رایانه ای به زبان بریل!

رایانه ای به زبان بریل!

یکشنبه ۳۰ مرداد ماه ۱۳۸۴ ۱۲:۱۱ امروزه با پیشرفت فناوری و الکترونیکی شدن بخشهای مختلف زندگی اجتماعی ، امکانات خوب و مناسبی برای قشرهای خاصی از جمله نابینایان فراهم می شود.رایانه به عنوان یکی از ابزارهای بهبود کیفیت زندگی افراد جامعه ، جای خودش را پیدا کرده و کنار آن طراحی ، تولید و ساخت […]

یکشنبه ۳۰ مرداد ماه ۱۳۸۴ ۱۲:۱۱ امروزه با پیشرفت فناوری و الکترونیکی شدن بخشهای مختلف زندگی اجتماعی ، امکانات خوب
و مناسبی برای قشرهای خاصی از جمله نابینایان فراهم می شود.
رایانه به عنوان یکی از ابزارهای بهبود کیفیت زندگی افراد جامعه ، جای خودش را پیدا کرده و کنار آن
طراحی ، تولید و ساخت سیستم های سخت افزاری و نرم افزاری در خدمت نابینایان از حدود ۱۰سال پیش در
کشور راه اندازی شده است.
این سیستم با نام مجموعه برجسته نگار و رایانه ویژه نابینایان با دریافت دیپلم ها و نشان های معتبر، اولین
کار درخصوص خط بریل فارسی است که در تمام دنیا راه اندازی شده است.
حضور موفق در یازدهمین جشنواره بین المللی خوارزمی ، واحد تحقیق و توسعه نمونه کشور در سالهای ۸۰و ۸۲، دریافت
۷گواهینامه ثبت اختراع و بهترین محصول R&Dواحدهای تولید نرم افزاری سال ۸۱گواه بر این مدعاست.
پرسش این است که چرا با وجود چنین امکاناتی با پشتوانه های علمی نباید کتابخانه های ما یا دیگر نهادها
در جامعه برای نابینایان تجهیز شده باشند!؟ در ارتباط با این سیستم با مهندس سعید صادق پور، یکی از مدیران
این طرح به گفتگو نشستیم.
ایده طراحی چنین محصولی که استفاده کننده های محدودی هم دارد، طی چه جریانی به وجود آمد و دنبال شد؟
در زمان دانشجویی در دانشکده برق دانشگاه شریف ، طرحی برای رفع اشکال و تعمیرات یک دستگاه چاپ بریل به
مرکز تحقیقات الکترونیک دانشگاه آمد که تمام کتابهای درسی مدارس استثنایی نابینایان کشور با آن تولید و چاپ می شد.
آنجا بود که با بحث فناوری اطلاعات و ارتباطات برای نابینایان آشنا شدیم و به طور جدی در یک تیم
۴نفره آن را دنبال کردیم.
از سال ۷۳، کلیه مکتوبات بریل فارسی در ایران اعم از کتب درسی در مدارس استثنایی و کتب عمومی در
مراکز بهزیستی ، با محصولات سخت افزار و نرم افزار طراحی شده ما تولید می شود.
تجهیزات زبان فارسی برای اولین بار در دنیا به وسیله گروه ما انجام شد.
در واقع با این کار استفاده از رایانه را برای نابینایان مهیا کردیم.
به ۲بخش نرم افزار و سخت افزار اشاره کردید.
ویژگی های این بخشها را بیشتر توضیح دهید.
در واقع به کمک نرم افزارها و سخت افزارها توانستیم امکانات قابل قبولی را از قبیل پوشش کامل صفحات اینترنت
، فرهنگ لغات ، قرآن کریم ، کتابخانه ، ماشین حساب و حتی بازی و سرگرمی فراهم کنیم.
فارسی هم به صورت بریل و هم به صورت فایل صوتی برای نابینایان جایگزین مانیتور بینایی شد.
رایانه ویژه نابینایان از ۳بخش ورودی ، خروجی و نرم افزارها تشکیل شده است.
در قسمت ورودی ، ۳نوع ورودی موجود است.
برای نابینایان در هیچ جای دنیا نمی توان از موس استفاده کرد و تنها راه استفاده از صفحه کلید ماشین
تایپ بریل است که شامل ۶کلید است و نابینایان با آن آشنایی کامل دارند.
مشابه این صفحه کلید را روی برجسته نگار ساختیم که شبیه ماشین تایپ بریل باشد و در عین حال استفاده
از آن هم راحت باشد؛ اما ورودی دوم در جایی که دستگاه برجسته نگار وجود ندارد، استفاده می شود.
به این ترتیب که روی صفحه کلید رایانه های عادی ، کلیدهای F و J دارای یک زائده هستند که
افراد بینا هنگام تایپ سریع ، این کلیدها را سریع پیدا می کنند.
ما از این ویژگی استفاده کرده ، این نقاط را نقاط یک و ۴تعریف و کلیدهای کناری آنها را هم
منظور کردیم.
وقتی از این نرم افزارها استفاده می شود، همه کلیدها بجز این ۶کلید غیرقابل دسترسی می شوند و صفحه کلید
بریل به صفحه کلید عادی مبدل می شود.
اما سومین صفحه کلید، همان صفحه کلید عادی رایانه است.
با این امکان که با فشار دادن هر کلید، حرف فارسی مطابق آن به وسیله رایانه تلفظ می شود.
در بینایی این عمل با نگاه کردن به صفحه مانیتور فراهم می شود.
در واقع صفحه کلید در این مورد گویا شده است.
آیا مانیتور به عنوان بخش خروجی هم گویا شده و با سیستم صوتی کار می کند؟ به جای استفاده از
مانیتور بینایی از یک مانیتور بریل استفاده می شود.
مانیتور دیگر به صورت ایستاده روی میز قرار ندارد، بلکه زیر دستان فرد نابیناست و متنی که ما روی صفحه
مانیتور می بینیم ، به بریل تبدیل و زیر انگشتان فرد برجسته می شود.
صفحه این مانیتور به اندازه یک خط بریل است.
فرد با خواندن هر خط به وسیله کلیدی که زیر صفحه وجود دارد، به خط بعدی می رود و کنار
آن خروجی صوتی هم وجود دارد.
این دستگاه می تواند هنگام تبدیل به بریل ، تفاوت زبانهای فارسی ، انگلیسی و عربی را به صورت خودکار
تشخیص دهد و این کار را با استفاده از DLL خاص خودش انجام می دهد؛ البته نسخه فارسی این DLLه
م طراحی خودمان است ، ولی با وجود این هنوز امکان دسترسی به عکس و تصاویر با این روش موجود
نیست.
DLL چه کاری انجام می دهد؟ در واقع DLL، جعبه ای است که به آن ورودی می دهیم و از
آن خروجی های خاص دریافت می کنیم.
این جعبه ، هم مبدل است و هم تجزیه و تحلیل انجام می دهد.
DLL، نرم افزاری است که در برنامه های مختلف مورد استفاده قرار می گیرد تا خروجی های مطلوبی داشته باشد.
به انتقال تصاویر اشاره کردید.
برای این کار هنوز طرحی ارائه نشده است؟ خود ما دستگاهی به نام سروش را در این زمینه ثبت کردیم
؛ به عنوان مثال یکی از نمونه های خوب اطلاعات ، نقشه ایران است.
نقشه باید برجسته باشد و یک راه برای این کار استفاده از چاپگر بریل است.
نقشه برجسته را روی دستگاه قرار می دهیم به طوری که زیر آن یک سری سلول حساس وجود دارد که
با رایانه مرتبط است.
با لمس محدوده یک استان ، حسگرهای حساس زیر آن فعال می شوند و فایل اطلاعات آن استان به صورت
صوتی پخش می شود.
به دلیل این که خط بریل حجیم است و یک فرمت و اندازه هم بیشتر ندارد، بخشی از اطلاعات به
صورت صوتی داده می شود.
کاربرد این دستگاه از پیش دبستانی تا مراحل پیشرفته دانشگاهی است.
به این ترتیب قدرت خواندن داستان های مصور هم فراهم می شود و حتی افراد نابینا می توانند به صورت
نوشتار بینایی چیزی بنویسند.
به این ترتیب که حروف الفبا را در اندازه بزرگ برجسته می کنیم و با استفاده از این دستگاه ،
با فشار بر حروف ، دستگاه حروف را می خواند.
پس از این ، حروف را کوچکتر می کنیم.
با این شیوه فرد با شکل حروف آشنا می شود و می تواند حروف را بدون این که ببیند، بنویسد.
کارهای نموداری و آمارها را هم با این ابزار باید انجام داد، چون از جنس متن نیستند.
این نرم افزارهای خاص چه کاری انجام می دهند؟ وقتی روی یک دستگاه رایانه ، ورودی ها و خروجی ها
عوض شد، واضح است که نرم افزارهای مورد استفاده هم با نرم افزارهای بینایی متفاوت است.
حرفه ای ترین و پرطرفدارترین نرم افزار مورد استفاده نابینایان JAWSاست و ما نسخه فارسی آن را تولید کردیم و
این نرم افزار دسترسی به ویندوز را فراهم می کند.
ابزار جانبی دیگر چطور؟ می توانند مورد استفاده افراد نابینا قرار بگیرند؟ بله ؛ البته پرینتر متفاوت می شود و
دیگر ابزارها هم با توجه به نیاز نابینا، تفاوت هایی دارند.
آیا سیستم عامل هم تغییر می کند یا همان ویندوز یا لینوکس است و این نرم افزارها روی آنها نصب
می شود؟ سیستم عامل همان ویندوز است که به طور عمده ایکس پی (XP) مورد استفاده است ، ولی دسترسی
به امکانات ویندوز ایکس پی بدون نرم افزارهای جانبی دیگر -Screan reader-امکان پذیر نیست.
خود ویندوز ایکس پی یک سری امکانات جدید اضافه کرده که برای افراد کم بینا تصاویر را درشت تر می
کند؛ اما این بخش برای استفاده نابینایان معمول نشده است.
آیا امکان نصب این وسایل روی لپ تاپ وجود دارد تا افراد نابینا به لپ تاپ هم دسترسی داشته باشند؟
در بخش نرم افزارها که تفاوتی نمی کند لپ تاپ باشد یا خانگی.
در بخش سخت افزاری هم به صورت قابل نصب در خارج این امکان وجود دارد، اما این که در داخل
کیس نصب بشود، کار جالبی نیست.
درباره پوشش صفحات وب چه امکاناتی وجود دارد؟ امکان لمس تصاویر که در هیچ جای دنیا وجود ندارد، چون به
لحاظ ابعادی باید خیلی بزرگتر از آن چیزی باشد که ما می بینیم و یک ماجرا هم رنگهاست که باید
از آنها صرف نظر کرد.
اما دیگر موارد را که متن هستند به طور کامل در دسترس دارند.
پس به این ترتیب افراد نابینا هم می توانند به وسیله این رایانه ویژه از امکاناتی همچون پست الکترونیکی استفاده
کنند؟ صددرصد، چون ایمیل ، متنی است در ویندوز و ما به همه امکانات آن دسترسی داریم.
خیلی هم متداول است.
درواقع افراد نابینا می توانند تمام استفاده های متنی را که ما از رایانه می کنیم ، داشته باشند.
به بازی و سرگرمی هم اشاره کردید، آن به چه صورت است ؟ فعلا فقط شطرنج است.
موقع حرکت روی صفحه ، حرکتها را می خواند.
بازیهای مهم دنیا را که در حافظه اش دارد، می تواند مرور کند.
با همان استانداردهای متداول شطرنج طراحی شده که روی مانیتور بریل به صورت مکتوب ثبت می شود و حرکات قبلی
هم قابل مرور و دسترسی هستند.
در نظر ندارید امکانات جدیدی به سیستم اضافه کنید؟ البته.
ارتقای ابزارهای قبلی ، بهبود سیستم صوتی و نرم افزارهای کاربردی را هم شروع کردیم و همین طور موارد تخصصی
برای روان شناسان ، موکلان و…
نابینا.
در این مدتی که کار روی این طرح را دنبال می کنید، با چه مشکلاتی مواجه شدید؟ نابینا برای خواندن
و نوشتن به رایانه احتیاج دارد و استفاده اش به مراتب بیشتر از افراد بیناست.
به علت حجیم بودن فونت بریل ، بهترین راه خواندن مجلات ، مقالات و…
روش الکترونیکی است.
در کم کردن محدودیت بینایی یعنی برابرسازی فرصتها موثر است که ما یا باید مراکز را تجهیز کنیم یا امکانات
فردی را فراهم آوریم و به همکاری ارگان و سازمان های مرتبط نیازمندیم تا بتوانیم استفاده از رایانه را برای
نابینایان عمومی کنیم.
هما کبیری
آگهی استخدام همکار در سایت های نیک صالحی و پرشین وی
حاشیه های بازیگر زن سینمای ایران فیلم
برچسب ها:
اخبار مرتبط :
سامسونگپک ضد ریزش مودکتر تاجبخشدکتر بتول طاهری

مهر پروازعضویت در تلگرام
یافته های علمی درباره هیتلر ثابت می کند او در سال ۱۹۴۵ مرده
یافته های علمی درباره هیتلر ثابت می کند او در سال ۱۹۴۵ مرده
اطلاعاتی عجیب از امکان وجود حیات در سیاره مشتری
اطلاعاتی عجیب از امکان وجود حیات در سیاره مشتری
تحولی عظیم در پزشکی درمان بیماری‌ها با سلول درمانی
تحولی عظیم در پزشکی درمان بیماری‌ها با سلول درمانی
عوارض شیردهی بیشتر از دو سال برای کودکان
عوارض شیردهی بیشتر از دو سال برای کودکان
مهره مار چیست ؟ تشخیص مهره مار اصل
مهره مار چیست ؟ تشخیص مهره مار اصل
کشف روش درمانی جدید برای طاسی
کشف روش درمانی جدید برای طاسی
علت درخشش چشم گربه در شب به صورت علمی
علت درخشش چشم گربه در شب به صورت علمی
کشف روش جدید برای درمان چاقی در انگلیس
کشف روش جدید برای درمان چاقی در انگلیس
سامسونگپک ضد ریزش مودکتر تاجبخشدکتر بتول طاهریمهر پروازعضویت در تلگرام