هاست

عصباني شدن آسان است - همه مي توانند عصباني شوند، اما عصباني شدن در برابر شخصِ مناسب، به ميزان مناسب، در زمان مناسب ، به دليل مناسب و به روش مناسب – آسان نيست!

ارسطو

اهميت هوش هيجاني

بيش از يکصد سال، بهره هوشي يا هوشبهر ( IQ ) به عنوان معياري براي سنجش هوش فردي محسوب مي شد. آزمون بهره هوشي تنها شاخصي بود که نمايانگر توانايي يادگيري افراد محسوب مي شد، شايد به همين خاطر است که تعداد زيادي از والدين، از همان دوران قبل از مدرسه رفتن، نگران کيفيت يادگيري فرزند خود و مدرسه اي که قرار است او در آن درس بخواند، هستند . غافل از اينکه در سالهاي اخير تحقيقات علمي نشان داده که تنها داشتن هوش عقلاني ( شناختي ) زياد براي کسب موفقيت کافي نيست و علاوه بر IQ ، ابزارهاي ديگري نيز لازم است. بسياري از افراد در زمينه علمي به خاطر بهره هوشي بالا در موسسات آموزشي و دانشگاهها به مدارج بالايي نائل مي شوند، اما بعضي از همين افراد در محيط کار و خانواده چندان موفق نيستند و بر عکس آنها افرادي بوده اند که بهره هوشي پاييني دارند، ولي در محيط خانواده و کار افرادي موفق و سازگار به شمار مي روند که علتش مي تواند به سطح هوش هيجاني ( EI ) يا توانايي هدايت هيجان هاي شخصي در تعاملات فردي ارتباط پيدا کند.

هوش هيجاني پيش بيني کننده موفقيت افراد در زندگي و نحوه برخورد مناسب با استرس هاست . بطور خلاصه هوش هيجاني يعني : داشتن ظرفيتي براي شناخت احساسات و هيجان هاي خود و ديگران و استفاده از اين هيجان ها به بهترين نحو براي برقراري ارتباط با خود و ديگران . روان شناسان عقيده دارند مي توان هوش هيجاني را در کودکان و حتي افراد بالغ افزايش داد. ممکن است اين سئوال مطرح شود که چرا پرورش و رشد هوش هيجاني مهم است؟

وقتي هيجان ها و احساسات ما کنترل شود، رفتار مناسب تري را هم تجربه خواهيم کرد و اين رفتار خوب باعث ايجاد احساس خوب و بالا رفتن اعتماد به نفس و تقويت ارتباط اجتماعي مي شود.

ايجاد حس مسئوليت پذيري: هوش هيجاني به ما کمک مي کند که فرد مسئوليت پذيري در جامعه باشيم، براي رسيدن به اين مرحله بايد به کودکان آموزش هاي لازم را بدهيم. ابتدا با آموزش به کودکان، به آنان ياد دهيم به جاي آنکه ديگران احساسات شان را در دست گيرند، مسئوليت احساسات و هيجان هاي خود را بپذيرند، به عنوان مثال: به جاي اينکه بگويد" شما باعث خوشحالي من شديد " از جمله " من احساس خوشحالي مي کنم " استفاده کند. همچنين به آنها بياموزيم در مقابل احساسات خود حق انتخاب دارند، انتخاب هايي چون استفاده از مهارت هاي کلامي و غير کلامي ، تغيير دادن، اقدام کردن و ..... همه ما مي توانيم بر هيجان هاي خود تسلط داشته باشيم و آن را تحت کنترل خود بگيريم و اين امر با تقويت هوش هيجاني ميسر مي شود. وقتي هيجان ها و احساسات ما کنترل شود، رفتار مناسب تري را هم تجربه خواهيم کرد و اين رفتار خوب باعث ايجاد احساس خوب و بالا رفتن اعتماد به نفس و تقويت ارتباط اجتماعي مي شود.

ايجاد زندگي شاد و با نشاط: تحقيقات نشان داده است هر چه افراد شاد و خوشحال باشند از سلامت بيشتري برخوردارند و هر چه از هوش هيجاني بيشتري برخوردار باشند، افرادي مسئوليت پذير و اجتماعي تر هستند و بالا بودن هوش هيجاني به آنان کمک مي کند که شادتر باشند و غم واندوه را از خود دور کنند.
کودک
چگونه هوش هيجاني کوکان را افزايش دهيم؟

بيشتر مهارت ها بر اثر تعليم و تربيت توسعه مي يابد. هوش هيجاني به وسيله رشد مهارت هاي هيجاني قابل رشد و توسعه است. هوش هيجاني مفهومي، قابل يادگيري است. بر خلاف بهره هوشي که در طول زندگي سطح آن تقريبا" ثابت است، هوش هيجاني را مي توان افزايش داد.

قبل از هر چيز والدين بايد در باره احساسات و هيجانات اطلاعات بيشتري پيدا کنند و در باره انواع هيجان مثل شادي و غم، شجاعت و ترس، صبر و بي حوصلگي، عشق و تنفر و.... اطلاعات سازنده اي داشته باشند.

با ايجاد يک محيط امن عاطفي کودکان مي توانند با آزادي در باره احساساتشان با والدين گفت و گو کنند.

توانايي هاي هوش هيجاني با تعامل خوب والدين و کودک آغاز مي شود . والدين به کودکان ياد مي دهند که هيجان هاي خود را تشخيص دهند و آنها را نامگذاري کنند. به عنوان مثال: احساس نااميدي مي کنم، احساس شادي مي کنم، الان عصباني هستم و ... پس وقتي از رفتار دوستش شکايت مي کند و مي گويد من اصلا" او را دوست ندارم، مي توان جمله او را به اين صورت تصحيح کرد: به نظر مي رسد از دست دوستت عصباني هستي، با بيان اين جمله، هم نشان داده ايد احساس فرزندتان را درک کرده ايد و هم الگوي مناسبي براي بيان احساسات فراهم ساخته ايد.

به جاي نامگذاري روي فرزندان با صفاتي چون دست و پا چلفتي، بي عرضه، ترسو، کودن و .... احساسات آنها را نامگذاري کنيد: مثلا" ( الان احساس خجالت مي کني، به نظر مي آيد احساس ترس مي کني و .... )

به حرف هاي فرزندان خود با دقت گوش دهيد و همزمان از زبان بدن (حالات و حرکات اعضاي بدن و صورت ) استفاده کنيد.

اين روش به شما کمک مي کند ارتباط بهتري با فرزندتان برقرار کنيد و او را بهتر بشناسيد.

متخصصان باور دارند که آموزش طبيعي هيجاني که همراه با هنرهاي آزاد است از اهميت بيشتر برخوردار است. در درسهايي که داستان هاي مهيج وجود دارد، کودکان در مورد احساسات قهرمانان شروع به يادگيري مي کنند و خود را به جاي قهرمان داستان مي گذارند و با نحوه برخورد يا مقابله با احساساتي چون خشم، ترس، شادي، غم و ... آشنا مي شوند.

آموزش مهارت هاي اجتماعي ار راه هاي افزايش هوش هيجاني است. اين آموزش شامل برنامه کنترل خشم وعصبانيت، همدلي، پي بردن به تفاوت ها و شباهت هاي مردم، حل مسائل و مشکلات، برقراري ارتباط موثر، ارزيابي خطرات، تصميم گيري، تقويت روحيه افراد گروه، ابتکار و مديريت تغيير، استفاده از روشهاي گوناگون براي متقاعد کردن ديگران و ... است.

منبع: شبکه اينترنتي ايران صدا