"ايدز" خود زمينه‌ساز بروز عفونت‌هاي موسوم به فرصت طلب است که يک بدن سالم عموماً قادر به مبارزه با آنهاست و در نهايت پيشرفت همين عفونت‌ها منجر به مرگ بيمار مي‌گردد به طوري که بيماري سل عامل اصلي مرگ و مير در ميان مبتلايان به ايدز در سراسر جهان است.
در سال 1981 هشت مورد وخيم از ابتلا به بيماري کاپوسي سارکوما يکي از انواع خوش‌خيم‌تر سرطان که معمولاً در ميان افراد سالمند شايع است، در ميان مردان همجنسگراي نيويورک گزارش شد.
تقريباً هم‌زمان با اين موارد، شمار مبتلايان به يک عفونت ريوي نادر در کاليفرنيا و نيويورک بالا رفت. با اين که در آن زمان عامل شيوع ناگهاني اين دو بيماري مشخص نشده بود، اما معمولاً از اين دو واقعه پزشکي به عنوان آغاز ايدز ياد مي‌کنند. در طي يک سال اين بيماري بدون نام، گسترش زيادي داشت تا سرانجام در 1982 آن را ايدز ناميدند.
از سال 1988 به منظور افزايش بودجه‌ها و همچنين براي بهبود آگاهي، آموزش و مبارزه با تبعيض‌ها اول دسامبر هر سال (10 آذر) به عنوان روز جهاني ايدز معين شده‌است و هر سال براي اين روز شعاري نيز در نظر گرفته مي‌شود.
ايدز پديده‌اي پزشکي-بهداشتي است که ابعاد اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي آن بسيار گسترده‌ است.
در سال 1996‌ سازمان ملل متحد ايدز را نه تنها به عنوان يک مشکل سلامتي مورد توجه قرار داد بلکه آن را يک مسئله بر سر راه پيشرفت بشري برشمرد.
همچنين در سند استراتژي امنيت ملي ايالات متحده آمريکا (2002) اين کشور خود را متعهد به هدايت جهان براي کاهش تلفات هولناک اچ.آي.وي/ايدز دانسته است.
بيش از 90 درصد موارد ابتلاء مربوط به کشورهاي جهان سوم و در حال توسعه‌ است. ايدز در حال حاضر چهارمين علت مرگ و مير بشر است که پيش بيني مي‌شود تا سال
يک ويروس به نام اچ‌آي‌وي عامل بروز بيماري ايدز است.
هر فرد دچار" اچ‌آي‌وي" الزاما مبتلا به ايدز نيست بلکه اگر برخي تظاهرات باليني را بروز دهد مشخص مي‌شود به ايدز مبتلا شده‌است.
تنها نيمي از افراد مبتلا به اچ-آي-وي در طي 10 سال به مرحله ايدز مبتلا مي‌شوند. اين زمان در افراد مختلف متفاوت است و به وضعيت سلامتي و عادات فردي افراد بستگي دارد، امروزه برخي داروها نيز به کنترل اين روند کمک مي‌کنند
ويروس "اچ آي وي" از اين راهها ممکن است از يک فرد مبتلا به يک فرد سالم منتقل شود:
انتقال خوني، از راه تزريق فرآورده هاي خوني آلوده، استفاده از سرنگ مشترک (در معتادان تزريقي)، انتقال در کارکنان بهداشتي درماني (Needle stick) ، انتقال عمودي (از مادر به نوزاد) که شايعترين راه انتقال در افراد مبتلا بوده است.
انتقال جنسي، يکي از شايعترين راههاي انتقال برقراري رابطه جنسي حفاظت نشده است. در صورت وجود بيماريهاي آميزشي احتمال انتقال بيشتر مي‌شود.
به علت عدم ثبات اين ويروس در هواي آزاد انتقال از روشهايي همچون تماس پوستي و دهاني مشاهده نشده است
پس از ورود "اچ.آي.وي" به بدن اولين علايم به صورت يک سندرم شبه سرماخورگي به همراه بزرگ شدن غدد لنفاوي عارض مي‌شود که معمولا اين علايم بهبود يافته و ويروس به حالت نهفته در بدن باقي مي‌ماند، اين مرحله که در آن فرد حامل بيماري تلقي شده ولي علايمي نشان ‌نمي‌دهد ممکن است تا ده سال و بيشتر به طول بيانجامد.
در مرحله آخر اين بيماري با نقص سيستم ايمني به علت فعاليت بالاي ويروي و کاهش لنفوسيتهاي نوع تي در خون مشخص مي‌شود که ايدز ناميده مي‌شود.
در اين مرحله بدن در معرض عفونتهاي فرصت‌طلب ناشي از باکتري، ويروس، قارچ و انگل‌هايي قرار مي‌گيرد که در افراد سالم معمولاً به آساني مهار مي‌شوند. اين بيماري تقريبا همه‌ي سيستم هاي ارگاني بدن را درگير ميکند. همچنين افراد مبتلا ريسک بالايي براي ابتلا به سرطان هاي مختلف نظير سارکوم کاپوزي، سرطان گردن رحم و لنفوم دارند. بعلاوه، علايم سيستميک عفونت نظير تب ، تعريق(خصوصا شب هنگام)، لرز، تورم غددلنفاوي ،لرز، ضعف و کاهش وزن را دارند. عنوان پيوند
رييس دانشگاه علوم پزشکي کهگيلويه و بويراحمد معتقد است: فرد مبتلا به اچ-آي-وي هنگامي به مرحله‌ي ايدز ميرسد که شمار گويچه‌هاي سفيد CD4+T آنقدر کم شود که نتوانند از پس انجام وظيفه معمولي خود برآيند.
دکتر حسام الدين نبوي زاده سه شنبه در گفت و گو با ايرنا افزود: CD4+T ياخته‌هاي سفيد خون هستند که واکنش‌هاي ايمني بدن را موزون و مهار مي‌کنند.
وي بيان مي کند: اين دشواري اندک اندک در درازاي هنگامي که شخص + HIV مي‌باشد، پيشرفت مي‌کند که ممکن است يک تا 15 سال به درازي بکشد.
نبوي زاده ابراز مي دارد: البته افراد در درازاي اين مدت بسيار خوب و تندرست به نظر مي‌رسند و احساس خوبي نيز دارند. ولي در اين مدت شمار ويروس چند برابر مي‌شود.
وي اظهار مي دارد: بر پايه اين تعريف ايدز هنگامي است که شمار سلول‌هاي CD4+T به کمتر از 200 شماره در هر ميکروليتر خون مي‌رسد و يا هنگامي که بدن فرد دچار عفونت‌هاي فرصت‌طلب بشود (که گاهي با بودن 200 تا 800 ياخته CD4+ رخ مي‌دهد).
راههاي پيشگيري:
از آنجا که تاکنون واکسن و يا علاج قطعي براي اين بيماري کشف نشده‌است و در آينده نزديک نيز امکان پذير به نظر نمي‌رسد مهم‌ترين راه مبارزه با اين بيماري پيشگيري و آموزش است.
گزارش سال 2007 بانک جهاني در مورد ايدز در جنوب آسيا، شيوع بيماري ايدز را «شديد» اما «قابل پيشگيري» مي‌داند.
براي پيشگيري از انتقال اچ‌آي‌وي، بهترين راه خودداري از برقراري رابطه جنسي با فرد مبتلا و يااستفاده از کاندوم‌هاي جنس لاتکس (نوعي پلاستيک) است.
ذرات با ابعاد اچ‌آي‌وي نمي‌توانند از کاندوم لاتکس عبور کنند و اگر به درستي و به طور منظم استفاده شوند شيوه کاملاً موثري در کاهش خطر انتقال بيماري محسوب مي‌شوند. هرچند تنها شيوه صد در صد موثر خودداري کامل از آميزش جنسي با افراد مشکوک به داشتن رفتارهاي پرخطر است.
معتادان تزريقي مي‌توانند با خودداري از مصرف سرنگ‌هاي مشترک خطر ابتلا به اچ‌آي‌وي را کاهش دهند.
در مجموع پنج دسته دارو وجود دارد که در مقاطع مختلف ورود و رشد اچ.آي.وي عمل مي‌کنند:
بازدارنده‌هاي ورودي: اين داروها به پروتئين‌هاي موجود بر سطح بيروني ويروس اچ‌آي‌وي مي‌چسبد و از پيوستن و ورود آن به سلول‌ها جلوگيري مي‌کند. از اين گروه تاکنون تنها يک نمونه از دارو، به نام "فوزيون (Fuzeon)، وارد بازار شده‌است.
بازدارنده هاي گيرنده کموکاين(Chemokine Coreceptor Antagonists): اين داروها به نوعي پروتئين‌ موجود بر سطح بيروني سلولهاي پذيرنده اچ.آي.وي مي‌چسبد و از چسبيدن ويروس به سلول جلوگيري مي کند . از اين گروه تاکنون تنها يک دارو، به نام Maraviroc وارد بازار شده‌است.
بازدارنده‌هاي ان‌آرتي (Nucleoside reverse transcriptase): اين بازدارنده‌ها اچ‌آي‌وي را از نسخه‌سازي از ژن‌هاي خود باز مي‌دارد.
بازدارنده‌هاي ان‌ان‌آرتي (Non-nucleoside reverse transcriptase): اين بازدارنده‌ها نيز فرآيند نسخه سازي را مختل مي‌کنند. آنها با چسباندن خود به آنزيمي که اين فرآيند را کنترل مي‌کند نسخه سازي را مختل مي‌کنند.
بازدارنده‌هاي پروته آز (Protease): اين داروها به آنزيم ديگري به نام پروته آز که نقشي اساسي در جمع آوري ذرات ويروس تازه دارد، مي‌چسبند.
داروهاي ضد ايدز بايد به صورت ترکيبي مصرف شوند. معمولاً سه نوع داروي مختلف از دست کم دو دسته مختلف از داروها به طور هم‌زمان به بيمار تجويز مي‌شود. با تغيير شکل دادن اچ‌آي‌وي، برخي از نمونه‌هاي اين ويروس در مقابل داروها مقاوم مي‌شوند. بنابراين شانس کنترل اچ‌آي‌وي در صورت استفاده از چند دارو بيشتر خواهد بود. در برخي موارد از مبتلايان تازه، ويروسهايي رديابي شده‌اند که حتي پيش از آغاز معالجات در برابر داروهاي موجود مقاومت نشان مي‌دهند.
پژوهشگران ايراني داروي گياهي ضد ايدز جديدي با نام آيمود توليد کردند که به گفته? مدير اين پروژه موجب تقويت سيستم دفاعي بدن در برابر اين ويروس مي‌شود و حاصل پنج سال تحقيق در اين زمينه‌است.
عوارض جانبي داروها و عوارض جانبي شايع
تهوع، استفراغ، سردرد، خستگي مفرط، کهير، اسهال، بي‌خوابي، بي‌حسي در اطراف دهان، درد معده ، التهاب لوزالمعده، آسيب به کبد و لوزالعمده، زخمهاي درون دهان، تغيير شکل بدن، آسيب به سلولهاي عصبي، کم خوني، درد عضلاني و ضعف است.
اخيرا انتقال بيماري ايدز در استان کهگيلويه و بويراحمد که استاني است سنتي، نيز رواج پيدا کرده است که گونه اي که امارها نشان از پيشروي اين بيماري خطرناک را دارد.
کارشناس بيماريهاي ايدز مرکز بهداشت استان کهگيلويه و بويراحمد گفت: حدود 100 بيمار مبتلا به بيماري ايدز در اين استان شناسايي شده است.
دکتر مصطفي جهانبخشي ابراز داشت: بيشترين امار با 75 نفر معادل 75 درصد مروبط به شهرستان گچساران است.
وي بيان کرد: از مجموع 100 بيمار مبتلا به اين بيماري در استان حدود 90 درصد مرد و مابقي زن هستند.
جهانبخشي، بيشترين عوامل بروز بيماري ايدز در استان را در گذشته از طريق سرنگهاي مشترک اعلام کرد و افزود: اين در حالي است که انتقال اين بيماري از طريق رابطه جنسي در استان در حال شيوع است.
وي، آموزش افراد گروه هدف اعتياد تزريقي، غربالگري در زندانها و اطلاع رساني در زمينه جلوگيري از انتقال اين بيماري از مهمترين برنامه هاي در دست اجراي مرکز بهداشت استان کهگيلويه و بويراحمد است.ک/4