شاعري که مرزهاي جغرافيايي را در نورديده است
جام جم آنلاين: پروين اعتصامي شاعره اي اديب و تواناست که بلاغت و رسايي اشعار وي سبب شده مرزهاي جغرافيايي را درنوردد و با شاعران ديگر آن زمان برابري کند.
به گزارش ايرنا، بيست و پنجم اسفند ماه، صدمين سالروز تولد پروين اعتصامي شاعر پر آوازه ايران معاصر است که شوراي فرهنگ عمومي در سال 1385، روز 25 اسفند را روز پروين اعتصامي نامگذاري و دبيرخانه اين شورا مناسبت اين نامگذاري را ، يکصدمين سالروز تولد اين شاعر معاصر اعلام کرد.
پروين اعتصامي شاعره نامدار ايراني است که اشعار وي با مضاميني نو و در دفاع از حقوق سروده شده ، در اشعار وي درد و و غم رنج ديدگان و زحمتکشان همواره به چشم مي خورد.
او شاعري چيره دست بود که پا از دايره ادب فراتر نگذاشته و دخل و تصرفي در شيوه شعري شاعران قديم نکرد و همواره توانست عقايد و افکار خود را با به نحوي دلنشين و با استحکام و متانتي خاص در چار چوب قالب هاي شعري بيان کند.
عبدالرضا رادفر استاد ادبيات دانشگاه آزاد کرمان و سنندج در خصوص خصوصيت اشعار وي مي گويد: پروين به عنوان يک شاعر آنچه را که مي بيند و حس مي کند به شعر در مي آورد و در حقيقت نگاه ويژه پروين است که به وي هويت شاعرانه مي بخشد.
وي مي گويد: صداقت در نوع نگاه وي مشهود است و نوع زبان وي به باور بعضي منتقدين زبان مردانه است اما اين زبان مردانه همان قالب قطعه است که شاعران گذشته از آن استفاده کرده اند، شکل شعر پروين به خودش بر مي گردد.
اين استاد دانشگاه گفت: به عنوان يک شاعر و استاد ادبيات که دستي در اين حوزه دارم بر خلاف ديگران به دنبال زنانگي در اشعار پروين نيستم بلکه به دنبال انسانيت هستم، معتقدم که زن بودن از اشعار وي استخراج نمي شود، پروين در اشعارش به هنر فراتر از جنس نگاه کرده، هنر مرز نمي شناسد و متعلق به انسان است.
رادفر اضافه کرد: روحيات زنانه را مي توان در اشعار وي ديد موضوعاتي که زنان آن روزگار مبتلا بوده اند، مفاهيمي در حوزه زندگي، نخ وسوزن و مناظره هاي زنانه نيز در اين اشعار به چشم مي خورد.پروين نگاه حکيمانه و معرفت آميز به اشعار دارد و وقتي حکمت و معرفت بن مايه نگاه هنرمند شد، خيلي از ظرفيتهاي انحصاري و فردي را پشت سر مي گذارد و شاعر به جهان بيني مي رسد.
اين استاد دانشگاه افزود : يکي ديگر از نکاتي که در اشعار وي به چشم نمي خورد مسئله زمان است، آنچه را که پروين مي بيند موضوعات فخيم و بزرگي است که هيچگاه کهنه نشده و انسان دائما با آن درگير است.
رادفر در خصوص خصوصيات رفتاري وي اظهار داشت: در حوزه رفتار اجتماعي عرصه براي سرودن شعر توسط يک شاعر زن فراهم نبود اما با توجه به اينکه وي دختر اعتصام الملک اديب و شاعر آن دوره بود و اديباني بزرگ به منزل وي آمد و شد مي کردند، از اين رو پروين در محيطي اجتماعي بزرگ شد.
اين استاد دانشگاه در ادامه گفت: در اشعار وي آزاديخواهي به چشم مي خورد اما در حوزه رفتار شخصي بسياري اشعار سروده شده را به پروين متعلق نمي دانستند اما اين شاعره نامدار به واسطه روح شاعرانه همواره با صبر و هنر ناملايمات را پشت سر ميگذاشت و همواره از آزمونهاي اينچنيني سربلند بيرون مي آمد.پروين زني آزاديخواه بود و خود را به عنوان زن هنرمند ايراني در آن عرصه ثبت کرد و منش و بلندي طبع وي به حدي بود که او دعوت دربار را رد کرد، شعر پروين بازتاب و آينه تمام نماي شخصيتي اوست.
رادفر در خصوص وضعيت آن دوره و نظر شاعران مرد گفت: براي برخي بسيار سنين بود که زني هم نسل و هم وزن و برابر آنها هنرمندي کند و چه بسا که در آن دوره اتهاماتي نيز به وي زده شد.پروين خودش را با شعر تثبيت کرد، امروزه در حوزه نقد عده اي بر اين باورند که پروين شعرش در حوزه مفاهيم انساني، آموزش و پند و حکمت و اخلاق است و برخي نيز معتقدند که وي شاعر زمان خود نيست بلکه آرمانخواه و ايده آليست است.
اين استاد ادبيات افزود: خارج از رويکردها پروين روحش چکيده شاعرانگي است، ايده شاعرانه وي لطيف است و نابي اشعار وي مرزها را در مي نوردد و فراتر از يک نگاه ادبي است.
وي معرفي اشعار و آثار هنرمندان عرصه ادب را بر عهده مسوولان فرهنگي دانست و گفت: علاوه بر معرفي آنها در کتاب هاي درسي در نشستهاي ادبي وجوه بارز شخصيت پروين و اشعار وي را بيان کنند.
مسئول آفرينش هاي ادبي حوزه هنري استان کرمانشاه نيز اشعار پروين را به لحاظ ساختاري منحصر به فرد دانست و گفت: 2 شاعر هستند که قالب قطعه در اشعار آنها بيش از ديگر شاعران به چشم مي خورد و به نوعي قالب قطعه با اشعار اين دو دوباره زنده شده است يکي ابن يمين فريومدي و ديگري پروين است و تا به امروز هيچ شاعري همانند اين دو روي اين قالب مانور نداده اند.
همت علي اکرادي افزود: در اشعار وي بيشترين مفاهيم اجتماعي و سياسي به همراه سمبل و نشانه ها ديده مي شود وي با اشعارش از طريق سمبل ها با ديکتاتوري مبارزه مي کرد که شعر «روزي گذشت پادشهي از گذرگهي / فرياد شوق از سر هر کوي و بام برخواست» نمونه اي از اين اشعار است.
اين شاعر و نويسنده معاصر عنوان کرد: شعر پروين زنانه است و اگر امضا و اسم شاعر در انتهاي مطلب هم نباشد مي توان پي برد که اين شاعر زن است، اصطلاحاتي نظير سير و پياز، نخ و سوزن و... که در اشعار پروين متجلي شده اند، موضوع شعر پروين بيان کننده جنسيت شاعر است.
مسوول آفرينش هاي ادبي حوزه هنري استان کرمانشاه عنوان کرد: اگر پروين عمر بيشتري مي داشت بيشتر زنده مي ماند و کارهاي شگفتي خلق مي کرد، اصحاب شعر همواره افسوس مي خورند که کاش مي ماند و بيشتر مي گفت و کارش سرانجام پيدا مي کرد.
وي بهترين راهکار براي معرفي شاعران را راه اندازي نهضت ترجمه دانست و گفت: در ترجمه اشعار بايد از متخصصيني که دستي در ادب نيز دارند بهره گرفت، در مورد اشعار سهراب اين کار تا حدي انجام شده واشعار وي ترجمه شده اما براي اشعار پروين اقدامي صورت نگرفته است.
اين نويسنده و شاعر معاصر گفت: مفاهيم عرفاني، اجتماعي در اشعار پروين آنقدر زياد است که فکر مي کنم اگر ترجمه شود شايد جهاني شود، ما پروين ايراني داريم اما جهاني نداريم.
پروين اعتصامي، شاعره نامدار معاصر ايران از شاعران قدر اول زبان فارسي است. وي فرزند يوسف اعتصام الملک فرهيخته و اديب است و علاوه بر استعداد خدادادي از تربيت خوبي نيز برخوردار بوده است.
رخشنده اعتصامي مشهور به پروين اعتصامي از شاعران بسيار نامي معاصر در روز 25 اسفند سال 1285 شمسي در تبريز تولد يافت.
در کودکي با پدر به تهران آمد. ادبيات فارسي و ادبيات عرب را نزد وي قرار گرفت و از محضر ارباب فضل و دانش که در خانه پدرش گرد مي آمدند بهره ها يافت و همواره آنان را از قريحه سرشار و استعداد خارق العاده خويش دچار حيرت مي ساخت. در هشت سالگي به شعر گفتن پرداخت و مخصوصاً با به نظم کشيدن قطعات زيبا و لطيف که پدرش از کتب خارجي (فرنگي- ترکي و عربي) ترجمه مي کرد طبع آزمائي مي نمود و به پرورش ذوق مي پرداخت.
در تير ماه سال 1303 شمسي برابر با ماه 1924 ميلادي دوره مدرسه دخترانه آمريکايي را که به سرپرستي خانم ميس شولر در ايران اداره مي شد با موفقيت به پايان برد و در جشن فراغت از تحصيل خطابه اي با عنوان «زن و تاريخ» ايراد کرد.
او در اين خطابه از ظلم مرد به شريک زندگي خويش که سهيم غم و شادي اوست سخن مي گفت.
پروين در تمام سفرهايي که با پدرش در داخل و خارج ايران مي نمود شرکت مي کرد و با سير و سياحت به گسترش ديد و اطلاعات و کسب تجارب تازه مي پرداخت.
اين شاعر آزاده، پيشنهاد ورود به دربار را با بلند نظري نپذيرفت و مدال وزارت معارف ايران را رد کرد.
پروين در نوزده تير ماه 1313 با پسر عموي خود ازدواج کرد و چهار ماه پس از عقد ازدواج به کرمانشاه به خانه شوهر رفت.
شوهر پروين از افسران شهرباني و هنگام وصلت با او رئيس شهرباني در کرمانشاه بود. اخلاق نظامي او با روح لطيف و آزاده پروين مغايرت داشت، همراهي اين دو طبع مخالف نمي توانست دوام يابد و سرانجام اين ازدواج ناهمگون به جدايي کشيد و پروين پس از دو ماه و نيم اقامت در خانه شوهر با گذشتن از کابين طلاق گرفت.
با اين همه او تلخي شکست را با خونسردي و متانت شگفت آوري تحمل کرد و تا پايان عمر از آن سخني بر زبان نياورد و شکايتي ننمود.
در سال 1314 چاپ اول ديوان پروين اعتصامي، شاعره تواناي ايران، به همت پدر اديب و گرانمايه اش انتشار يافت. پروين مدتي در کتابخانه دانشسراي عالي تهران سمت کتابداري داشت و به کار سرودن اشعار خود نيز ادامه مي داد. تا اينکه دست اجل او را در 34 سالگي از جامعه ادبي گرفت. به هرحال در شب 16 فروردين سال 1320 خورشيدي به بيماري حصبه در تهران زندگي را بدرود گفت و پيکر او را به قم بردند و در جوار قبر پدر دانشمندش در مقبره خانوادگي بخاک سپردند.
پروين براي سنگ مزار خود نيز قطعه اندوهباري سروده که هم اکنون بر لوح نماينده مرقدش حک شده است.
اينکه خاک سيهش بالين است
اختر چرخ ادب پروين است
گر چه جز تلخي ز ايام نديد
هر چه خواهي سخنش شيرين است
صاحب آنهمه گفتار امروز
سائل فاتحه و ياسين است
روحش شاد