اما تحقیقات جدیدی كه از سوی انستیتوی ایدز دانشگاه UCLA صورت گرفته، حاكی از این است كه ماده‌ای شیمیایی حاصل از ریشه گیاه خارشتر كه غالبا در گیاه درمانی چینی‌ها مورد استفاده واقع می‌شود، می‌تواند باعث جلوگیری یا كندی روند تصاعدی كوتاه‌شدگی این بخش از كروموزم شود كه به اعتقاد دانشمندان آن را به سلاحی كلیدی در مبارزه بر علیه ایدز مبدل می‌كند.

به گفته دانشمندان، بخش بیماری‌شناسی و تشخیص پزشكی دانشگاه كالیفرنیا این یافته جدید از پتانسیل بالایی برای افزودن به درمان‌های فعلی ایدز برخوردار بوده یا حتی می‌تواند به جای درمان سنگین HAART (درمان ضد برگشت به عقب ویروسی بسیار فعال) كه از سوی برخی بیماران بخوبی تحمل نشده و پر هزینه نیز هست، جایگزین شود.

تلومر ناحیه‌ای در انتهای هر كروموزم است كه دربردارنده توالی‌های تكرار شده دی ان ای است، ولی ژن‌ها را شامل نمی‌شود. این بخش‌ها برای حفاظت كردن انتهای كروموزم‌ها و جلوگیری از امتزاج آنها با یكدیگر فعالیت می‌كنند و عملكرد آنها بیشتر شبیه نوك‌های پلاستیكی بند كفش است كه از باز شدن و رشته شدن بندها جلوگیری می‌كند.

هر زمان كه سلولی تقسیم می‌شود ، این تلومرهای محافظ كوتاه‌تر می‌شوند و سرانجام باعث رسیدن سلول به مرحله‌ای موسوم به پیری ثانوی می‌شود كه از این زمان سلول دیگر نمی‌تواند تقسیم شود.

به عبارتی شواهد امر حاكی از آن است كه سلول به مرحله‌ای پایانی رسیده است، اما در واقع، به سلولی با مشخصه‌های وراثتی و كاركردی جدید تغییر یافته است. برای این كه سیستم ایمنی بدن عملكرد صحیحی داشته باشد، لازم است حجمی ‌از تقسیم سلولی در این بخش روی دهد.

به عنوان مثال، سلول‌های تی ۸ CD موسوم به سلول‌های قاتل كه به مبارزه علیه عفونت و آلودگی كمك می‌كنند دارای گیرنده‌های منحصری برای آنتی ژن‌های بخصوص هستند. زمانی كه ویروسی وارد بدن می‌شود، گیرنده‌های سلول‌های تی قاتل آن را شناسایی نموده و از طریق تقسیم شدن، نسخه‌هایی از خودشان را برای مبارزه با عامل مهاجم ایجاد می‌كنند.

به طور كلی تلومرهای واقع در انتهای كروموزم‌ها از طول كافی برای این كه بدون مشكل به دفعات تقسیم شوند برخوردارند. این در حالی است كه در زمان مبارزه علیه عفونت و آلودگی‌ها، سلول‌های تی می‌توانند آنزیمی ‌موسوم به تلومر از را فعال كنند كه خود از كوتاه‌شدگی تلومرها جلوگیری می‌كند.

به اعتقاد این گروه تحقیقاتی، مشكلی كه درباره ویروس‌هایی مثل ویروس اچ آی وی كه بدن قادر به حذف كامل آنها نیست وجود دارد، این است كه سلول‌های تی مبارز نمی‌توانند تلومرازهای فعال شده خودشان را از گزند ویروس اچ آی وی حفظ كرده و غیرفعال می‌شوند و در نتیجه، تلومرها كوتاه‌تر شده و این سلول‌های مفید بدن وارد مرحله پیری ثانوی می‌شوند.

تحقیقات قبلی دانشمندان نشان داده است كه تزریق ژن تلومراز به سلول‌های تی می‌تواند جلوی كوتاه‌شدگی تلومرها را گرفته و آنها را قادر به حفظ طولانی‌تر كاركرد جنگندگی‌شان علیه اچ آی وی كند. این در حالی است كه به نظر دانشمندان این رویكرد ژن درمانی روشی عملی برای درمان میلیون‌ها انسانی كه با اچ آی وی زندگی می‌كنند، نیست.

اما دانشمندان در این تحقیق جدید به جای استفاده از ژن درمانی از ماده‌ای شیمیایی موسوم به ۲ TAT بهره برده‌اند كه در اصل هویت آن به گیاهان دارویی مورد استفاده در طب سنتی چینی برمی‌گردد و این ویژگی را دارد كه فعالیت آنزیم تلومراز را در دیگر انواع سلول تقویت می‌كند.

دانشمندان این ماده را به چند روش مورد آزمایش قرار دادند. در وهله نخست سلول‌های تی افراد آلوده به اچ آی وی را در معرض۲ TAT قرار دادند و مشاهده كردند كه این ماده شیمیایی نه تنها روند كوتاه‌شدگی تلومرها را كند می‌كند، بلكه تولید فاكتورهای حل شدنی سلول موسوم به شیموكین‌ها و سیتوكین‌ها را نیز بهبود می‌بخشد كه نقش زیادی در ممانعت از كپی سازی اچ آی وی دارند.

محققان سپس نمونه‌های خونی از افراد آلوده به اچ آی وی گرفته و سلول‌های تی ۸ CD و ۴ CD آلوده شده به ویروس را جداسازی كردند. سلول‌های تی ۸ CD را با ماده شیمیایی تیمار نموده و با سلول‌های تی ۴ CD در ظرف تركیب كردند. نتایج نشان داد كه سلول‌های تی درمان شده از سوی سلول‌های تی دیگر از تولید ویروس اچ آی وی جلوگیری می‌كند.

محققان معتقدند توانایی افزایش دادن فعالیت تلومراز و كاركردهای ضد ویروسی گویچه‌های سفید تك‌هسته‌ای خون مثل سلول تی ۸ CD ، حاكی از این است كه این راهبرد درمانی جدید می‌تواند در درمان بیماری ایدز سودمند باشد انتظار می‌رود با در نظر گرفتن یافته‌های محققان مركز ایمنی شناسی و ایدز دانشگاه یو سی ال ای در استخراج این تركیب شیمیایی ارزنده از ریشه گیاه خارشتر و نقش آن در بهبود عملكرد سلول‌های دفاعی بدن و توجه به فراوانی گیاه دارویی خارشتر در فلور گیاهی ایران، علاقه‌مندان و محققان كشورمان نیز در زمینه استخراج و ساخت تركیبات دارویی از این دست و همگام شدن در فرآیندهای نوین درمانی بیماری مخرب ایدز گام‌هایی ارزشمند بردارند.

منبع:آفتاب