افروغ: شاخصهاي بررسي توسعه علمي كشور غربي است
خبرگزاري فارس: عضو هئيت علمي دانشگاه تربيت مدرس گفت: كميتگرايي و برتري علوم دقيقه بر علوم انساني در كشور جولان ميدهد؛ شاخصهاي بررسي توسعه علمي كشور غربي است و برخي مسئولان امر مقصر هستند.
عماد افروغ، عضو هئيت علمي دانشگاه تربيت مدرس در گفتوگو با خبرنگار آيين و انديشه باشگاه خبري فارس «توانا»، در مورد الگوي ايراني ـ اسلامي پيشرفت، اظهارداشت: تعارضي كه بين خواستهها و اهداف بشري با نظمبندي سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جوامعهاي مختلف در دنيا وجود دارد خواه يا ناخواه «تحول» را امر ضروري كرده است؛ به همين علت الگوي ايراني ـ اسلامي پيشرفت هم امكانپذير و هم مطلوب است.
وي افزود: يكي از تحولات جديد و خارقالعاده صده گذشته، ظهور پديد انقلاب اسلامي است و نشاندهنده امكانپذيربودن الگوي ايراني ـ اسلامي پيشرفت است.
افروغ گفت: انسانها داراي جوهر و ذات هستند؛ غايت و هدف نهايي دارند، خواه يا ناخواه بخشي از علل مؤثر در پيدايش جنبشهاي اجتماعي و سياسي با توجه به اهداف و نيازهاي حقيقي انسان و فاصله با وضعيت موجود جهان در نتيجه اقدام انسان در راستاي رسيدن به اهداف و ارزشهايش است.
* دانشمندان غربي متوجه ناموفقي الگوي برگرفته از توسعه غرب در دنيا شدهاند
وي با بيان اينكه امروزه توسعه فرهنگي به عنوان پارادايم غايب مطرح است، تصريح كرد: توسعه فرهنگي به اين معناست كه توسعه بايد خود را با فرهنگ هماهنگ كرده نه بالعكس، دوراني كه تحت عنوان فرهنگ توسعه كوشيدند، الگوي واحد را به عنوان فرهنگ توسعه تعريف كنند پايان يافته است.
عضو هئيت علمي دانشگاه تربيت مدرس ادامه داد: دانشمندان غربي متوجه شدهاند كه الگوي برگرفته از توسعه غرب در دنيا موفق نبوده است و با توجه به اين امر توسعه فرهنگي مطرح شد و پيرو آن يونسكو يك دهه را به عنوان دهه توسعه و فرهنگ نامگذاري كرده است و معني توسعه فرهنگي اين است كه توسعه بايد با فرهنگ هر جامعهاي هماهنگ شود.
وي همچنين گفت: هر كشور متناسب با فرهنگ خود بايد الگوي مناسب با توسعه بومي خود را پيدا كند و هر كشور متناسب با زيست جهان، دانشفطري و بسترهاي فرهنگي خودش الگوي توسعه بومي خود را طراحي كند و بايد فكري براي برون رفت از تنگناها و بنبستها كند؛ ضمن اينكه زندگي تاريخي جامعه موردنظر بدون توسعه نباشد.
وي ادامه داد: ايران كشور اسلامي و اسلام دين اجتماعي است كه براي ابعاد فردي و اجتماعي داراي نظر، انديشه و شريعت است، هماكنون در جهان برخي از كشورها كم و بيش به صورت اسلامي اداره ميشوند هر چند دچار انحرافاتي شدهاند و انقلاب اسلامي به نوعي در پي مقابله با تحريفها و الگوي فكر مداري است.
افروغ گفت: در حال حاضر ميزان اثرگذري انقلاب اسلامي در سطح ملي تعريف شده و حدود اختيارات حكومت نيز براساس دولت ـ ملت تعريف شده است و فضاي جغرافياي كشور نيازهايي را رقم ميزند كه فقط بخشي از اين ويژگيها با جهان اسلام مشترك است و با توجه به جغرافياي سرزميني، نميتوان ايرانيت «منهاي اسلاميت»داشت چراكه در طول تاريخ عنصر هويتبخش ملي، دينداري بوده است.
وي ادامه داد: بخشي از نيازهاي ملي با جهان اسلام مشترك است و بخشي ديگر مربوط به فضاي جغرافياي شهروند ايراني است.
عضو هيئت علمي دانشگاه تربيت مدرس ادامه داد: قرار دادن ايرانيت در برابر اسلاميت هيچ سند تاريخي ندارد و بيش از آنكه مشكلات كشور را حل كند بر مشكلات كشور ميافزايد و بايد كاملاً به اين نكته توجه داشت كه ايرانيان همواره ديندار و يكتاپرست بودهاند و به آشتيناپذيري حق و باطل باور داشتهاند و اگر تفكرات باستاني به عنوان پشتوانه وجود نداشت ايرانيان به راحتي مسلمان و شيعه نميشدند.
* روشنفكران ايران تحت تأثير «هانتينگتون» و «فوكوياما» قرار گرفتهاند
وي ادامه داد: بعد از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي و بلوك شرق، فرانسيس فوكوياما و ساموئل هانگتيتون كتابهاي پايان تاريخ و برخورد تمدنها را نوشتند و تعدادي از روشنفكرنماها تحت تاثير كتاب برخورد تمدنها، جنگ عراق را امضا كردند.
نويسنده كتاب «فضا و نابرابري اجتماعي» تصريح كرد: اسلام در ميان طرفداران نظريه نئوليبراليسم رقيب مطرح ميشود، از نظر معرفتشناختي اجتماعي بحث پايان تاريخ و برخورد تمدنها بحث پوچي است، پوچي به اين معني است كه غربيان خود را به عنوان محور و ملاك قضاوت ساير ايدئولوژيها قرار داده و مرگ ايدئولوژي را امضا كردند؛ اين در حالي است كه هيچ راهي براي فرار از ايدئولوژي وجود ندارد و به تعبير يكي از جامعهشناسان «هر كس مدعي باشد ايدئولوژي مرده است؛ خود مبلغ يك ايدئولوژي است» اين نكتهاي است كه بايد به آن توجه كرد.
وي ادامه داد: واقعيت پيرامون جوامع بيانگر دينداري فزاينده مردم مختلف است اين دينداري صرفا دينداري اخلاقي ـ معنوي نيست؛ دينداري كاملا سياسي است در حاضر گرايش به ابعاد سياسي دين در عالم مسيحيت و يهوديت شكل گرفته است.
وي ادامه داد: شواهدي دال بر پايان تاريخ نه به لحاظ معرفتي، اجتماعي و تاريخي بلكه به معناي برتري و گسترش ليبرال دموكراسي وجود ندارد.
* ليبرال دموكراسي به گونهاي سخنگوي سرمايهداري و سرشار از تضاد است
نويسنده كتاب «اسلام و جهاني شدن» گفت: ليبرال دموكراسي به گونهاي سخنگوي سرمايهداري و سرشار از تضاد است و با سه تضاد روبرو است؛ نخست اينكه سود سرمايهدار با نياز مردم قابل جمع نيست و سرمايهداري همواره مجبور شده است كه براي برونرفت از اين تضاد، كشورهاي غيرسرمايهداري را تحت سيطره قرار بدهد.
وي ادامه داد: دومين تضاد سرمايهداري دولت حداقلي است؛ كه توسط جانلاك تئوريزه شده است و حال پرسش اينجاست كه اين بناي امپرياليستي و گسترشطلبانه سرمايهداري چه نسبتي با مبناي دولت حداقلي دارد و سومين تضاد سرمايهداري، تضاد خودويرانگري خِرد خودبنياد است، اگر به گونهاي سرمايهداري را ليبراليسم و اومانيسم تلقي كرده، اومانيسم يك دركي از انسان به دست ميدهد كه منهاي خدا است كه مطمناً به خودْويرانگري منجر ميشود.
وي ادامه داد: سرمايهداري با تفكر نهليسي و هيچانگاري؛ نتيجه ظهور جنگ جهاني اول و دوم، پست مدرنيسم در مقابل مدرنيسم و تفكرات ساختارزدايي در بعد معرفت شناختي روبرو بود و نشان از ارتباط منطقي و اجتماعي اين پارادايمها است.
* بايد از برخورد سطحي، نخنما و سياسي از الگوي پيشرفت پرهيز كرد
افروغ با بيان اينكه بايد نخست تعريف جامعي از الگوي پيشرفت جامعه داشت، خاطرنشان كرد: با چنين تعريفي بايد از برخورد سطحي، نخنما، شكلي و سياسي پرهيز كرد و تن به دلالت معرفتي مباحث بومي بدهيم و چنانچه در نظر، قوي و جامع مطرح ميشود در سطح عمل نيز بايد توجه كرده و منتقد خردابزاري بوده و از اشاعه علمگرايي و تكنولوژي زدگي ممانعت به عمل آورد تا اسير نشويم.
نويسنده كتاب «هويت ايراني» با بيان اينكه پيشرفت كشور نبايد فقط اقتصادي يا سياسي و اجتماعي تعريف شود، خاطرنشان كرد: الگوي پيشرفت ايراني ـ اسلامي نسبتي مطمئن با انقلاب اسلامي دارد و مهمترين وجه و مميزه انقلاب اخلاق، معنويت و معرفت به خدا است و هدف غايي دستيابي به اين مفاهيم است و هدف ابزاري انقلاب سياست است.
وي ادامه داد: اگر اخلاق و معنويت ابزار سياستهاي اقتصادي و سياسي شود و تحت دو شعاع ديگر انقلاب اسلامي يعني آزادي و عدالت قرار گيرد سرنوشتي بدتر از غرب نصيب كشور ميشود و در اين الگو اولويت را به اخلاق ميدهد.
* شاخص كميگرايانه غربي با شاخصهاي اخلاق و معنويت در تعارض است
افروغ گفت: اگر قصدمان اين باشد كه معنويت و اخلاق حرف نخست را در كشور بزند؛ بايد سياستهاي اخلاقي و معنوي بر سياستهاي اقتصادي ما حكمفرما باشد و به عقلانيت توجه ويژهاي داشته باشيم و از برخورد احساسي و شتابزده پرهيز كرده و درپي شاخص كميگرايانه غربي نباشيم و بايد در پي تعريف شاخص جديد بود.
وي ادامه داد: در الگوي ايراني ـ اسلامي پيشرفت بايد اولويت را به اخلاق، معنويت شرايط قومي ـ تاريخي ايدئولوژي ديني توجه ويژه داشته، تا متناسب با اهداف و توقعات مطلوب جامعه امر جامعه معنوي ـ اخلاقي است برسيم.
وي در پاسخ به اين پرسش كه دستيابي به علوم انساني عموما توسط روشنفكراني مطرح شد كه در نظام گذشته نقش اپوزيسيون داشتند و اكنون الگوي ايراني ـ اسلامي پيشرفت توسط حكومت پيگيري ميشود اين در حالي است كه برخي از روشنفكران سكولار كه جايي در نظام ندارند به اين نتيجه رسيدند كه علم، علم است، خاطرنشان كرد: جواب سؤال شما در همين برخوردهاي سياسي نهفته است آنهايي كه يك روز ادعا ميكردند كه ميتوان به علوم بومي رسيد و بازگشت خويش را مطرح ميكردند؛ بخشي از اين رفتار ممكن است به دليل نوع سياستهايي باشد كه دولتها اعمال ميكند، متأسفانه آن را به پاي انقلاب اسلامي مينويسند و از خواسته خود عقبنشيني كردهاند و اين عقبنشيني ذاتي نبوده بلكه چنين سخنهايي خرج يك سري برخورد سياسي ميشود.
وي ادامه داد: متأسفانه با برخورد ناشيانه و سطحي كه با شعارهاي انقلاب اسلامي ميشوند؛ ما شاهد بودهايم كه برخي با انقلاب اسلامي به جنگ انقلاب اسلامي رفته؛ يعني به جاي اينكه روز به روز بر دامنه پيروان خود افزوده و بوميگرايي را تقويت كنند سياستهايي اتخاذ ميشود كه دامنه انقلاب روز به روز محدودتر ميشود.
افروغ گفت: عدهاي با اميال و آرزوهايي آمدند و در انقلاب نقشآفريني كردند و توقعاتي دارند اين در حالي است كه به اين توقعات توجه نميشود و برخورد سطحي صورت ميگيرد كه موجب واكنشها ميشود و به سمت و سويي خاص ميرود.
وي با طرح اين پرسش كه نظامي كه مبتني بر مفاهيم بوميگرايان است آيا بوميگرايانه برخورد ميكنند؟ خاطرنشان كرد: به هيچوجه نظام در مسائل مختلف بوميگرايانه برخورد نميكند و متاسفانه دچار سياست يك بام و دو هوا شده است و در مباحث نظري ايدههاي خوب مطرح شده اما عملا جا پاي غرب گذاشتهاند.
* شاخصهاي بررسي توسعه علمي كشور غربي است
وي ادامه داد: كميتگرايي كه در كشور جولان داده ميشود علوم دقيقه بر علوم انساني برتري دادهاند كه اين امر مورد پسند نيست و شاخصهايي كه براي توسعه علمي در كشور غربي است كه در كشور اجرا ميشود و مسئولان مقصر هستند.
* توجه به اهداف انقلاب اسلامي راهكار اجرايي شدن الگوي ايراني ـ اسلامي پيشرفت است
نويسنده كتاب «هويت ايراني» به ارائه راهكار اجرايي شدن الگويي ايراني ـ اسلامي پيشرفت پرداخت و تصريح كرد: نخستين راهكار اجرايي الگو ايراني ـ اسلامي پيشرفت توجه كامل به اهداف انقلاب اسلامي است، دومين راهكار تعريف جامعي از الگوي ايراني ـ اسلامي پيشرفت به دست داده و اهداف و شاخصهايي را تعريف كرده و دقت كرده شاخص متناسب با اين گفتمان و آرمانها حاصل شود؛ پيش از اينكه اين شاخصها كمي باشد تكليفي است.
وي ادامه داد: كشور اسير كميتزدگي، شتابزدگي شده و درپي آن بوده كه هر چه سريعتر عظمت انقلاب اسلامي را به رخ كشيده و اگر امروز به رخ نكشيده فردا دير است.
* انقلاب اسلامي ايران، انقلاب نرمافزارانه است
عضو هيئت علمي دانشگاه تربيت مدرس، گفت: انقلاب اسلامي ايران، انقلاب نرمافزارانه است و ميتوان با فرصت و سرحوصله و به دور از شائبه سياسي عدهاي دلسوز جمع شوند و راجع به اين مسائل و شاخصه آن صحبت كنند و به مقابله با آن مسائلي كه در حال حاضر در كشور حاكم است بپردازند.
وي ادامه داد: اگر كسي مخالفت كند به خاطر بنيانهاي ديني اگر شانس بياورد متهم با مخالفت با وليفقيه ميشود و اگر خيلي كمشانس باشد متهم به مبارزه با خدا شده و اين امر مغاير با فضاي آزادانديشي و تضارب آراست.
افزوغ، گفت: بستر امر بايد مهيا باشد كه افراد حرفهايشان را بزنند و جواب بگيرند كه شايد در اين بين حرفهاي ثوابي براي گفتن داشته باشند.
انتهاي پيام/
نقشه
سايت