«پست خانه» بوي سبزي خشك ميدهد... بوي سبزي جعفري و گشنيز، بوي لواشك و برگه هلو و بوي آلو بخارا ميدهد و بوي حاجيباداميهاي كاشان و باقلواي يزد... اسفند، يعني عجله براي فرستادن كارتنهايي كه بوي چيزهاي وطني ميدهند؛ براي آنهاييكه دلشان براي اين خاك تنگ شده است.
صفهاي طويل در پستخانه، كشيدن كارتنها و نرخهاي نجومي.... و يك روز مانده به اسفند من در تكاپوي تهيه مطلبي براي اين صفحه صفر هستم. يك روز مانده به اسفند... اسفند دلشوره دارد و عجله...اسفند، يعني فرستادن نامههاي تبريك عيد و كارت پستالهايي كه بوي نوروز ميدهند...گفتم نامه، ياد يك خاطره صفري افتادم.
نامه صفر كيلومتري
اولين تجربه نامهنگاري من مربوط ميشود به سالها پيش. ما در محلهاي زندگي ميكرديم نزديك خانه عموها. ما در هفته چند بار دختر عموها و پسر عموها را ميديديم... جالب اين كه ما مدام براي هم نامه مينوشتيم و آن نامه را پست ميكرديم. نامهها آن زمان خيلي دير به مقصد ميرسيد. دوران جنگ بود و همه منتظر نامههاي عزيزانشان در جبهه بودند.
آن سالها، عموي من در جبهه سومار بود و شرايط سختي را ميگذراند. او به شدت ما را دعوا كرد كه چرا در اين دوره جنگ شما فسقليهاي كم عقل مغز گنجشكي، پستچي را معطل ميكنيد؟ در حالي كه اداره پست وظايف ديگري دارد، بايد نامههاي شما را از اين كوچه به آن كوچه برساند! بعد ازآن يادم مي آيد ديگر نامه ننوشتيم...
به هر حال سفري طولاني دارد نامهها و محمولههاي پستي. دوست داري درباره سفرِ نامهها چيزي بداني؟
عكسها: محمود اعتمادي
سفرِ نامهها
سیر مرسولههاي پستی به گزارش روابط عمومي اداره پست استان تهران مراحل مختلفي را طي ميكند:«اول مرحله قبول. درمرحله قبول مشتریان میتوانند از شیوههای مختلفی استفاده کنند که بستگی به انتخاب خود آنان و مهلت لازم برای ارسال مرسولهها دارد. اگر شخصی قصد ارسال نامهای را داشته باشد که عجلهای در رسیدن آن به مقصد نیست، میتواند نامه را در پاکت استاندارد قرار دهد و پس از چسباندن در پاکت، تمبر را در محل مخصوص بچسباند و با نوشتن نشانی و آدرس دقیق و کدپستی ده رقمی، نامه را درون نزدیکترین صندوق پستی بیندازد.
در صورتیکه از نظر زمانی مهلت ارسال، اهمیت داشته باشد، برای هر چه سریعتر رسیدن مرسولهها لازم است تا به راههاي دیگری اقدام كنند. به این ترتیب که با مراجعه به یکی ازباجهها، دفترهاي پستي، آژانسها، نمایندگیهای پستی و دفترهاي خدمات ارتباطی مستقر در منطقه شهری و روستایی، پس از مشخص کردن نوع، وزن و مشخصات مرسوله برای متصدی پست، با استفاده از سرویسهای متنوع و مختلف پستی نظیر سفارشی و پیشتاز، مرسوله خویش را به پست تحویل دهند تا هر چه سریعتر و مطمئنتر به دست گیرنده برسد.
مرحله دوم، آماده سازی است. اين مرحله بعدی شامل تجزیه و آماده سازی مرسولهها است. در اینجا مرسولهها و امانتها، بسته به نوع، اندازه و مقصدی که دارند دسته بندی میشوند و تاریخ ورود آنها و محل پست کردنشان ثبت میشود. دراین مرحله، برحسب استان، شهر، منطقه، و یا اگر مقصد خارج از کشور باشد، مرسولهها و امانتها از یکدیگر جدا میشوند و هر دسته را در کیسه مخصوص مقصد مورد نظر قرار میدهند و سپس به قسمت حمل تحویل می شود.
مرحله سوم، رهسپاری است که در این بخش مرسولهها و امانتهاي پستی را در وسیله نقلیه مناسب قرار میدهند. هواپیما، قطار، کشتی برای فاصلههاي دور و اتومبیل، کامیون و وانت برای فاصلههای نزدیک مورد استفاده قرار میگیرد.
و مرحله آخر، مرحله چهارم که توزیع نام دارد،آخرین مسیری است که مرسولهها و امانتهاي پستی طی میکنند.
در دفترهاي پست مقصد، مرسولهها و امانتها از کیسهها خارج میشود و آنها را به ترتیب منطقه، خیابان و کوچه دسته بندی میکنند و هر دسته را به پستچی منطقه می سپارند.
پستچی، پیاده، با موتور یا اتومبیل از خیابانها و کوچهها میگذرد و نامهها را به آدرس گیرنده میرساند. اگر مرسوله سفارشی باشد، گیرنده باید دفتر رسید را امضا کند. »
راستي اين روزها، نوجوانان هرگز ياد نامه نوشتن و خريد تمبر هستند؟ اين روزها كه همه براي هم نامه الكترونيكي ميفرستند و چت ميكنند ، دلشوره رسيدن نامه مفهومي دارد؟ بعد جمع كردن تمبرها...آيا شما دوست داريد تمبر جمع كنيد؟ جمعآوري تمبرها، يكي از لذت هاي نوجواني ما بود. ما با ديدن نامهها دلمان پر از شوق ميشد...كاغذ نامه ها را در آب ميگذاشتيم تا تمبرهاي باطله آن را برداريم، خشكش كنيم و در دفتر تمبر نگه داريمش. هر كدام از ما يك كلكسيون تمبر داشتيم.
شما چهطور؟ ميانه تان با تمبرها چهطور است؟
اما داستان تمبرها
تمبر عبارت است از کاغذی کوچک و بهادار با علامت رسمی به نشانه دریافت وجه مخارج حمل نامه یا محمولات پستی و پرداخت مالیات و عوارض آن ، كه روی پاکت نامه یا بسته پستی الصاق میشود. واژه تمبر فرانسوي است.
محبوبه جودكي، محقق در مقالهاي درباره تمبر مينويسد:«نخستین تمبر پستی جهان در سال 1840 در انگلستان منتشر شد.تمبرها از لحاظ پیامهای نمادینی که حکومتها میکوشند به شهروندان خود و به جهان ارسال کنند، از منابع اصلی و بسیار پرارزشاند. امروزه مورخان از نمادهایی که در تمبرها به کار رفته، بیش از سکهها بهره میبرند، زیرا تمبرها متنوعترند، حال آنکه تغییر نقش و تنوع و فراوانی آن در سکهها بسیار تدریجیتر و
محتاطانهتر است.»
اين محقق در مقالهاش اشاره ميكند:«نخستین بار در سال 1279 با تأسیس دفتر پستی انگلستان در ریشهرِ بوشهر و استفاده از تمبر هندوستان در محمولههاي پستی، تمبر در ایران رواج یافت.»
موزه پست
اما اگر به موضوع تمبر و پست و تاريخچه نامه نگاري علاقه منديد، ميتوانيد از موزه پست واقع در خيابان امام خميني نيز ديدن كنيد. بناي اين موزه در سال 1307ش در زمان وزراي قديم پست يعني «صوراسرافيل» و «نظام الدين حكمت» ساخته شده است.محلي در كنار سردر باغ ملي كه قبلاً اداره گمركات پست بوده، به موزه اختصاص داده شده است. اين موزه از هشت غرفه مجزا تشكيل شده است. 1100سري تمبر در اين موزه نگهداري مي شود. در بخشي از اين موزه، تمبرهاي چاپ شده توسط 130كشور جهان هم به نمايش گذاشته شده است. در اين موزه اشياي قديمي ارسال نامه نيز نگهداري ميشود، مثل صندوقهاي قديم پستي، انواع مهرهاي دستي، دستگاههاي قديم ابطال تمبر و...
در بخش ديگري از اين موزه نيزعكسها و ماكتهايي از ابزارهاي انتقال نامه ديده مي شود... به هر حال اگر مي خواهيد با سرنوشت نامهها آشنا شويد، يك سري به اين موزه بزنيد.
يك روز مانده به اسفند. راستي به اين فكر نيفتاديد كه نامههاي اينترنتي را رها كنيد و براي دوستان و اعضاي خانواده و فاميل يك نامه يا كارت پستال بفرستيد؛ نامههايي كه حقيقياند و جاودانه ميمانند؟!
منبع:همشهری
نقشه
سايت