طب آيورودا مجموعه‏اى از آگاهى است كه دانشمندان و سالكان هندى در طول هزاران سال به تدريج و بيش‏تر از طريق مراقبه فكرى و درون‏نگرى كسب يا به عبارتى ديگر كشف كرده‏اند.

طب آيورودا نوعى طب كل‏نگر و كليّت‏گرا است. پيروان اين روش پزشكى در يك اصل متفق‏القول‏اند: اساس موجوديت انسان نوعى انرژى كيهانى است كه هوشمند است و بنابراين به آن آگاهى كيهانى نيز مى‏توان گفت. اين انرژى به اشكال نر و ماده (چيزى شبيه ينگ و ين چينى) يافت مى‏شود.

هدف طب آيورودا تطبيق انرژى‏هاى درونى بدن انسان با تغييرات انرژى‏هاى محيطى و حفظ تعادل انرژيايى طبيعى كلّيت وجود انسان است.

طب آيورودا باور دارد كه بدن انرژيايى يا كوانتومى انسان به واقع كالبد آگاهى و شعور كامل است و اين شعور چنان كامل و ظريف‏ساز و ظريف‏پرداز است كه همه چيز را مى‏فهمد و به همه چيز محيط حتى اندك‏ترين افكار و عواطف ديگران واكنش نشان مى‏دهد. بدن انرژيايى/كوانتومى انسان چون نرم‏افزارى عمل مى‏كند كه بدن جسمانى ما را شكل مى‏دهد و كنترل مى‏كند.

حفظ تعادل طبيعى اين كالبد انرژيايى كليد و اساس تندرستى است. بررسى پيشينه بيمار در طب آيورودا افزون بر كاوش تاريخچه زندگى او و معاينه كامل بدنش و كاوش ذهن و احساسش، شامل موارد زير نيز مى‏شود: توجه به وضعيت اقتصادى-اجتماعى او، بررسى اختربينى او براى تعيين نوع انسانى و امكانات آسيب‏پذيرى او، آزمايش‏هاى خون، ادرار، عرق، آب دهان، خلط سينه و صداى بيمار.

طبيب آيورودايى معمولاً پيش از اجراى درمان اصلى يك يا چندى از كارهاى زير را روى بيمار اجرا مى‏كند يا از او مى‏خواهد كه خود اجرا كند: استفاده از مسهل قوى يا خون‏گيرى، روزه‏گيرى )پرهيز كامل از خوراك براى مدتى معين يا پرهيز از برخى گونه‏هاى خوراكى براى مدتى دراز يا هميشه(، حمام گرم و سرد، رژيم غذايى گياهى پاك كننده يا ضدعفونى كننده امعاء و احشاء خون، روغن‏هاى احيا كننده پوست و غيره. سپس داروهاى گياهى به بيمار داده مى‏شوند كه همه انواع بافت‏ها، نظام‏ها و انرژى‏هاى بدنى او را دگر بار متعادل و هماهنگ با يكديگر كنند

این روش درمانی استفاده از روش‏هاى درمانى غيردارويى يا به عبارت ديگر داروهاى غير عينى را نيز به خوبى دريافته و بر اين اساس از ذكر، تنفس يوگايى، اعمال تشريفاتى خاص(135) و ديگر روش‏هاى معتبر كهن در درمان استفاده مى‏كند، و در برخى از موارد بيمارى‏هاى عصبى-روانى از روش‏هاى مراقبه فكر بهره مى‏گيرد.

اين روش چه کاربردی دارد؟

طب آيورودا نه تنها در بيمارى‏هاى داخلى و پوستى و عصبى-روانى بلكه در همه ديگر رشته‏هاى پزشكى فعال است و به عنوان مثال شاخه‏هاى مامايى و زايمان، بيمارى‏ها و مشكلات زنان، طب كودكان، روان‏شناسى و جراحى نيز دارد. يكى ديگر از شاخه‏هاى درمانى طب آيورودا كه به تازگى اهميت آن را در پزشكى نوين غربى شناخته‏اند رشته اختلالات جنسى است.

بسيارى از ديگر روش‏هاى پزشكى مكمل چون هوميوپتى، رنگ درمانى، گياه‏درمانى، آوادرمانى، نوردرمانى، سنگ‏گهر درمانى، رادى استزيا، اكسيژن درمانى، انديشه درمانى، آب درمانى، طبيعت درمانى و غيره به نوعى از طب آيورودا بهره گرفته‏اند، به آن پيوسته بوده‏اند و يا از بستر اساسى آن برخاسته‏اند. و نبايد فراموش كرد كه عطر درمانى و غذا درمانى نيز چنان بوده‏اند. طب آيورودا به واقع نوعى نظام زندگى است كه به علت توجه و تأكيدى كه بر انرژى‏هاى بالقوه و ناپيداى بدن انسان دارد.