همشهری-گفتند مثل برادرهايت تو هم بايد كار كني، گفت: «چه حرفها!» ما به تو همه چيز را ياد ميدهيم و البته خوب هم ياد گرفت
در سن 21 سالگي به خوبي ميتوانست مزه ترياك تقلبي را از اصلش تشخيص دهد و بفهمد كراكي كه با ضايعاتش سرگيجه ميآورد به يك پول سياه هم نميارزد. و همه اينها از صدقهسر معتاد شدن بود. اما به او گفته بودند فروشنده خوب كسي است كه خودش فقط تفنني بكشد و او عاقلتر از اينها بود كه اين حرف را نشنيده بگيرد.
تا همين سن بود كه با حمايت پدر و برادر بزرگش خروار خروار مواد را وارد كرمان ميكردند. اما چند سال بعد وقتي يكسال مانده بود
كه ماندانا به 30 سالگي برسد به جرم تشكيل باند قاچاق و كشف 75 تن مواد مخدر به 5 سال زندان محكوم شد. او به بازپرسش گفته بود كه اين شغل در خانواده او موروثي است و او از بچگي نميدانسته وارد چه حريم ممنوعهاي ميشود و وقتي فهميد كه؛ قاچاق مواد مخدر شده بود كار هميشگياش.
استانهاي سيستان و بلوچستان، فارس و كرمان از جمله استانهاي پرخطر در ارتباط با تجارت مواد مخدر هستند. آسيبشناسان اجتماعي و محققان ميگويند خيلي از شهرهاي مرزي و همچنين شهرهايي مانند كرمان كه در مسير ترانزيت مواد مخدر قرار گرفتهاند و نزديك مرز افغانستان و عراق هستند قاچاق مواد مخدر يك منبع پردرآمد براي مردم بومي آنجا به حساب ميآيد.
در اين درآمدزايي، مردان خانواده زنان را هم به مشاركت ميطلبند و از آنجا كه پيشرفت و بلندپروازي در همه مشاغل معنا پيدا ميكند بعضي از زنان هم به آرامي از سلطه مردان خانواده بيرون ميآيند و به تنهايي رهبري باندي از قاچاق را به عهده ميگيرند.
اما اين زنان تعدادشان به تعداد انگشتان دست هم نميرسد چون به قول داور شيخاوندي، جامعهشناس، مواد مخدر تجارت خشن و مردانهاي است و زنان به سختي ميتوانند از سد مردها بگذرند و خود كارها را به دست بگيرند، بنابراين بيشتر آنها در حد خردهپاها باقي ميمانند. به گفته امانالله مقدم، جامعهشناس كه تحقيقي درباره زنان قاچاقچي مواد مخدر استانهاي كرمان، زاهدان و فارس انجام داده اكثر زنان زنداني اين استانها جرمشان مواد مخدر است.
در اين خصوص وقتي از معاون فرماندهي انتظامي استان كرمان سئوال كرديم فقط حاضر شد بگويد: زناني كه در كار خريد و فروش مواد در اين شهر (كرمان) هستند اهل خود كرمان نيستند و متعلق به مناطق حاشيهاي و اطراف هستند.
داور شيخاوندي با اشاره به اينكه فقط در شهرهاي مرزي زنان قاچاقچي وجود ندارد بلكه در تهران و هر شهر و روستايي كه علاقه به مواد باشد زنان هم خواسته و ناخواسته در اين تجارت مشاركت دارند، ميگويد: «اما زنان بيشتر قرباني هستند تا معاملهگران اصلي. بخشي از زنها براي كمك به مخارج خانواده اين كار را ميكنند و بخشي ديگر براي آنكه با درآمدش هزينه اعتياد خود را تامين كنند.
بعضي اوقات يكي از مردان خانواده زنها را وارد اين چرخه ميكنند و بعضي اوقات مردان غريبه. اما تحقيقات نشان داده است زنان ايراني كمتر به صورت مستقل وارد اين چرخه شدهاند.»
زن 37 ساله خراساني كه وقتي ميخندد دو نگين طلا در ميان دندانهاي سياه و نصف و نيمهاش ميدرخشد از وقتي يادش ميآيد كنار منقل پدرش چمباتمه ميزده و ترياك پدرش را دود ميكرده، 8 نفر عضو خانوادهاش معتاد بودند و او از وقتي 12 سالش بود همراه پدرش و گاهي به تنهايي ترياك و هروئين به مشتريان ميرساند. در 15 سالگي هم با يكي از مشتريان پدر كه از قضا هم سن پدرش بوده ازدواج ميكند.
او مجبور بود براي هميشه موادها را زير چادر، در ساك خريدش و يا در جيبهاي مانتوش پنهان كند و به مشتريان برساند. وقتي حرف ميزند بيشتر ميخندد و تو فكر ميكني اين خندهها بيشتر براي اين است كه دو دندان طلايش را نشان بدهد، تنها ثروتش كه به ته سقف دهانش چسبيده است. با همان خندههاي طلايي ميگويد خوشحالست كه دو دخترش را از دايره دود و دم دور نگه داشته است.
امانالله مقدم، با توجه به تحقيقاتش ميگويد: بيشتر زنهاي مورد تحقيق از جواني وارد اين تجارت شدهاند و بعد از دوره جواني به معتادان حرفهاي تبديل شدهاند. شهرهايي مانند كرمان، زاهدان و فارس به دليل شرايط مساعدشان؛ نزديكي به مرزها و محل عبور كالاهاي قاچاق از جمله شهرهاي پرخطر به حساب ميآيند.
عوامل اقتصادي، بيپناهي، بيكاري، بيسرپرست بودن و عدم اطمينان به آينده آنها را به اين سمت ميكشاند با اين حال زيربنايش عامل فقر است. بيشتر هم زنان روستايي استانهاي پرخطر مورد بهرهكشي قرار ميگيرند و تا زماني كه توانايي جسمي دارند از آنها كار كشيده ميشود. زنا ن قاچاقچي تحقيق ما حداكثر سنشان 40 سال بود. يعني از اين سن به بعد از ديدگاه تجارت مواد مخدر كارايي لازم را ندارند و بايد از دور خارج شوند.»
امانالله مقدم درباره دليل جذب زنان در خريد و فروش مواد مخدر ميگويد: «زنان به دليل نوع پوشاك و داشتن حجاب بهتر ميتوانند مواد جابجا كنند و پليس كمتر به آنها مشكوك ميشود. چادر و مانتو و كيفهاي زنانه براي نقل و انتقال مواد خيلي مناسب هستند.
بهخصوص اگر مشتريان آنها خود زنها باشند و يا اگر قرار باشد كه آنها را در خانهها يا مكانهاي سربسته تحويل مشتري بدهند. در ضمن زنان ميتوانند نقشهاي ديگري نيز براي مشتريان خود داشته باشند كه اين را رئيس باند به خوبي ميداند و از آن بهرهبرداري ميكند.»
اما اين جامعهشناس هم معتقد است كه زنان نادري توانستهاند در اين حيطه پيشرفت كنند و به اصطلاح رئيس باند مواد مخدر شوند: «مردها نميگذارند كه زنان در رتبههاي بالاتري قرار گيرند و بيشتر آنها را تا مرز ميانسالي در خردهپايي نگه ميدارند. به عبارتي زنان قرباني اين تجارت هستند بدون پيشرفت!»
همشهری استانها
نقشه
سايت