلاتي روبه روست و برنامه‌هاي درماني مؤثر شامل مجموعه‌اي از رژيم غذايي، ورزش و رفتارهاي درماني است. موفقيت طولاني مدت در اين زمينه به شدت نااميد كننده است. در سال‌هاي اخير به دنبال كشف راه‌هاي بيوشيميايي و اثر مداخله‌اي داروهاي جديد عرضه شده در بازار توجه زيادي به سمت درمان تكميلي چاقي با دارو معطوف شده است.
رئيس مركز تحقيقات پيشگيري و درمان چاقي مي‌افزايد: دارو درماني در كنار رژيم غذايي ورزش و اصلاح رفتار براي بيماران چاق يا داراي اضافه وزن مي‌تواند كمك كننده باشد. دارو درماني مي‌تواند براي بيماران چاقي كه با رژيم درماني و ورزش نتوانسته‌اند به هدف كاهش وزن دست يابند، توصيه شود.
حسين پناه مي‌گويد: هر چند پزشك پيش از شروع درمان بايد عوارض جانبي دارو، فقدان اطلاعات مبني بر ايمني مصرف دارو در طولاني مدت و موقتي بودن كاهش وزن به دست آمده بر اثر مصرف اين داروها را با بيمار خود در ميان بايد بگذارد.
سيد ضياءالدين مظهري متخصص تغذيه و رژيم درماني در اين رابطه مي‌گويد: افرادي كه از پدر و مادر چاق به دنيا مي‌آيند، بايد نسبت به ساير افراد بيشتر مراقب غذا خوردن خود باشند، زيرا كوچكترين غفلت در عدم تناسب انرژي دريافتي باعث چاقي آنها مي‌شود و اصولاً اين افراد در مقايسه با همسالان و همجنسان خود به انرژي كمتري نياز دارند.

*اختلالات غدد درون ريز مي‌تواند باعث چاقي شود

وي مي‌افزايد: اختلالات غدد درون ريز هم مي‌تواند در ايجاد چاقي مؤثر باشد و كم كاري غدد تيروئيد، وجود كيست تخمدان، اختلالات هيپوتالاموس، هيپوفيز و غدد فوق كليوي مي‌تواند در بروز چاقي مؤثر باشد. در 2 دهه اخير تغييرات بزرگي در نحوه تغذيه در كشور ايجاد شده است و گسترش شهرنشيني، هجوم مهاجران از روستاها به شهر،‌ كاهش فعاليت بدني و همچنين مشغله زياد براي تأمين معاش، فرصت تهيه و پخت غذاهاي سنتي را از مردم گرفته و گرايش آنها را به غذاهاي آماده و غربي افزايش داده است.
مظهري مي‌گويد: انواع همبرگر و پيتزا، ضمن اشتها آور بودن فاقد مواد مغذي لازم براي حفظ سلامت بدن هستند و باعث انباشته شدن انرژي اضافي در بدن و بروز چاقي مي‌شوند. چاقي در زنان و مردان بالاي 40 سال زمينه‌ بروز بيماري هاي متعدد متابوليكي را فراهم مي‌كند. گرايش جوانان به پشت ميز نشيني در محل كار، مصرف بيش از حد موادي مانند چيپس، پفك، عدم دسترسي گروهي از افراد به سبزي، ميوه، لبنيات و گرايش به مصرف مواد انرژي‌زا و پرچرب، زمينه افزايش بيماري‌هاي متعدد را فراهم كرده است.
خبرنگار اجتماعي فارس